Khi nào cần cho trẻ dùng kháng sinh? (Phần 2)

Thuốc kháng sinh là loại thuốc mạnh có thể tiêu diệt vi khuẩn. Thuốc kháng sinh đã cứu nhiều trẻ thoát khỏi tình trạng nguy hiểm và ngăn ngừa nhiều biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, kháng sinh không có tác động đối với nhiễm virus. Vậy nên, một trong những quyết định quan trọng hơn bởi Bác sĩ là liệu nhiễm trùng của trẻ là do virus hay vi khuẩn.

1. Nhiễm siêu vi (virus)

Virus là tác nhân gây ra hầu hết các bệnh nhiễm trùng thường gặp ở trẻ em như cảm lạnh, viêm phế quản, 90% của các triệu chứng sốt, viêm họng, tiêu chảy và nôn ói.

2. Nhiễm vi khuẩn

Nhiễm vi khuẩn xảy ra ít hơn so với nhiễm virus. Các bệnh lí thường gặp do vi khuẩn như nhiễm trùng tai, 10% viêm họng (do liên cầu khuẩn), ho gà, viêm phổi…

3. Một số sai lầm liên quan đến các triệu chứng của trẻ

Những triệu chứng dưới đây đôi khi bị nhầm tưởng như là dấu hiệu của nhiễm vi khuẩn:

  • Trẻ chảy nước mũi màu vàng. Dịch tiết màu vàng từ mũi có nhiều khả năng là một dấu hiệu bình thường của sự hồi phục bệnh sau một đợt cảm lạnh hơn là triệu chứng nghi ngờ viêm mũi
  • Trẻ ho đàm vàng. Đây là một trong những triệu chứng bình thường của viêm phế quản do virus hoặc viêm tiểu phế quản, không nhất thiết là dấu hiệu của viêm phổi.
  • Sốt cao. Sốt trong giai đoạn đầu của bệnh có thể do virus hoặc vi khuẩn.

4. Những lý do không nên lạm dụng kháng sinh

Một số cha mẹ cho rằng trẻ bị cảm lạnh cần dùng kháng sinh để ngăn ngừa nhiễm trùng tai hoặc nhiễm trùng xoang. Sau khi bị cảm, khoảng 10% trẻ em sẽ bị nhiễm trùng tai và 1% sẽ bị nhiễm trùng xoang. Vậy nên, khi cho trẻ dùng kháng sinh, 89% trẻ không cần thuốc có thể khiến vi khuẩn trở nên đề kháng với thuốc hơn và đôi khi trẻ lại có tác dụng phụ không mong muốn. Tốt hơn là dùng thuốc kháng sinh cho những trẻ thực sự bị nhiễm vi khuẩn.

Nếu trẻ bị nhiễm siêu vi, việc cho trẻ dùng kháng sinh sẽ không rút ngắn diến tiến của bệnh, trẻ không giảm sốt, ho hay các triệu chứng khác. Thuốc kháng sinh sẽ không giúp cho trẻ đi học lại sớm hơn. Nếu cho trẻ dùng kháng sinh không hợp lí, trẻ có thể bị tác dụng phụ từ kháng sinh, khi đó trẻ sẽ cảm thấy tồi tệ hơn thay vì tốt hơn.

  • Tình trạng đề kháng vi khuẩn

Khi vi khuẩn bắt đầu đề kháng với thuốc kháng sinh, loại thuốc đó không còn khả năng tiêu diệt nhóm vi khuẩn đó. Càng sử dụng nhiều kháng sinh, vi khuẩn càng trở nên dễ kháng thuốc hơn. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng một nửa số đơn thuốc cho kháng sinh là không cần thiết. Điều này làm cho việc điều trị nhiễm khuẩn trong tương lai trở nên khó khăn hơn.

  • Phản ứng phụ

Tất cả các loại kháng sinh đều có tác dụng phụ. Trừ khi con bạn thực sự cần một loại thuốc kháng sinh, không có lý do gì để đưa trẻ đối mặt với những rủi ro do các tác dụng phụ của thuốc. Một số trẻ sau khi dùng kháng sinh có thể bị tiêu chảy, buồn nôn, nôn hoặc phát ban. Tiêu chảy gây ra bởi vì thuốc kháng sinh sẽ khiến trẻ mất đi một số vi khuẩn đường ruột có lợi cho hệ tiêu hóa của trẻ. Nếu con bạn bị phát ban, cần đưa trẻ đến gặp Bác sĩ để xem liệu có phải là phản ứng dị ứng với thuốc hay nếu đó là phát ban do nhiễm siêu vi lành tính và không liên quan đến dị ứng thuốc. Nếu trẻ thật sự dị ứng với một nhóm kháng sinh nào đó, bạn cần ghi lại tên kháng sinh đó để trẻ tránh dùng chúng về sau.

Khi trẻ bị sổ mũi hay ho đàm ra dịch tiết màu vàng, sốt cao và các triệu chứng thông thường khác liên quan đến ho và cảm lạnh, hãy điều trị cho trẻ bằng các loại thuốc không kê đơn hoặc các biện pháp khắc phục tại nhà như cho trẻ uống thuốc ho thảo dược, hạ sốt khi cần, nhỏ mũi với nước muối sinh lý. Các kháng thể bình thường của cơ thể, một khi được sản xuất, có thể tiêu diệt các virus trong tương lai.
Chỉ sử dụng kháng sinh khi thật sự có nhiễm trùng. Đồng thời, sử dụng kháng sinh đúng và đủ thời gian quy định sẽ giúp hạn chế được sự phát triển của các vi khuẩn kháng thuốc.

Tác giả: Bác sĩ Huỳnh Nguyễn Uyên Tâm

 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 15/10/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

RelayHealth (2015), Antibiotics: Preventing Unnecessary Use ,https://www.abcdpediatrics.com/advisor/pa/pa_antiprev_hhg.htm, Accessed September 26, 2019.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: