Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: Tiếp cận và xử trí ban đầu (Phần 3)

Trong 2 bài viết của cùng chủ đề, ba mẹ và bác sĩ đã cùng tìm hiểu và cách thức bác sĩ thăm khám khi bé con nhà mình bị sốt. Chúng ta đã biết được sốt rất thường gặp, sốt có nhiều nguyên nhân và sốt có thể đi kèm với những triệu chứng khác nhau. Chính những triệu chứng này sẽ quyết định cách thức xử trí tiếp theo là cấp cứu tại bệnh viện, thăm khám bác sĩ hay chăm sóc tại nhà. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu xem những trường hợp nào trẻ cần nhập viện và những trường hợp nào bác sĩ sẽ tư vấn bé có thể được chăm sóc tại nhà.

Nhập viện và xuất viện

Nguồn: pinterest.com
  • Sau quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ dựa vào các triệu chứng của trẻ được xếp vào mức độ nguy cơ nào (theo Hệ thống Đèn giao thông – bảng 1 – bài viết Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu (P1)) hay các triệu chứng có gợi ý đến một bệnh cụ thể nào không (bảng 2 – bài viết Sốt ở trẻ dưới 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu (P1)). Ngoài những triệu chứng đó, bác sĩ sẽ cân nhắc thêm các yếu tố sau để quyết định cho một trẻ bị sốt vào nhập viện:
    • Hoàn cảnh gia đình và xã hội
    • Các bệnh khác ảnh hưởng tới trẻ và các thành viên khác trong gia đình
    • Nỗi lo lắng của cha mẹ
    • Mối liên hệ với những người khác bị bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng
    • Gần đây có đi đến các vùng nhiệt đới/cận nhiệt đới, hoặc các khu vực dễ bị lây bệnh truyền nhiễm
    • Cha mẹ hoặc người chăm sóc quan tâm đến tình trạng bệnh hiện tại của trẻ và có thể đưa trẻ đi khám nhiều lần
    • Gia đình đã từng trải qua bệnh nghiêm trọng trước đây hoặc có người chết do các bệnh có sốt, vì điều này làm tăng mức độ lo lắng của cha mẹ và người chăm sóc.
    • Khi bệnh gây sốt không có nguyên nhân cụ thể nhưng trẻ bệnh lâu hơn thời gian tự hồi phục của bệnh (vd: sốt hơn 5 ngày).
  • Nếu quyết định rằng trẻ không cần nhập viện, trẻ có các dấu hiệu của cột vàng và đỏ nhưng cũng chưa có chẩn đoán cụ thể thì cần cung cấp “tấm lưới an toàn” cho cha mẹ và người chăm sóc. “Tấm lưới an toàn nên là 1 hoặc nhiều các điều sau đây:
    • Cung cấp thông tin cho cha mẹ và người chăm sóc dưới dạng nói hoặc viết, về cách chăm sóc tiếp theo và những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
    • Sắp xếp lịch tái khám với thời gian và địa điểm cụ thể
    • Liên lạc với các bác sĩ khác, bao gồm những người làm việc ngoài giờ, để đảm bảo rằng trẻ được thăm khám bất cứ lúc nào trong trường hợp cần thiết
  • Khi trẻ chỉ có dấu hiệu của cột xanh: có thể chăm sóc tại nhà với các lời khuyên phù hợp dành cho cha mẹ và người chăm sóc, bao gồm lời dặn dò khi nào cần tìm kiếm tư vấn thêm từ nhân viên y tế.

LỜI KHUYÊN CHĂM SÓC TẠI NHÀ

Khi trẻ được đánh giá là không có các dấu hiệu nguy hiểm, hoặc các dấu hiệu cho thấy cần điều trị tại cơ sở y tế, bác sĩ có thể tư vấn cho ba mẹ cách chăm sóc bé tại nhà.

Chăm sóc tại nhà

Nguồn: shutterstocks.com
  • Hướng dẫn cha mẹ hoặc người chăm sóc đo thân nhiệt của trẻ
  • Hướng dẫn cha mẹ hoặc người chăm sóc cách hạ thân nhiệt cho bé, bao gồm quần áo, môi trường và dùng thuốc hạ sốt.
  • Hướng dẫn cha mẹ hoặc người chăm sóc một số lưu ý khi chăm sóc trẻ ở nhà:
    • Cho trẻ uống như bình thường (vd với trẻ đang bú mẹ thì thức uống thích hợp nhất là sữa mẹ). Một số phụ huynh có thể suy nghĩ rằng trẻ bị bệnh cần kiêng uống nước lọc hay kiêng một loại nước cụ thể nào đó. Điều này là không cần thiết, thậm chí có thể gây hại. Vì khi sốt, cơ thể bé mất nước rất nhanh và cần thiết phải bù nước nhiều hơn hằng ngày. Như vậy, không có sự kiêng kị nào với các thức uống hằng ngày.
    • Quan sát và phát hiện các dấu hiệu mất nước:
      • Thóp trũng
      • Miệng khô
      • Mắt trũng
      • Không có nước mắt
      • Tổng trạng kém
    • Khuyến khích trẻ uống nhiều hơn và tìm kiếm sự tư vấn nhiều hơn từ nhân viên y tế nếu phát hiện các dấu hiệu mất nước
    • Học cách phát hiện các phát ban không nổi trên da (khi đè dưới tấm kính, các ban này không biến mất – hình 2).
    • Kiểm tra trình trạng của trẻ trong đêm
    • Không cho trẻ đến lớp nếu tình trạng sốt kéo dài, và nhớ thông báo cho giáo viên biết về điều này
Nguồn: snotty-noses.com

Khi nào cần tìm kiếm tư vấn thêm?

Nguồn: pinterest.com

Ba mẹ và người chăm sóc nên tìm kiếm tư vấn từ bác sĩ nếu:

  • Trẻ có cơn co giật
  • Trẻ phát ban không nổi trên da (hình 2)
  • Họ cảm thấy trẻ không khỏe hơn so với lần tư vấn trước
  • Họ cảm thấy lo lắng hơn so với lần tư vấn trước
  • Trẻ sốt trên 5 ngày
  • Họ cảm thấy khó chịu, và cho rằng mình không thể chăm sóc cho trẻ

Kết lại

Đây là thời điểm chúng ta cùng nhìn lại loạt bài “Sốt ở trẻ 5 tuổi: tiếp cận và xử trí ban đầu”. Qua 3 bài viết, bác sĩ đã cùng ba mẹ tìm hiểu những vấn đề như cách bác sĩ sẽ thăm khám cho bé khi bé bị sốt, những thông tin bác sĩ cần để quyết định cho bé cấp cứu, nhập viện hay chăm sóc tại nhà; những điều bác sĩ tư vấn từ xa và bác sĩ không chuyên khoa nhi có thể hỗ trợ cho gia đình mình; và cuối cùng, trong bài viết này là những trường hợp bé cần nhập viện, có thể chăm sóc tại nhà, hoặc cần thăm khám thêm nữa.
Hiện tại ba mẹ có thể truy cập vào rất nhiều thông tin hướng dẫn cách tự xử trí tại nhà khi trẻ bị sốt, nhưng chưa có bài viết nào bàn về việc làm thế nào để ba mẹ và bác sĩ có thể hợp tác tốt hơn vì lợi ích sức khỏe của bé yêu nhà mình. Hy vọng qua bài viết này, bác sĩ – ba mẹ – và bé có thể gần hơn với nhau, cùng nhau đồng hành trong những khi bé yêu không khỏe mạnh. Bác sĩ vẫn luôn mong mọi điều tốt đẹp nhất để con có thể khỏe mạnh, vui vẻ lớn lên từng ngày. Ba mẹ hãy cùng tìm kiếm những thông tin chính xác, chính thống trên Youmed.vn để tăng sự hiểu biết giúp mình có thể chăm sóc bé tốt hơn, ba mẹ nhé.

Thân chào ba mẹ, thương chào con.

Tác giả: Nguyễn Trung Nghĩa 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

NICE (2017), Fever in under 5s: assessment and initial management, nice.org.uk/guidance/CG160, accessed on 06 August 2019

Chuyên mục: Nhi, Phòng khám
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 17/08/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *