Bệnh thủy đậu: Nguyên nhân, triệu chứng và chẩn đoán

Thủy đậu là bệnh ngoài da do vi rút gây nên, bệnh rất lây và có khả năng gây thành dịch. Bệnh thủy đậu tương đối lành tính nhưng đôi khi gây ra những biến chứng trầm trọng và có thể khiến tử vong.
Cả trẻ em và người lớn đều có thể bị thủy đậu, nhưng các trường hợp nặng thường xảy ra ở người trưởng thành. Khi bị thủy đậu, cách chăm sóc bệnh rất quan trọng để hạn chế biến chứng xảy ra và để bệnh có thể hồi phục tốt mà không để lại sẹo. Sau đây, YouMed xin trình bày những thông tin cơ bản về triệu chứng, phương pháp điều trị cũng như cách phòng ngừa bệnh hiệu quả.

1. Bệnh thủy đậu?

Bệnh thủy đậu hay còn được gọi là bệnh trái rạ, là bệnh nhiễm trùng ngoài da gây ra bởi vi rút Varicella-zoster. Sự thật là Varicella-zoster có thể gây 2 bệnh khác nhau là thủy đậu và zona. Thủy đậu là đáp ứng miễn dịch tiên phát của người bệnh khi bị nhiễm vi rút, zona là đáp ứng miễn dịch từng phần của người bệnh với vi rút. Để dễ hiểu hơn là khi một người tiếp xúc với vi rút Varicella-zoster thì người đó khởi phát bệnh thủy đậu, sau đó cơ thể của họ đã có miễn địch với loại vi rút này. Vì lý do nào đó khiến cho hệ miễn dịch của người này bị suy yếu thì sẽ khởi phát bệnh zona.

Bệnh thủy đậu rất lây và có khả năng tạo thành dịch một cách nhanh chóng. Bệnh xuất hiện nhiều vào mùa xuân và có thể xảy ra ở cả trẻ em và người lớn. Trẻ em vẫn là đối tượng nhạy cảm, dễ mắc bệnh hơn, tuy nhiên khi người lớn bị bệnh cũng có thể có những biến chứng nguy hiểm nên cũng cần chăm sóc đặc biệt.

Bệnh có nhiều đường lây truyền khác nhau. Hai đường lây nhiễm chính là đường hô khi ho, hắt hơi và tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.

2. Tại sao bị thủy đậu?

Nguyên nhân chính gây nên bệnh thủy đậu là vi rút Varicella-zoster, những yếu tố làm cho chúng ta dễ bị mắc bệnh hơn là:

  • Chưa được tiêm phòng bệnh thủy đậu.
  • Tiếp xúc trực tiếp với người bệnh thủy đậu.
  • Mặc dù thủy đậu có thể gây miễn dịch vĩnh viễn, tuy nhiên người đã từng mắc thủy đậu khi hệ miễn dịch của họ bị suy yếu có thể khởi phát lại thủy đậu lần hai nhưng đa số trường hợp là bệnh zona.

3. Biểu hiện của bệnh thủy đậu?

thủy đậu

Bệnh thủy đậu diễn tiến theo 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn có những triệu chứng đặc trưng như:

  • Giai đoạn ủ bệnh

Đây là giai đoạn vi rút xâm nhập vào cơ thể người bệnh để gây bệnh.

Giai đoạn này kéo dài từ 10 đến 21 ngày tùy người.

Người bệnh hoàn toàn không biểu hiện bất cứ triệu chứng nào trong giai đoạn này nên người bệnh có thể không biết mình bị mắc bệnh.

  • Giai đoạn khởi phát

Người bệnh trong giai đoạn này có những biểu hiện như sốt nhẹ, chán ăn, mệt mỏi, nhức đầu và đôi khi có đau bụng nhẹ, một số trường hợp khác có phát ban tạm thời là tiền thân của các nốt thủy đậu.

Các triệu chứng trên tương đối giống với các bệnh nhiễm trùng khác nên người bệnh có thể chưa biết mình bị thủy đậu trong giai đoạn này.

Giai đoạn này kéo dài 24-48 giờ và có thể kéo dài hơn ở những người có hệ miễn dịch suy giảm.

  • Giai đoạn toàn phát

Các biểu hiện toàn thân bao gồm sốt nhẹ, ngứa hoặc nổi hạch.

Trong giai đoạn này người bệnh có những sang thương là những nốt đậu trên da gợi ý bị bệnh thủy đậu.

  • Các nốt trên da là những mụn nước tròn trên viền da màu hồng. Ban đầu mụn nước có dịch trong, sau đó trở nên đục. Trên một vùng da của người bệnh có thể có những mụn nước mới cũ khác nhau, đặc biệt là các mụn nước lõm và có chấm đen ở giữa.
  • Vị trí nổi mụn nước có thể là thân mình, mặt, tứ chi, trong miệng, đường tiêu hóa, hô hấp…
  • Số lượng mụn nước có liên quan đến mức độ bệnh. Càng nổi nhiều mụn nước thì bệnh càng nặng.
  • Giai đoạn hồi phục

Trung bình sau một tuần, hầu hết các mụn nước sẽ đóng vảy và lặn mà không để lại sẹo. Tuy nhiên nếu không biết cách chăm sóc tốt có thể để lại sẹo trên da và thường là sẹo lõm.

Trẻ nhỏ bị mắc bệnh thường nhẹ hơn trẻ lớn và người có hệ miễn dịch suy yếu có thời gian bệnh kéo dài gấp 3 lần so với người bình thường.

4. Chẩn đoán bệnh thủy đậu?

Chẩn đoán bệnh thủy đậu dựa vào yếu tố nguy cơ, biểu hiện bệnh và các xét nghiệm:

Về triệu chứng:

  • Tiếp xúc với người bị bệnh thủy đậu trước đó là nguy cơ gây bệnh cao nhất.
  • Trên thân mình, tứ chi nổi các mụn nước lõm và có chấm đen ở giữa. Có thể nổi ở niêm mạc miệng, đường tiêu hóa, đường hô hấp…
  • Các triệu chứng không đặc trưng cho bệnh bao gồm sốt nhẹ, ngứa, nổi hạch.

Các xét nghiệm:

  • Các xét nghiệm xác định bệnh bao gồm Test tzanck, Test Elisa, PCR phân lập vi rút.
Bệnh thủy đậu tương đối lành tính, tuy nhiên có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm và gây tử vong. Vì thế khi bị thủy đậu cần biết cách điều trị để hạn chế biến chứng xảy ra. Các bạn tiếp tục cùng Youmed tìm hiểu cách điều trị bệnh và cách phòng ngừa bệnh hiệu quả nhé!

Tác giả: Bác sĩ Võ Thị Ngọc Hiền

Chuyên mục: Da liễu, Truyền nhiễm
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 10/10/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Bệnh thủy đậu, Phác đồ Bệnh Da Liễu TPHCM