Y học thường thức: Thoát vị đĩa điệm

Thoát vị đĩa đệm là căn bệnh rất phổ biến trong đó thoát vị đĩa đệm cột sống lưng là một nguyên nhân hàng đầu gây đau thắt lưng cũng như các cơn đau lưng lan xuống chân.Tại Việt Nam bệnh hay gặp ở lứa tuổi lao động từ 20 – 55 tuổi. Ngoài ra, thoát vị đĩa đệm nhiều tầng một bệnh lý lâm sàng rất phức tạp, đa dạng, nhất là trường hợp khối lượng thoát vị quá to gây chèn ép tủy sống và hội chứng đuôi ngựa. Hãy cùng nhau tìm hiểu về căn bệnh này.

“THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM” LÀ GÌ ?

Thoát vị đĩa đệm (TVĐĐ) thường là bệnh lý thường gặp gây ra những cơn đau ở lưng, đôi khi cơn đau đi kèm với cảm giác tê và lan dọc xuống một hoặc cả hai chân.

Để hiểu về khái niệm “Thoát vị đĩa đệm” là gì và nguyên nhân của các cơn đau từ đâu, trước tiên bạn cần có những khái niệm cơ bản về cột sống thắt lưng và tủy sống.

Nguồn : https://www.uptodate.com
  • Vertebrae – Cột sống: Là một tập hợp nhiều xương đốt sống xếp chồng lên nhau theo dạng cột. Ở mỗi xương đốt sống có một lỗ ở phần trung tâm, do đó khi xếp chồng lên nhau theo dạng cột thì các lỗ này hợp thành một khoảng trống dạng ống, nơi chứa tủy sống (hay còn gọi là ống sống).
  • Spinal cord and nerver – Tủy sống và dây thần kinh: Tủy sống được bảo vệ trong trong ống sống. Tủy sống đóng vai trò là một con đường dẫn truyền các tín hiệu thần kinh qua đó kết nối não bộ với các thành phần của cơ thể. Từ tùy sống, các dây thần kinh được tách ra và chui khỏi ống sống tại các khe giữa của các xương đốt sống. Nhờ vậy mà có sự kết nối thần kinh đến tay, chân và các hệ cơ quan khác.( Đây chính là lý giải vì sao các vấn đến của cột sống lại gây đau lan xuống chân hoặc gây ảnh hưởng đến các cơ quan như bàng quang ).
  • Disk – đĩa đệm: Là tên của những cấu trúc dạng đĩa có tính đàn hồi nằm giữa hai xương đốt sống. Đĩa đệm được cấu tạo để đảm nhận chức năng hấp thu lực và tăng tính di động cho cột sống.
  • Muscles,tendons and ligaments – Cơ, gân và dây chằng: Tập hợp các cấu trúc này được gọi chung là “mô mềm”. Các mô mềm này có vai trò trong việc giữ vững các cấu trúc cột sống.

Vậy như đã nhắc đến ở trên, đĩa đệm nằm giữa hai xương đốt sống và được cấu tạo mang tính đàn hồi. Sự đàn hồi này có được nhờ hai thành phần: vòng xơ ở phía ngoài và nhân đệm ở trung tâm.

 Lớp vòng xơ ở ngoài của đĩa đệm đôi khi bị “phá vỡ” và không giữ được nhân đệm ở trung tâm. Khi ấy nhân đệm lọt ra qua chỗ “vỡ” gây nên tình trạng thoát vị. Toàn bộ sự việc này chính là tình trạng “thoát vị đĩa đệm” mà chúng ta đang cùng tìm hiểu.

Khi thoát vị đĩa đệm, phần nhân đệm thường gây nên sự chèn ép lên  các cấu trúc thần kinh lân cận, sự chèn ép này thường là nguyên nhân của các triệu chứng mà một bệnh nhân TVĐĐ mắc phải.

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta cùng nhau tìm hiểu về thoát vị đĩa đệm ở cột sống đoạn thắt lưng – loại thoát vị đĩa đệm thường gặp nhất trong đời sống hằng ngày.

Nguồn : https://www.learnspinalmanipulation.com

BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG SẼ CÓ NHỮNG TRIỆU CHỨNG GÌ ?

Trước hết không phải tất cả các bệnh nhân thoát vị đĩa đệm đều có triệu chứng. Đối với các bệnh nhân thoát vị đĩa đệm có triệu chứng, những than phiền thường gặp như đau lưng, đôi khi xuất hiện đau kèm tê lan xuống chân. Đặc biệt các triệu chứng đau và tê không lan xuống toàn bộ chân mà thường đau và tê ở một phần nhất định tùy thuộc vào đĩa đệm nào ở cột sống thắt lưng có thoát vị.

NHỮNG XÉT NGHIỆM NÀO CẦN THỰC HIỆN Ở BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM ?

Có những xét nghiệm có thể được khảo sát ở những bệnh nhân thoát vị đĩa đệm tuy nhiên ở hầu hết các trường hợp thì bệnh nhân thường được chỉ định thực hiện khảo sát hình ảnh học qua việc chụp MRI hoặc CT scan hơn là làm các xét nghiệm khác. Bởi vì thông qua việc chụp MRI hoặc CT scan sẽ giúp xác định có thoát vị đĩa đệm hay không, ngoài ra còn khảo sát được các thành phần mô mềm ở lưng.

Tuy nhiên việc khảo sát với MRI hay CT scan thì chỉ được các bác sĩ chỉ định ở những bênh nhân có triệu chứng từ tối thiểu 4 đến 6 tuần trở lên. Ở hầu hết các trường hợp thì việc chụp phim sớm hơn không giúp giúp trong việc chẩn đoán bệnh và cho dù có chụp phim hay không thì cũng không làm thay đổi việc điều trị ở những tuần đầu tiên.

BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CẦN ĐI KHÁM NGAY KHI NÀO ?

Hãy đi khám khi xuất hiện các triệu chứng sau:

  • Đau lưng tăng nhiều hơn và lan xuông chân
  • Đau lưng hoặc đau chân đi kèm với cảm giác yếu chân hoặc kèm với các vấn đề trong việc đi tiêu hoặc đi tiểu
  • Khi bạn không thể nhắc hoặc giữ vừng bàn chân, đặc biệt khi đi bộ
  • Đau lưng hoặc lan xuống chân đi kèm với sốt hoặc các triệu chứng khiến bạn lo lắng khác

THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ NHƯ THẾ NÀO ?

Chỉ một số bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần đến việc phẩu thuật. hầu hết có thể áp dụng các biện pháp điều trị đơn giản hơn như:

  • Các thuốc giảm đau thông thường (nếu các thuốc giảm đau thông thường không hiệu quả, các bác sĩ có thể dùng các thuốc giảm đau mạnh hơn trong điều trị )
  • Thuốc dãn cơ
  • Chích các thuốc giảm đau hoặc giảm viêm
  • Tập vật lý trị liệu, đó là việc tập các bài tập đặc biệt giúp giảm triệu chứng bệnh
  • Massage
  • Châm cứu

KHI NÀO BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CẦN ĐẾN PHẨU THUẬT ?

Đi khám bệnh thường xuyên để các bác sĩ theo dõi bệnh và tư vấn khi bạn có chỉ định phẩu thuật.

Trước hết, phẩu thuật trong điều trị thoát vị đĩa đệm bao gồm việc bộc lộ tiếp cận cột sống để lấy bỏ đi đĩa đệm bị tổn thương. Phẩu thuật này có thể giúp bệnh nhân cải thiện tốt hơn tuy nhiên như hầu hết các phẩu thuật thì đôi khi cũng có các rủi ro gặp phải do phẩu thuật.

Mặc dù phẩu thuật giúp bệnh nhân hồi phục nhanh hơn, nhưng không phải luôn luôn cần thiết. Lý do là cơ thể vẫn có thể hấp thu dẫn phần nhân đệm thoát vị và tự hồi phục qua thời gian, dù đôi khi mất hàng tháng.

Nhóm bệnh nhân có tâm lý muốn lành bệnh nhanh, thường chọn phương pháp phẩu thuật. Ngược lại cũng có nhóm bệnh nhân lo lắng về các rủi ro trong mổ hoặc bệnh nhân không quá khó chịu với triệu chứng đau lại lựa chọn các phương pháp điều trị không phẩu thuật.

Tóm lại, hãy đi khám và hỏi ý kiến bác sĩ, khi bác sĩ tư vấn phẩu thuật điều trị hãy tìm hiểu các thông tin:

  • Liệu phẩu thuật có cải thiện được các triệu chứng của bệnh?
  • Thời gian hồi phục sau phẩu thuật mất bao lâu ?
  • Những rủi ro của phẩu thuật là gì ?
  • Chuyện gì xảy ra nếu lựa chọn điều trị không phẩu thuật ?

Có được đầy đủ các câu trả lời cho các câu hỏi trên sẽ giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp cùng bác sĩ điều trị.

CÓ CÁCH NÀO GIÚP BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CẢM THẤY TỐT HƠN TRONG QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRỊ ?

Điều quan trong nhất và giúp ích nhiều nhất trong quá trình điều trị bệnh là hãy giữ một suy nghĩ tích cực. Thậm chí khi cơn đau gây ra rất nhiều sự khó chịu, bạn không nên nằm nghỉ tại giường quá lâu.

Bệnh nhân thường nghĩ rằng việc nghỉ ngơi tại giường là cách tốt nhất để cảm thấy đỡ đau. Sự thật thì việc nằm nghĩ tại giường quá lâu chỉ làm vấn đề thêm trầm trọng. Bởi vì nằm nghỉ tại giường thời gian dài có thể gây yếu cột sống lưng.

Đừng quá lo lắng , giữ tinh thần lạc quan sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn, mặc dù có thể cơn đau sẽ tăng một ít khi bạn cử động nhưng vận động sẽ giúp cải thiện tốt hơn là nghỉ ngơi tại giường thời gian dài.

THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CÓ THỂ PHÒNG NGỪA ĐƯỢC KHÔNG ?

Hầu hết là không thể, đa số người bệnh nghĩ rằng thoát vị đĩa đệm mắc phải khi họ cố gắng nâng vật nặng không đúng tư thế. Tuy nhiên sự thật cho thấy hiện nay không có đủ bằng chứng cho thấy việc nâng vật năng với tư thế không đúng là nguyên nhân của thoát vị đĩa đệm.

PHẦN KẾT

Hy vọng thông qua bài viết sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về thoát vị đĩa đệm.

 Đừng ngại để lại những thắc mắc ở phần bình luận, cũng như chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích. Chúng tôi mong nhận được những phản hồi cũng như đồng hành cùng bạn ở những bài viết kế tiếp.

Tác giả: Ngô Minh Quân 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Patient education: Herniated disc (The Basics), Written by the doctors and editors at UpToDate

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *