Điều gì xảy ra khi gặp sang chấn tâm lý? (Phần 2)

Dấu vết của sang chấn để lại trên cơ thể lẫn tinh thần là điều không thể phủ nhận. Những phản ứng của chúng ta khi đối diện với sang chấn dựa trên những điểm độc đáo trên nền nhân cách mỗi cá nhân nhưng vẫn có những đặc điểm phổ quát. Từ đó, khi hiểu được những phản ứng phổ biến, chúng có thể hữu ích cho tiến trình hồi phục của mỗi chúng ta. Mọi thứ có thể cải thiện và hy vọng.

Ở phần trước ta đã nói đến 2 nhóm phản ứng khi gặp sang chấn tâm lý:

  • Trải nghiệm lại sang chấn
  • Phản ứng cảm xúc

Ở phần này sẽ nói đến:

  • Né tránh những điều liên quan đến sang chấn.
  • Những thay đổi trong cách nhìn nhận thế giới và bản thân.

Né tránh những điều liên quan đến sang chấn

  • Cố gắng không nghĩ về sự kiện

Một điều chắc chắn, sự kiện sang chấn không phải là một ký ức dễ chịu, vì vậy nó có ý nghĩa rằng chúng ta sẽ muốn tránh suy nghĩ về nó. Như đã đề cập ở trên, tâm trí có xu hướng phát lại ký ức sang chấn, vì vậy có thể khó để “đẩy” nó ra khỏi tâm trí của bạn. Qua thời gian, khả năng tự hồi phục, hầu hết chúng ta thấy rằng, việc nhớ lại sự kiện sang chấn trở nên ít đau đớn hơn.

  • Né tránh những điều liên quan đến sự kiện

Đôi khi chúng ta tránh mọi người, địa điểm hoặc những thứ liên quan đến sang chấn của chúng ta vì chúng kích hoạt ký ức đau buồn. Ví dụ: chúng ta có thể tránh các chương trình truyền hình nhắc nhớ chúng ta về sự kiện này. Chúng ta có thể né tránh mọi thứ vì cảm thấy nguy hiểm, như một phần của ký ức về nơi chúng ta bị tấn công. Đôi khi là muốn tránh ở trong đám đông sau một chấn thương, ngay cả khi sự kiện chấn thương không phải do một người trực tiếp gây ra (chẳng hạn như một trận động đất).

(Nguồn ảnh: Pinterest)

Những thay đổi trong cách nhìn nhận thế giới và bản thân

  • Mất niềm tin vào người khác

Khi chúng ta bị tổn thương bởi người khác, thật khó để biết ai là người an toàn  để chúng ta có thể tin tưởng. Chúng ta có thể bắt đầu nghi ngờ tất cả, cảm giác như thể “ai cũng có thể làm tổn thương tôi” Không có gì lạ khi ta tự mình tránh xa người khác để bảo vệ chính mình.                   

  • Niềm tin thế giới đầy rẫy nguy hiểm

Ngay sau sang chấn, thời điểm khá nhạy cảm của tâm trí, chúng ta có khả năng nhìn thế giới này đầy rẫy nguy hiểm. Trước sang chấn, chúng ta có thể đánh giá thấp sự nghiêm trọng các nguy cơ, nhưng đôi khi sau một sang chấn nguy hiểm, chúng ta lại đánh giá quá cao sự nguy hiểm đó của thế giới. Theo thời gian, niềm tin của chúng ta có xu hướng tin rằng thế giới này khá nguy hiểm.

  • Tự trách mình sau sang chấn

Như đã đề cập ở phần một về cảm xúc tội lỗi sau khi điều gì đó khủng khiếp xảy ra với bạn, như thể bạn đang đổ lỗi cho chính mình rằng đã để nó xảy ra. Tâm trí có thể sẽ luôn nghĩ về những cách khác để tránh được sang chấn:

“Giá như tôi đã nghỉ việc sớm hơn vài phút.”

“Tôi không nên ra ngoài vào giờ đó.”

“Tôi nên thấy rằng anh ấy đã đến cho tôi.”

“Tại sao tôi không cẩn thận hơn?”

Việc nhìn nhận lại “những sai lầm” mà chúng ta đã làm thật dễ dàng. Trong thực tế, chúng tôi gần như chắc chắn sẽ phóng đại trách nhiệm của mình đối với sự kiện sang chấn và kết quả là cảm xúc tội lỗi không phù hợp. Tất cả chúng ta đều có cơ chế đó tương tự nhau, đó là một phản ứng phổ biến sau một sang chấn.

  • Suy nghĩ rằng mình nên phải xử lý tình huống đó khác đi

 Rất nhiều người sống sót sau sang chấn đã nói về việc họ “nên như thế nào” để có phản ứng cho đúng với sự kiện của mình. Một ví dụ khi ta nói “giá như tôi được làm lại như thế này. Đúng là khi đó, chúng ta sẽ có thể có một phản ứng tốt hơn khi dành nhiều giờ hoặc nhiều ngày để nghiền ngẫm nó, nhưng cuộc sống thực chỉ trải qua một lần và việc được làm lại lần nữa là bất khả thi.

  • Nhìn nhận bản thân thua kém hoặc không xứng đáng

Không có gì lạ sau một sang chấn bạn bắt đầu thấy bản thân mình “tồi tệ hơn” theo một cách nào đó. Có lẽ chính chúng ta đã nói với bản thân rằng chúng tôi yếu vì đã “để nó xảy ra.”. Một ví dụ về bà mẹ có con được chẩn đoán rối loạn “phổ tự kỷ” từ sớm bà ta sẽ tin rằng mình là một bà mẹ nuôi dạy con tồi tệ mặc dù rối loạn phổ tự kỷ mang tính chất bẩm sinh mặc dù đã được bác sĩ giải thích. Cũng như nhiều niềm tin khác liên quan đến sang chấn, chúng ta thường chỉ trích bản thân nhiều hơn những gì chúng ta gây ra.

  • Chỉ trích bản thân vì phản ứng với sự kiện sang chấn

Ngoài việc đánh giá thấp bản thân vì đã trải qua chấn thương, chúng ta cũng có thể buồn, thất vọng và tức giận với chính mình. Chúng ta thể hiện thái độ tiêu cực với chính mình Như là “Làm thế nào mà mọi người khác đã vượt qua nó nhưng tôi thì không thể?” Có một nghịch lý rằng sau một sang chấn thương hầu hết chúng ta đều trải qua những đâu khổ mang tính phổ quát, nhưng phần lớn chúng ta đều tin rằng “không ai khác phải trải qua những điều mà tôi đang trải qua”.

 

Chuyên mục: Tâm lý, Tin tức - News, Trầm cảm
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 13/09/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Sadock, B. J., Sadock, V. A., & Ruiz, P. (2015). Kaplan & Sadock’s synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry (Eleventh edition.) New York: Wolters Kluwer.

https://www.psychologytoday.com/us/blog/think-act-be/201609/21-common-reactions-trauma Date: 6/9/2019

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: