Chuyện đi ị của bé

Có một sự thật là nhiều mẹ cảm thấy nhức đầu với chuyện đi ị của mấy nhóc tì, chẳng đứa nào giống đứa nào, bao lâu đi ị một lần là bình thường, phân của bé thế nào là “chất lượng”, trẻ nhỏ đị ị nhiều lần thì biết khi nào bé bị tiêu chảy?… và còn nhiều câu hỏi khác.

1. PHÂN SU LÀ GÌ?

Trong vòng 24 giờ đầu sau sinh, một trong những điều mà các bác sĩ nhi hay hỏi các mẹ là “bé có phân su chưa?”. Phân su là từ dùng để chỉ chất thải của lần đi ị đầu tiên của trẻ sơ sinh, nó thường có màu đen hoặc xanh đậm, hơi dính. Các mẹ có bao giờ thắc mắc bé nhà mình thậm chí sữa mẹ còn chưa bú thì phân ở đâu mà ra? Đó là những chất có sẵn trong ruột của bé từ trước khi sinh, là những chất còn lại sau khi bé hấp thu nước ối được nuốt vào và sau lần đi tiêu này phân bé sẽ chuyển dần thành màu vàng xanh.

2. MÀU PHÂN CỦA BÉ VÀ NỖI LO CỦA MẸ

 Nếu bé được bú sữa mẹ hoàn toàn,  khi đi ị phân sẽ có màu vàng sáng có lẫn các hạt nhỏ, chất phân thường sệt thậm chí là lỏng. Với những trẻ bú sữa công thức phân có thể là màu nâu hoặc vàng, phân đặc sệt hơn phân của những trẻ bú mẹ hoàn toàn. Ở những trẻ này khi thấy phân của bé khô hơn thường ngày đó có thể là dấu hiệu bé đang thiếu nước, hoặc uống chưa đủ hoặc tăng mất nước do sốt, thời tiết nóng bức quá mức. Còn với trẻ đã bắt đầu tập ăn dặm, ăn quá nhiều thức ăn khó tiêu như ngũ cốc, sữa bò cũng là một trong các nguyên nhân khiến phân của bé bị cứng.

Chuyện đi ị của bé 1
Nguồn: Internet

Sự thay đổi màu phân của trẻ khiến nhiều bố mẹ lo lắng, đó không phải là vấn đề lớn vì đa phần màu phân của bé là do màu của thức ăn, nên khoan hãy nghĩ tới các bất thường, bố mẹ hãy nhớ lại xem nhóc tì nhà mình đã ăn gì? Nâu, vàng, xanh là những màu phân bình thường; đen hoặc đỏ là máu trong đường ruột hoặc do bé ăn cà chua, củ cải đường…; phân màu trắng có thể bé có vấn đề về gan mật. Mà không chỉ chất lượng phân, số lần “đi nặng” của bé cũng nên được quan tâm.

Chuyện đi ị của bé 2
Nguồn: Internet

3. MỘT NGÀY ĐI Ị MẤY LẦN LÀ ĐỦ?

Tần suất “đi nặng” của mỗi bé là không giống nhau. Đa phần các em bé mới sinh đi tiêu ít nhất 1-2 lần/ ngày. Vài ngày sau bé có thể đi nhiều hơn từ 5-10 lần/ ngày, không có ít mẹ thấy lo khi bé con nhà mình “vừa ăn vừa ỉa” như vậy. Không sao, đây là phản xạ bình thường của trẻ khi mà bao tử của bé đầy sữa thì chuyển động của ruột cũng tăng lên, và kết quả bé  đi ị. Ủa như vậy thì sao biết bé bị tiêu chảy hay không?

Khi số lần bé đi cầu tăng lên đáng kể (ị hơn 1 lần sau mỗi lần ăn) và phân lỏng một cách khác thường.  Có thể cục cưng đang bị tiêu chảy đấy, điều này có thể do sự thay đổi trong chế độ ăn của bé, hoặc của chính mẹ đối với những bé đang bú mẹ hoàn toàn, còn nếu phân bé có nhầy, hay máu, bạn nên nghĩ nhiều khả năng bé bị nhiễm trùng đường ruột và bạn nên đưa bé đến gặp bác sĩ ngay nhé.

Khi bé được 3-6 tuần tuổi, có vài bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ, sẽ không “đi nặng” mỗi ngày, thậm chí chỉ cả tuần mới đi một lần. Vậy có được coi là táo bón không nhỉ? Câu trả lời sẽ là không nếu phân của bé vẫn mềm (như bơ đậu phộng ý), bú giỏi, tăng cân đều. Sở dĩ có hiện tượng này là do khi bé càng lớn bộ ruột của bé hấp thu tốt hơn, sữa mẹ được hấp thu gần hết, chỉ để lại rất ít chất thải để tống ra ngoài tạo thành phân. Sữa công thức thì không được như vậy, nên bé nào được nuôi bằng sữa ngoài, nên đi ị ít nhất 1 lần/ngày. Nếu bé đi ít hơn hoặc phân cứng, bé có thể đang bị táo bón và đến gặp bác sĩ không phải là chuyện thừa thãi đâu nha!

Khi bé lớn hơn và bắt đầu tập ăn dặm, chuyện “đi nặng” của bé cũng sẽ có nhiều thay đổi. Từ phân mềm thậm chí là lỏng khi còn đang bú sữa hoàn toàn phân sẽ trở nên cứng hơn và có mùi, thỉnh thoảng bạn có thể thấy vài mẩu thức ăn trong phân của bé.

Chuyện “đi nặng” của trẻ nhỏ dưới 12 tháng tuổi “khá” là phức, rất khó cho các bố mẹ biết khi nào thì bé yêu đang thực sự có vấn đề cần gặp bác sĩ. Để đơn giản hoá, các mẹ chỉ cần nhớ những điểm chính sau: phân cứng hơn hoặc lỏng hơn hoặc đi tiêu nhiều hơn thường ngày đều là bất thường nên; phân có nhầy, đỏ máu, đen, trắng hoặc xám đều là bất thường; mọi bất thường trong phân của trẻ ở độ tuổi này nên chú ý sự thay đổi trong chế độ ăn của bé.

Tác giả: Bác sĩ Đào Thị Thu Hương

Chuyên mục: Nhi khoa
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 10/10/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

National Health Service (NHS) Baby poo, http://www.dchs.nhs.uk/home/our-services/find_services_by_topic/healthvisiting/advice_guidance/hvs_bowel_movements, accessed on 12 Sep, 2019.

Healthychildren (2009) Baby’s First Days: Bowel Movements & Urination, https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/baby/Pages/Babys-First-Days-Bowel-Movements-and-Urination.aspx, accessed on 11 Sep 2019.

HealthLink BC (2019) Bowel Movements in Babies, British Columbia, https://www.healthlinkbc.ca/health-topics/abo3062#abo3063, accessed on 12 Sept, 2019.