Hormon là gì và rối loạn hormon liệu có nguy hiểm?

Khi nhắc tới hormon (nội tiết tố), người ta thường nghĩ đến các loại nội tiết tố sinh dục (testosterone và estrogen) thường gây ra các rối loạn ở phụ nữ khi mất cân bằng. Thực ra, trong cơ thể có rất nhiều loại hormon khác nhau. Chúng chịu trách nhiệm điều tiết các hoạt động sinh lý, cũng như điều hòa chức năng các cơ quan. Mỗi loại hormon đều có những chức năng riêng biệt và đặc hiệu. Nếu lượng hormon thay đổi (dư thừa hoặc thiếu hụt) dù chỉ là lượng nhỏ, cũng mang lại ảnh hưởng rất nghiêm trọng đối với cơ thể.

Hormon là gì?

Hormon (nội tiết tố) là một chất được tiết ra bởi một hoặc nhiều tế bào trong cơ thể. Các chất này có nhiệm vụ giống như “người đưa thư”. Chúng gửi các tín hiệu từ tế bào/cơ quan này đến các mô/cơ quan khác thông qua đường máu để thực hiện chức năng vốn có tại cơ quan tiếp nhận. Các tế bào phản ứng lại với hormon (hoóc-môn) khi chúng tiếp nhận hormon đó.

Khi bị mất cân bằng nội tiết (rối loạn hormon) thì các hoạt động sinh lý trong cơ thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Điều này gây ra các tác động tiêu cực lên các cơ quan/bộ phận trong cơ thể.

Vai trò của hormon là gì?

Hormon liên quan đến hầu hết các quá trình sinh học của cơ thể. Nó đảm bảo quá trình này diễn ra nhịp nhàng và ổn định. Hormon liên quan đến quá trình tăng trưởng và phát triển, chuyển hóa thức ăn, trao đổi chất, nhịp sinh học…

Các vai trò chính của hormon:

  • Thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển của tế bào hoặc các mô. Từ đó điều hòa quá trình sinh trưởng và phát triển của cơ thể
  • Tham gia vào quá trình trao đổi chất và năng lượng. Ví dụ như giúp chuyển hóa thức ăn thành chất dinh dưỡng và năng lượng,…
  • Duy trì sự phát triển bình thường của cơ quan sinh sản, chức năng tình dục

  • Điều tiết sự thích nghi của cơ thể với môi trường. Ví dụ như duy trì nhiệt độ cơ thể,…
  • Điều chỉnh tâm trạng và chức năng nhận thức
  • Tham gia điều hòa sự cân bằng nội môi của dịch nội bào và ngoại bào

Các cơ quan/bộ phận sản xuất hormon

Một số cơ quan trong cơ thể đảm nhiệm công việc sản xuất hormon. Mỗi cơ quan chịu trách nhiệm sản xuất một số loại hormon đặc thù có tác động toàn thân hoặc chỉ có tác động lên một vài cơ quan đích nhất định.

  • Tuyến tùng: tuyến này nằm gần phía sau của hộp sọ. Nó giúp não bộ phản ứng khi có bóng tối, nhằm kích thích cơn thèm ngủ bằng việc tiết ra sản xuất hormon melatonin.
  • Tuyến tụy: tiết ra các hormon như insulin, amylin và glucagon. Đây là các hormon đặc biệt quan trọng giúp ổn định lượng đường trong máu.
  • Gan: có vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng đến hầu hết quá trình chuyển hóa, thải độc trong cơ thể. Gan còn tiết ra một loại hormon có tên IGF-1 liên quan đến sự tăng trưởng của tế bào
  • Tinh hoàn, buồng trứng: tiết ra hormon testosterone (nam) và estrogen (nữ), chịu trách nhiệm cho các ham muốn tình dục, điều hòa sinh sản. Đồng thời, các hormon này cũng chịu trách nhiệm biểu hiện các đặc tính của nam và nữ (ở nam: mọc râu, giọng trầm,…; ở nữ: phát triển vú, kinh nguyệt,…). Buồng trứng còn tiết ra một loại hormon điều hòa chu kì kinh nguyệt và các giai đoạn mang thai tên là progesterone.

  • Tuyến yên: có kích thước chỉ bằng hạt đậu tuy nhiên lại ảnh hưởng đến rất nhiều hoạt động sinh lý của cơ thể. Nằm dưới đáy não, tuyến yên còn được gọi là “tuyến tổng thể”, sản xuất ra các loại hormon sau:

– Hormon tăng trưởng (GH), chịu trách nhiệm cho quá trình phát triển của cơ thể

– Hormon FSH, quy định việc sản xuất trứng trong buồng trứng và tạo ra tinh trùng của tinh hoàn

– Hormone LH, có tác dụng điều hòa chu kỳ kinh nguyệt phụ nữ. LH cùng với FSH chịu trách nhiệm sản xuất tinh trùng ở nam giới

– Prolactin kích thích sản xuất sữa ở phụ nữ cho con bú. Nó có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và hệ thống miễn dịch

  • Tuyến giáp: Tuyến này nằm dưới hộp thanh quản, có nhiệm vụ sản xuất hormone T3 và T4. Chúng giúp điều chỉnh nhiệt độ cơ thể và giấc ngủ qua sự trao đổi chất, năng lượng

Rối loạn hormon có nguy hiểm?

Các yếu tố bên trong cũng như bên ngoài (tuổi tác, rối loạn di truyền, bệnh tật, môi trường độc hại,…) đều có thể ảnh hưởng tới khả năng sản xuất hormon. Rối loạn hormon, dù thiếu hụt hay dư thừa, kể cả một lượng rất nhỏ cũng có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt là phụ nữ. Một số dấu hiệu nhận biết mất cân bằng nội tiết tố ở nữ:

  • Rối loạn kinh nguyệt
  • Da nổi nhiều mụn
  • Giảm ham muốn tình dục
  • Tâm trạng bứt rứt, khó chịu, dễ thay đổi cảm xúc, lo lắng kéo dài

  • Huyết áp tăng bất thường
  • Liên tục mắc các bệnh phụ khoa

Trong những trường hợp này, liệu pháp điều trị có thể là bổ sung thuốc chứa hormon hoặc các thuốc khác. Điều này nhằm khôi phục lại sự cân bằng hormon trong cơ thể bạn.

Hormon có vai trò rất quan trọng trong cơ thể. Nó tham gia hầu hết quá trình sinh lý cũng như chức năng của tế bào. Với một số thông tin cung cấp phía trên, Youmed hi vọng các bạn sẽ có cái nhìn rõ hơn về nội tiết và các vấn đề liên quan tới rối loạn nội tiết tố.

Nguồn tham khảo:

https://healthplus.vn/hormone-la-gi-vai-tro-cua-hormone-voi-suc-khoe-va-sac-dep-d33511.html

https://nld.com.vn/suc-khoe/vai-tro-cua-hormone-51824.htm

 

 

Chủ đề: Nội tiết