Rối loạn mất ngủ (Phần 2)

Mất ngủ thường liên quan đến những yếu tố sinh lý, nhận thức thức tỉnh và sự điều hòa giấc ngủ. Những sự lo lắng về giấc ngủ và những khó chịu do mất ngủ gây ra đưa đến một vòng tròn luẩn quẩn: con người càng cố gắng để ngủ thì càng khó ngủ và càng gây cho người đó thất vọng. Do đó sự chú tâm và nổ lực quá mức để ngủ sẽ làm phá huỷ cơ chế đi vào giấc ngủ bình thường, có thể đưa đến mất ngủ. Những người mất ngủ dai dẳng có thể do những thói quen ngủ không phù hợp (vd nằm trên giường quá nhiều, thời gian ngủ thất thường, nhiều giấc ngủ ngắn)  và nhận thức không phù hợp (vd sợ mất ngủ, sợ những rối loạn vào ban ngày, họ thường sẽ theo dõi đồng hồ). Môi trường sống hoặc môi trường làm việc yêu cầu người đó phải thường xuyên thức đêm có thể cho mức độ tỉnh thức của người đó tăng lên và bị mất ngủ dai dẳng.Ngược lại, người đó có thể ngủ dễ dàng hơn khi không cố làm việc. Một số cá nhân cũng cho thấy rằng họ dễ ngủ hơn khi ra khỏi giường của họ và tránh những thói quen thường ngày.

Mất ngủ có thể đi kèm nhiều triệu chứng và những than phiền vào ban ngày như mệt mỏi, giảm năng lượng, rối loạn khí sắc. Triệu chứng lo âu hoặc trầm cảm không đạt đủ tiêu chuẩn cho một rối loạn tâm thần chuyên biệt cũng như là chú ý quá mức vào những tác động của mất ngủ vào những hoạt động chức năng ban ngày

Những người mất ngủ có thể đạt điểm cao trong những bài kiểm tra tâm lý hoặc nhân cách cho thấy trầm cảm và lo lắng nhẹ, một kiểu nhận thức đáng lo ngại, giải quyết xung đột nội tâm, cảm xúc, và triệu chứng cơ thể. Mô hình của rối loạn thần kinh nhận thức của những người mất ngủ không hằng định. Những cá nhân mất ngủ thường cần nhiều nổ lực hơn để duy trì tập trung chú ý và trí nhớ.

DIỄN TIẾN

Khởi phát triệu chứng mất ngủ có thể gặp ở bất kì giai đoạn nào trong cuộc đời, nhưng giai đoạn đầu tiên thường phổ biến ở những người trẻ. Ít khi, mất ngủ ngủ xảy ra ở trẻ em và trẻ vị thành niên. Ở phụ nữ, một khởi phát mất ngủ mới có thể xảy ra thời kì mãn kinh và có thể kéo dài dù những triệu chứng mãn kinh khác không còn nữa như cảm giác bốc hỏa. Mất ngủ có thể khởi phát ở giai đoạn trễ của cuộc đời liên quan đến khởi phát những tình trạng y khoa liên quan.

Mất ngủ có thể là một trạng thái cấp, dai dẳng hay tái phát. Một mất ngủ cấp thường kéo dài vài ngày hay vài tuần thường liên quan đến những sự kiện trong đời sống hoặc thay đổi đồng hồ sinh học hoặc môi trường sống. Đối với một vài cá nhân. Mất ngủ có thể được giải quyết khi những sự kiện đó mất đi. Đối với một vài trường hợp khác, mất ngủ có thể kéo dài dai dẳng dù sự kiện khởi phát đã không còn. Những yếu tố làm mất ngủ có thể khác với những yếu tố gây mất ngủ kéo dài. Ví dụ một người nằm liệt giường kèm đau do chấn thương và khó ngủ có thể phát triển những yếu tố bất lợi đối với giấc ngủ. Tình trạng thức tỉnh có thể dai dẳng và dẫn đến mất ngủ dai dẳng. Một diễn tiến tương tự có thể tiến triển trong bối cảnh của một stress tâm lý hoặc rối loạn tâm thần. Ví dụ, mất ngủ có thể xảy ra trong một giai đoạn đầu tiên của rối loạn trầm cảm chủ yếu có thể trở thành tâm điểm của tập trung với những tình trạng kết quả âm tính, và dai dẳng sau khi giai đoạn trầm cảm được giải quyết. Trong một trường hợp cũng có thể khởi phát âm thầm mà không có yếu tố thúc đẩy.

Diễn tiến của mất ngủ có thể là những giai đoạn với những đợt tái phát liên quan đến những sự kiện stress.  Tỉ lệ mãn tính từ 45-75% cho những case theo dõi từ 1-7 năm. Đặc điểm của mất ngủ có thể thay đổi theo thời gian. Nhiều cá nhân rối loạn giấc ngủ nhẹ trước khi có những vấn đề dai dẳng về giấc ngủ.

Những than phiền về giấc ngủ thường gặp ở trung niên và người già. Những dạng của triệu chứng mất ngủ thay đổi theo tuổi, khó vào giấc ngủ thường gặp ở người trẻ trưởng thành, khó duy trì giấc ngủ thường gặp ở người trung niên và người già.

Khó đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ có thể xảy ra ở trẻ em và trẻ vị thành niên nhưng hạn chế các số liệu về tỉ lệ hiện mắc, yếu tố nguy cơ và bệnh đi kèm trong những pha phát triển của cuộc đời. Khó ngủ ở trẻ em có thể là kết quả từ những yếu tố (trẻ không được học cách đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ nếu không có sự hiện diện của bố mẹ) hoặc không có thời gian biểu ngủ cố định và thói quen đi ngủ. Mất ngủ ở trẻ vị thành niên có thể là do thời gian biểu ngủ không đều đặn. Cả trẻ em lẫn trẻ vị thành niên, những yếu tố tâm lý và khoa có thể dẫn đến mất ngủ.

Tỉ lệ mắc của mất ngủ ở những người già gia tăng được giải thích một phần là do tăng những tỉ lệ mắc những vấn đề sức khoẻ sinh lý liên quan đến tuổi. Sự thay đổi trong mô hình ngủ liên quan đến tiến trình phát triển bình thường phân biệt với những thay đổi quá mức liên quan đến tuổi. Mặc dù đa giấc ngủ kí có những hạn chế trong đánh giá mất ngủ thường quy,nhưng có có thể hữu ích trong chẩn đoán phân biệt ở người lớn bởi nguyên nhân mất ngủ (vd ngưng thở khi ngủ) thường được thấy ở người già.

Rối loạn mất ngủ
Nguồn: steemit.com

Tác giả: Bác sĩ Nguyễn Đào Uyên Trang

 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 09/10/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION (2013) DIAGNOSTIC AND STATISTICAL MANUAL OF MENTAL DISORDERS, trang 286-289.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: