Mẹ bầu bị giang mai ảnh hưởng gì đến con?

Giang mai là một bệnh lây qua đường tình dục (STDs) phổ biến. Nếu không được chẩn đoán và điều trị, giang mai có thể gây tổn thương lên nhiều cơ quan. Ngoài đường tình dục, giang mai còn truyền qua đường khác trong đó có mẹ truyền sang con. Vi khuẩn giang mai có thể qua nhau thai gây những biến cố trong thai kì và lây qua đường sinh khiến trẻ mắc giang mai bẩm sinh. Vậy mẹ nên làm gì để bảo vệ con mình khỏi bệnh giang mai?

1. BỆNH GIANG MAI LÀ GÌ?

Giang mai là bệnh hệ thống, biểu hiện qua nhiều giai đoạn bệnh và ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan khác nhau như da, niêm mạc, hạch ở giai đoạn sớm và các biến chứng lên thần kinh, xương khớp, tim mạch ở giai đoạn trễ.

Giang mai là do vi khuẩn Treponema pallidum, một loại vi khuẩn kị khí còn được gọi là xoắn khuẩn giang mai gây ra. Xoắn khuẩn Treponema pallidum chủ yếu gây bệnh ở người qua đường tiếp xúc trực tiếp như tình dục. Ít gặp hơn, vi khuẩn còn có thể lây qua đường khác như hôn, vết xước ở da, qua truyền máu hay dùng chung bơm tiêm.

giang mai 1
Nguồn ảnh: publicnews.gt

Đặc biệt, giang mai là một trong những bệnh có đường truyền mẹ – con gây những biến chứng nguy hiểm đến thai kì và trẻ sơ sinh.

Ở phụ nữ mang thai nhiễm giang mai, vi khuẩn có thể qua nhau thai gây các biến cố cho thai kì như thai lưu, sẩy thai hay gây các dị tật cho thai nhi. Ngoài ra, giang mai còn lây truyền dọc mẹ – con do trẻ tiếp xúc với vi khuẩn trong lúc sinh.

Giang mai bẩm sinh là bệnh giang mai ở trẻ sơ sinh do nguồn lây nhiễm từ mẹ. Bệnh nghiêm trọng, có thể diễn nặng nề đe dọa tính mạng của trẻ.

Phòng ngừa bệnh bằng tình dục an toàn và kiểm tra tình trạng nhiễm trùng trong lúc mang thai chính là cách hiệu quả để bảo vệ mẹ và bé khỏi bệnh giang mai.

giang mai 2
Nguồn ảnh: medicinenet.com

2. TRIỆU CHỨNG CỦA GIANG MAI

Diễn tiến của giang mai rất khó lường và có thể gây nhầm lẫn với các bệnh khác nên nó còn được gọi là “kẻ giả mạo vĩ đại” (“the greate pretender”). Nếu không được điều trị, giang mai kéo dài nhiều năm và diễn tiến qua các giai đoạn.

  • Giang mai thời kì I với biểu hiện săng giang mai và hạch nơi vi khuẩn xâm nhập.
  • Giang mai thời kì II với biểu hiện hồng ban ở da và toàn thân. Ngoài ra còn có các triệu chứng khác như nổi hạch, sốt, đau đầu, sụt cân, đau cơ và rụng tóc.
  • Khi các triệu chứng thời kì I và II tự khỏi, bệnh bước vào giai đoạn tiềm ẩn với xét nghiệm huyết thanh tìm kháng thể giang mai dương tính dù không có triệu chứng nào.
  • Giang mai tiềm ẩn sớm (dưới 2 năm – theo WHO)
  • Giang mai tiềm ẩn muộn (trên 2 năm – theo WHO)
  • Sau khoảng thời gian “ngủ quên”, có thể đến vài chục năm, bệnh bùng phát trở lại nặng nề, gọi là Giang mai thời kì III. Biểu hiện thời kì III là tổn thương lan rộng toàn thân với giang mai thần kinh, giang mai tim mạch và gôm giang mai.
giang mai 3
Nguồn ảnh: thespinoff.co.nz

3. THAI PHỤ NHIỄM GIANG MAI ẢNH HƯỞNG ĐẾN THAI NHI NHƯ THẾ NÀO?

Nếu thai phụ mắc giang mai và không được điều trị đúng cách, cô ấy có thể truyền vi khuẩn sang cho em bé. Hầu hết giang mai lây từ mẹ sang con trong thai kì, vì vi khuẩn có thể qua được bánh nhau. Ngoài ra, giang mai cũng có thể truyền từ mẹ sang con trong lúc sinh ngả âm đạo nếu em bé tiếp xúc trực tiếp với săng hay dịch tiết có chứa vi khuẩn. Em bé sinh ra sẽ mắc giang mai bẩm sinh.

Giang mai không được điều trị có thể gây những vấn đề nghiêm trọng. Càng chậm trễ điều trị, tỉ lệ kết cục xấu cho thai nhi càng cao.

Những biến cố trong thai kì thường gặp như:

  • Sẩy thai và thai lưu.
  • Sinh non.
  • Thai chậm tăng trưởng trong tử cung. Thai trong tử cung không tăng hay tăng không đạt chuẩn về chiều dài và cân nặng.
  • Nhẹ cân.
  • Bất thường về bánh nhau hay dây rốn.
  • Các dấu chứng khác của giang mai bẩm sinh: phù thai (báng bụng, tràn dịch màng phổi, phù da đầu hay toàn thân), gan to và phù nhau.

Siêu âm có thể phát hiện các dấu chứng của giang mai bẩm sinh từ tuần thứ 20. Chọc ối tìm vi khuẩn Treponema pallidum có thể phát hiện giang mai bẩm sinh sớm hơn.

giang mai 4
Nguồn ảnh: cdc.gov

4. GIANG MAI BẨM SINH

Trẻ sơ sinh nhiễm giang mai từ mẹ trong thai kì hay trong lúc sanh được gọi là trẻ mắc giang mai bẩm sinh. Giang mai bẩm sinh bao gồm:

  •   Giang mai bẩm sinh sớm:

Giang mai bẩm sinh sớm: thường biểu hiện triệu chứng trong 3 tháng đầu. Triệu chứng bao gồm phát ban bóng nước, mụn nước hay các đốm, mảng màu đồng ở lòng bàn tay bàn chân hay các chấm xuất huyết. Cũng có thể là các vết nứt ở mũi, miệng và vùng hăm tã, chảy nước mũi nhầy màu vàng đặc trưng lẫn máu khiến trẻ nghẹt mũi. Thường đi kèm với nổi hạch toàn thân, gan lách to và vàng da. Nặng nề hơn, trẻ bị viêm màng não, não úng thủy, co giật hay thiểu năng trí tuệ. Trong 8 tháng đầu đời, trẻ có thể bị viêm xương khớp, đặc biệt là xương dài và xương sườn, viêm xương giả liệt.

  •   Giang mai bẩm sinh muộn:

Giang mai bẩm sinh muộn thường biểu hiện sau 2 năm đầu đời, thậm chí 5 – 6 năm sau đó. Bệnh biểu hiện gôm giang mai ở vùng mũi, vách ngăn, và tổn thương vòm miệng và màng cứng dẫn đến dị dạng xương như xương chày hình kiếm. Teo nhãn cầu, đôi khi dẫn đến mù cũng có thể xảy ra. Viêm giác mạc kẽ, tổn thương mắt phổ biến nhất, thường xuyên tái phát dẫn đến sẹo giác mạc. Điếc giác quan và tổn thương răng cũng thường gặp.

giang mai 5
Nguồn ảnh: slideshare.net

5. CẦN LÀM GÌ ĐỂ BẢO VỆ THAI NHI KHỎI GIANG MAI?

  • Tất cả thai phụ phải tầm soát nhiễm giang mai và các bệnh có thể lây cho thai nhi khác (lậu, chlamydia, HIV, viêm gan B) trong quá trình mang thai.
  • Đi khám ngay nếu có dấu hiệu hay triệu chứng gợi ý bệnh.
  • Điều trị càng sớm càng tốt khi được chẩn đoán và theo dõi thai kì dưới sự hướng dẫn của bác sĩ. Nếu được chẩn đoán giang mai, hãy thông báo cho bạn tình để cùng điều trị.
  • Không quan hệ hoặc quan hệ tình dục an toàn với bao cao su.
giang mai 6
Nguồn ảnh: essentialbaby.com.au
Giang mai là bệnh hệ thống nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả. Giang mai trong thai kì nếu không được điều trị đúng cách có thể gây ra nhiều biến cố bất lợi cho thai và trẻ sinh ra với giang mai bẩm sinh. Tất cả sản phụ cần tầm soát giang mai và điều trị ngay khi được chẩn đoán để bảo vệ chính mình và thai nhi.

Tác giả: Bác sĩ Lê Mai Thùy Linh

Chuyên mục: Sản - Phụ khoa
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 11/10/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Nguyễn Hồng Hoa (2017), “Nhiễm Neisseri Treponema pallidum”, Bài giảng Phụ Khoa, Đại học Y dược TPHCM. 

March of Dimes (2017) Syphilis in Pregnancy.

https://www.marchofdimes.org/complications/syphilis-in-pregnancy.aspx, accessed on September 7, 2019.