Điều gì xảy ra khi gặp sang chấn tâm lý? (Phần 3)

Dấu vết của sang chấn để lại trên cơ thể lẫn tinh thần là điều không thể phủ nhận. Những phản ứng của bạn khi đối diện với sang chấn dựa trên những điểm độc đáo trên nền nhân cách mỗi cá nhân nhưng vẫn có những đặc điểm phổ quát. Từ đó, khi hiểu được những phản ứng phổ biến, chúng có thể hữu ích cho tiến trình hồi phục của mỗi chúng ta. Mọi thứ có thể cải thiện và hy vọng.
phần 2 chúng ta nói đến 2 nhóm phản ứng:
  • Né tránh những điều liên quan đến sang chấn.
  • Những thay đổi trong cách nhìn nhận thế giới và bản thân.
Ở phần cuối, chúng ta sẽ tìm hiểu về:
  • Các phản ứng thể lý liên quan
  • Lạm dụng rượu và chất kích thích

1. Các phản ứng thể lý liên quan

  • Gia tăng cảnh giác

Trước một sự kiện sang chấn, hệ thống thần kinh có một căng thẳng cực độ, nó sẽ không trở về trạng thái ổn định ngay lập tức mà trạng thái cảnh giác sẽ được kích hoạt trong một thời gian. Nó cảnh báo rằng có khả năng nguy hiểm có thể vẫn còn. Bạn có thể tiếp tục nhìn quanh hoặc liên tục “quét” quanh các nơi có nguy cơ là mối đe dọa. Trước đây bạn đã bị tổn thương và bạn không muốn đánh mất sự cảnh giác. Điều đó thực sự có nghĩa, nó là cơ chế bộ não của chúng ta đang thực hiện để bảo vệ chúng ta. Mặc dù phản ứng này không thật sự giúp chúng ta cảm thấy thoải mái hơn những lúc bình thường. Nhưng nó là thứ đảm bảo cho sự sinh tồn của chúng ta khi trong môi trường hoặc tình huống nguy hiểm.

  • Nhìn thấy nguy hiểm ở mọi nơi

Trước một sự kiện sang chấn, hệ thống thần kinh của chúng ta sau khi gặp căng thẳng cao độ, nó sẽ được thiết lập để phát hiện bất kỳ mối đe dọa nào có thể xảy ra, điều đó có nghĩa là sẽ có rất nhiều báo động sai. Đôi khi chúng ta hồi hộp cao độ, nhịp tim tăng lên như muốn thoát khỏi lòng ngực khi ta nghỉ rằng một kẻ có thể tấn công ta, đang đi về phía mình, nhưng sự thật đó chỉ là một người hàng xóm thân thiện. Chúng ta có thể giật mình khi thấy một chuyển động nhỏ và sau đó nhận ra đó chỉ là hình ảnh phản chiếu của chính mình. Hoặc một đêm nọ, chúng ta đã sợ hãi và nhảy thoát khỏi cái bóng đen của chính mình dưới ánh sáng đèn đường và nghĩ rằng đó là một người nào đó có thể tấn công tôi từ phía sau.

  • Dễ bị giật mình

Trước một sự kiện sang chấn, sự căng thẳng thần kinh tạm thời kích hoạt trạng thái nhạy cảm, chúng ta sẽ dễ dàng bị giật mình bởi những tiếng động như cánh cửa đóng sầm, sấm sét,…. chúng ta có thể thấy mình nhạy cảm hơn bình thường hoặc mất nhiều thời gian hơn để trở về trạng thái bình thường. Điều đó thường xuyên khiển chúng ta cảm thấy tức giận nếu không hiểu được nguyên nhân của sự giật mình. 

  • Khó ngủ

Giấc ngủ là một trạng thái nhạy cảm, đặc biệt sau một sang chấn. Khi đó, bộ não và cơ thể tăng cường hoạt động do căng thẳng được kích hoạt, chúng ta có thể khó ngủ. Dường như tâm trí đang nói, “Nguy hiểm! Đây không phải là lúc để ngủ!” Những cơn ác mộng phổ biến cũng có thể cản trở giấc ngủ của bạn. Nên là nếu giai đoạn này bạn có thể ngủ một cách miễn cưỡng thì chất lượng giấc ngủ sẽ bị suy giảm đáng kể.

  • Suy giảm hứng thú tình dục

 Giống như với giấc ngủ sau một sang chấn, não bộ có thể được cảnh báo “Đây không phải là lúc để có hoạt động tình dục”. Và trạng thái căng thẳng của cơ thể và não bộ cũng khiến chất lượng hoạt động tình dục sẽ bị suy giảm đáng kể, gây ra sự suy giảm hứng thú theo thời gian.

Trong một số tình huống, thật dễ hiểu nếu sang chấn liên quan đến một cuộc tấn công tình dục, khi đó hoạt động tình dục có thể kích hoạt những ký ức đau đớn về cuộc tấn công. Ngay cả khi chấn thương không có bản chất tình dục, chúng ta có thể ít quan tâm đến tình dục khi chúng ta hồi phục sau một chấn thương gần đây.

2. Lạm dụng rượu va chất kích thích

Nhiều người gia tăng sử dụng rượu hoặc các chất kích thích khác sau một sang chấn. Thông thường, họ làm điều này trong một nỗ lực để tự giải quyết đau khổ cho mình hoặc để ngăn chặn, tê liệt những ký ức, suy nghĩ hoặc cảm giác đau đớn liên quan đến sang chấn. Như có đề cập ở trên, sau một sang chấn, vấn đề khó ngủ hay gặp ác mộng gây giảm chất lượng giấc ngủ. Từ đó, nhiều trường hợp sử dụng rượu hoặc ma túy để cố gắng cải thiện giấc ngủ hoặc để không nhớ được giấc mơ của họ. Mặc dù chúng có vẻ hữu ích trong thời gian ngắn, nhưng việc sử dụng rượu hoặc ma túy sẽ làm chậm (hoặc ngăn chặn) sự phục hồi của bạn với sang chấn và sẽ nguy cơ cao phát sinh vấn đề mới là nghiện chất. May mắn thay, có những phương pháp điều trị tâm lý, tâm thần có thể giúp bạn phục hồi sau một sang chấn và trải nghiệm sự “giảm đau” lâu dài khỏi các triệu chứng mà không cần sử dụng rượu hoặc chất kích thích.

Nếu bạn đã trải qua một sang chấn, bạn có thể có một hoặc nhiều các phản ứng phổ biến được kể ở trên. Ví dụ, một đoạn hồi tưởng ký ức sang chấn có thể khiến bạn cảm thấy mất kiểm soát, tạo nên cảm xúc lo lắng và sợ hãi, điều này có thể dẫn đến việc bạn sử dụng rượu hoặc ma túy để cố gắng ngủ vào ban đêm. Nhiều người cho rằng các phản ứng của họ đối với sang chấn là dị thường hoặc bị “điên”. Những suy nghĩ này có thể khiến các triệu chứng cảm xúc và khả năng nhìn nhận về bản thân trở nên trầm trọng hơn.
Cũng có thể bạn sẽ có những trải nghiệm khác không được liệt kê ở đây. Điều quan trọng là quá trình những phản ứng của mọi người là khác nhau. Hầu hết chúng sẽ suy giảm dần trong khoảng thời gian từ vài ngày đến vài tháng. Nhưng nếu bạn cảm thấy rằng mình đang phải vật lộn để hồi phục sau một sang chấn khủng khiếp. Đừng ngần ngại, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp từ các chuyên gia tâm lý, tâm thần.

Tác giả: Bác sĩ Nhiêu Quang Thiện Nhân

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 06/11/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Sadock, B. J., Sadock, V. A., & Ruiz, P. (2015). Kaplan & Sadock’s synopsis of psychiatry: Behavioral sciences/clinical psychiatry (Eleventh edition.) New York: Wolters Kluwer.

https://www.psychologytoday.com/us/blog/think-act-be/201609/21-common-reactions-trauma Date: 6/9/2019

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *