Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: Tiếp cận và xử trí ban đầu (Phần 2)

Như vậy, trọng bài viết “Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu (P1)”, chúng ta đã cùng tìm 3 bước đầu tiên bác sĩ sẽ áp dụng khi thăm khám cho bé con đang bị sốt. Trong bài viết thứ hai cùng chủ đề, chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu xem những xử trí nào sẽ được thực hiện bởi các bác sĩ thăm khám từ xa và bác sĩ không phải chuyên khoa nhi thăm khám trực tiếp cho bé.

XỬ TRÍ KHI KHÁM TỪ XA

Thời gian gần đây, các dịch vụ thăm khám từ xa đã được áp dụng ngày càng rộng rãi trong lĩnh vực y tế. Thăm khám từ xa là các trường hợp trẻ và bác sĩ thăm khám cho trẻ ở hai vị trí khác nhau về mặt địa lý (Vd: tư vấn qua điện thoại, tin nhắn, video call).

Nguồn: luatvietnam.vn

Như vậy, bác sĩ sẽ thăm khám dựa trên sự diễn giải các dấu hiệu mà ba mẹ có thể quan sát và cung cấp thông tin hơn là các triệu chứng phát hiện được bằng cách khám cơ thể bé. Cách thức này cũng áp dụng cho các bác sĩ không được đào tạo thăm khám thực thể cho trẻ em (vd: dược sĩ cộng đồng).

Xử trí dựa trên nguy cơ của các bệnh nghiêm trọng

  • Bác sĩ thăm khám từ xa khi tiếp cận trẻ bị sốt sẽ tìm kiếm các triệu chứng nhận dạng các bệnh nghiêm trọng và các bệnh chuyên biệt được tổng hợp ở bảng 1 và bảng 2 (xem bài viết Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu (P1))
  • Khi trẻ có triệu chứng và hội chứng gợi ý tình trạng đe dọa tính mạng: ngay lập tức báo gia đình chuyển đi cấp cứu bằng phương tiện phù hợp nhất (thường là xe cấp cứu 115).
  • Khi trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào trong cột màu đỏ nhưng hiện tại không đe dọa tính mạng: cần báo gia đình cho bác sĩ thăm khám trực tiếp trong vòng 2 giờ.
  • Khi trẻ có dấu hiệu của cột vàng và không có dấu hiệu nào của cột đỏ: cần bác sĩ thăm khám trực tiếp. Thời điểm thăm khám phục thuộc vào đánh giá của bác sĩ thăm khám từ xa về tình trạng khẩn cấp của trẻ.
  • Khi trẻ chỉ có dấu hiệu của cột xanh: có thể chăm sóc tại nhà với các lời khuyên phù hợp dành cho cha mẹ và người chăm sóc, bao gồm lời dặn dò khi nào cần tìm kiếm tư vấn thêm từ bác sĩ.

XỬ TRÍ KHI KHÔNG PHẢI BÁC SĨ CHUYÊN KHOA NHI

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ khám cho bé không phải là bác sĩ chuyên khoa nhi mà là bác sĩ gia đình, bác sĩ đa khoa hoặc một bác sĩ chuyên khoa khác. Bác sĩ không chuyên khoa nhi được định nghĩa là một người chăm sóc sức khỏe chuyên nghiệp không được đào tạo chuyên biệt hoặc không chuyên trong việc tiếp cận và điều trị trẻ em và các bệnh của trẻ. Khái niệm này bao gồm các bác sĩ làm việc ở cơ sở chăm sóc ban đầu, nhưng cũng có thể áp dụng cho bác sĩ tại các cơ sở cấp cứu.

Nguồn: internet

Tiếp cận lâm sàng

Xử trí bởi bác sĩ không chuyên khoa nhi sẽ bắt đầu ở bước tiếp cận. Bác sĩ sẽ tập trung xác định các triệu chứng của các bệnh nghiêm trọng và các bệnh chuyên biệt được liệt kê trong bảng 1 và bảng 2 (xem bài viết Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu (P1))

Xử trí dựa trên nguy cơ của các bệnh nghiêm trọng

  • Khi trẻ có triệu chứng và hội chứng gợi ý tình trạng đe dọa tính mạng: ngay lập tức chuyển đi cấp cứu bằng phương tiện phù hợp nhất (thường là xe cấp cứu 115).
  • Khi trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào trong cột màu đỏ nhưng hiện tại không đe dọa tính mạng: cần nhân bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám trực tiếp một cách khẩn cấp.
  • Khi trẻ có dấu hiệu của cột vàng và chưa xác định được chẩn đoán: cung cấp cho cha mẹ hoặc người chăm sóc một “tấm lưới an toàn” hoặc giới thiệu đến bác sĩ chuyên khoa nhi để được đánh giá sâu hơn. “Tấm lưới an toàn” bao gồm một hoặc nhiều những điều sau:
    • Cung cấp thông tin cho ba mẹ và người chăm sóc dưới dạng nói hoặc viết về những dấu hiệu cảnh báo và cách chăm sóc tiếp theo như thế nào.
    • Sắp xếp lịch tái khám cụ thể thời gian và địa điểm
    • Liên lạc với các bác sĩ khác, bao gồm những người làm việc ngoài giờ, để đảm bảo rằng trẻ được thăm khám bất cứ lúc nào, trong trường hợp cần thiết.
Nguồn: pinterest.com
  • Khi trẻ chỉ có dấu hiệu của cột xanh: có thể chăm sóc tại nhà với các lời khuyên phù hợp dành cho cha mẹ và người chăm sóc, bao gồm lời dặn dò khi nào cần tìm kiếm tư vấn thêm từ bác sĩ.

Các cận lâm sàng bác sĩ không phải chuyên khoa nhi có thể sử dụng

  • Khi trẻ có các triệu chứng gợi ý viêm phổi nhưng chưa được nhập viện thì không nên chỉ định chụp X-quang một cách thường quy.
  • Xét nghiệm nước tiểu ở trẻ bị sốt được khuyến cáo trong guideline nhiễm trùng tiểu ở trẻ em (NICE clinical guideline 54)
  • Khi trẻ đã được sử dụng thuốc hạ sốt, không dựa việc thân nhiệt có hạ hay không để cho rằng trình trạng bệnh của trẻ nghiêm trọng hay không.

Sử dụng kháng sinh bởi bác sĩ không phải chuyên khoa nhi

  • Không được chỉ định kháng sinh đường uống khi trẻ sốt không rõ nguyên nhân
  • Chỉ định kháng sinh đường tiêm cho những trẻ nghi ngờ bệnh viêm màng não do não mô cầu ngay khi có thể (chọn benzylpenicillin hoặc một cephalosporin thế hệ 3)

Giới thiệu đến bác sĩ chuyên khoa nhi

  • Những trẻ bị sốt kèm với shock, không tỉnh hoặc các triệu chứng của bệnh viêm màng não do não mô cầu cần được thăm khám khẩn cấp bởi bác sĩ chuyên khoa nhi và cân nhắc chăm sóc nhi khoa tích cực.
  • Chỉ định kháng sinh truyền cho những trẻ nghi ngờ bệnh viêm màng não do não mô cầu ngay khi có thể (chọn benzylpenicillin hoặc một cephalosporin thế hệ 3)
  • Những trẻ bệnh viêm màng não do não mô cầu được nhập viện nên được chăm sóc nhi khoa, dưới sự giám sát của người tư vấn và có nhu cầu điều trị bằng inotropes

Khi bé bị sốt và cần sự thăm khám của bác sĩ, ba mẹ có thể lựa chọn thăm khám từ xa qua các phương tiện gọi điện, nhắn tin hoặc gọi videocall hoặc thăm khám với một bác sĩ gia đình, bác sĩ không phải chuyên khoa nhi. Đây là những lựa chọn tốt phù hợp với thăm khám ban đầu vì bác sĩ có thể dành nhiều thời gian để thăm khám, tư vấn cho ba mẹ cách chăm sóc bé, cũng như nhanh chóng ra quyết định điều trị hoặc chuyển viện. Trong thời điểm các bệnh viện chuyên khoa nhi quá tải như lúc này, thăm khám từ xa và thăm khám với bác sĩ gia đình giúp ba mẹ tiết kiệm được nhiều thời gian, giúp bé không bị phơi nhiễm với các bệnh dễ lây trong môi trường đông người. Với những lợi ích đó, việc tìm hiểu hai cách thức thăm khám mới lạ này, cũng như biết được bác sĩ có thể giúp gì cho mình và cho bé sẽ giúp bố mẹ an tâm hơn, hợp tác thăm khám tốt hơn, và chăm sóc sức khỏe cho bé tốt hơn.

Ở bài viết tiếp theo cùng chủ đề, chúng ta sẽ tìm hiểu về các trường hợp cần nhập viện, và những lời khuyên bác sĩ sẽ dành cho ba mẹ khi có thể chăm sóc bé tại nhà. Ba mẹ hãy cũng tìm hiểu tiếp bằng bài viết sau đây nhé: Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu (P3).

Tác giả: Nguyễn Trung Nghĩa 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

NICE (2017), Fever in under 5s: assessment and initial management, nice.org.uk/guidance/CG160, accessed on 06 August 2019

Chuyên mục: Nhi, Phòng khám
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 17/08/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *