Nấm lưỡi: Nguyên nhân, nhận biết và điều trị

Nấm miệng, hay  nấm lưỡi, tưa lưỡi, dân gian còn gọi là đẹn là tình trạng bệnh lý xảy ra ở lưỡi thường gặp nhất ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 1 tuổi. Nấm miệng là một trong những nguyên nhân chính gây ra chứng biếng ăn ở trẻ, khiến các bậc phụ huynh cảm thấy hết sức lo lắng. Vậy nấm miệng là gì, nguyên nhân gây ra nấm miệng, nhận biết và điều trị nấm miệng ra sao, chúng ta cùng tìm hiểu trong bài viết này nhé.

1. Nấm miệng là gì? Nguyên nhân gây ra nấm miệng

Nấm miệng là tình trạng nhiễm nấm ở vùng niêm mạc bao phủ bên trong khoang miệng, được gây ra chủ yếu do sự phát triển quá mức của nấm Candida albicans, một loại nấm thường trú trong khoang miệng chúng ta. Khi hệ miễn dịch của cơ thể hoạt động bình thường, C.albicans có mặt trong khoang miệng với lượng nhỏ, không gây hại cho cơ thể.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ miễn dịch của cơ thể bé còn yếu ớt, nấm C. albicans sẽ phát triển, gây ra những mảng trắng đục bám trên niêm mạc lưỡi, mặt trong má và ở vòm họng của bé. Tình trạng này xảy ra ở khoảng 2 – 5% trẻ sơ sinh khoẻ mạnh.

Nấm miệng cũng có thể xảy ra ở người lớn, trên cơ địa hệ miễn dịch bị suy yếu  như những bệnh nhân tiểu đường, dùng các thuốc kháng viêm tại chỗ trong các bệnh lí như hen, COPD, dùng các thuốc kháng sinh lâu ngày,…

Nấm miệng 1
Hình 1 Hình ảnh nấm miệng – Nguồn ảnh: MayoClinic

2. Biểu hiện của nấm miệng như thế nào?

Biểu hiện chung

  • Những mảng trắng đục như phô mai, bám loang lổ trên bề mặt lưỡi, mặt trong má, lợi và vòm miệng.
  • Những mảng này có thể gồ lên, sưng đỏ, hoặc có thể chảy máu

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

  • Những mảng này có thể không gây đau, tuy nhiên cũng có những trường hợp gây đau, khiến cho trẻ bứt rứt, khó chịu, quấy khóc
  • Trẻ trở nên biếng ăn, hay chảy nước miếng vì đau

Ở trẻ lớn và người lớn

  • Cảm giác có bông gòn trong miệng
  • Nuốt đau, ăn uống khó khăn
  • Mất vị giác

Trẻ cũng có thể bị lây nấm miệng từ núm vú của mẹ, biểu hiện nấm ở vú thường gặp là

  • Núm vú có màu đỏ bất thường, nứt hoặc ngứa;
  • Bong da hoặc bong tróc trên phần sẫm màu hơn, diện tích hình tròn xung quanh núm vú (núm vú);
  • Đau bất thường trong quá trình cho con bú hoặc đau núm vú giữa các lần bé bú;
  • Cảm giác đau nhói sâu bên trong vú.
Nấm miệng 2
Hình 2 Nấm lưỡi ở người lớn và trẻ em – Nguồn ảnh: Internet

3. Điều trị nấm miệng như thế nào?

Nấm miệng là bệnh lí khá thường gặp, và thường là bệnh lí lành tính. Tuy nhiên khi mắc bệnh, cần đến gặp bác sĩ để được thăm khám, chẩn đoán chính xác, cũng như được đưa ra các lời khuyên và phương pháp điều trị hợp lí nhất.

Các phương pháp điều trị nấm miệng hiện nay:

  • Dung dịch Nystatin: đây là dung dịch chứa thuốc kháng nấm, dùng để rơ lưỡi cho bé, bình thường nên rơ 4 lần/ngày trong vòng ít nhất là 7 ngày và nên kéo dài thêm 2 ngày sau khi các mảng trắng biến mất
  • Kem Miconazole:
    • Cũng là một loại thuốc kháng nấm, thích hợp cho trẻ em từ 4 tháng đến 24 tháng tuổi
    • Dùng ngón tay sạch, bôi đều kem lên bề mặt các mảng trắng, cố gắng như kem ở trong miệng càng lâu càng tốt
    • Dùng 4 lần/ngày sau bữa ăn, ít nhất là 7 ngày và tiếp tục 7 ngày sau khi các mảng trắng biến mất để ngăn ngừa tái phát
    • Đối với trẻ lớn hơn 2 tuổi và người lớn: dùng liều gấp đôi
  • Itraconazole: nếu điều trị ban đầu không hoặc kém đáp ứng, bác sĩ có thể kê cho bạn itraconazole, một loại thuốc kháng nấm mạnh hơn
  • Amphotericin B: sử dụng trong những trường hợp nặng
Nấm miệng 3
Hình 3 Rơ lưỡi cho bé – Nguồn ảnh: Internet
Nấm miệng 4
Hình 4 Một dạng chế phẩm của Nystatin – Nguồn ảnh: Internet

4. Phòng ngừa nấm miệng

Sau khi điều trị, nấm miệng thường hết sau khoảng một vài tuần, tuy nhiên trong một số trường hợp có thể tái phát.

Để ngăn ngừa tái phát, ta có thể sử dụng các biện pháp như:

  • Súc miệng thật sạch sau khi ăn
  • Đánh răng đều đặn 2 lần mỗi ngày bằng kem đánh răng có chứa flour và làm sạch các ngóc ngách của khoang miệng
  • Bỏ thuốc lá
  • Nếu bạn có răng giả, hoặc bỏ chúng ra trong lúc ngủ, lau sạch, ngâm chúng vào nước sạch và để khô, chà sạch sẽ nướu, lưỡi bằng bàn chải mềm sau khi đã lấy răng giả
  • Điều trị các bệnh lí nền gây ra sự suy yếu của hệ miễn dịch như: kiểm soát đường huyết, súc miệng sạch sau khi dùng bình xịt điều trị hen hoặc COPD,…
  • Đối với trẻ đang bú mẹ:
    • Cần điều trị phối hợp tình trạng nhiễm nấm ở mẹ để tránh lây lại cho bé.
    • Giữ vệ sinh miệng cho bé thật sạch sẽ, thường xuyên rơ lưỡi cho bé,
    • Vệ sinh núm vú của mẹ và núm vú bình thường xuyên bằng cách ngâm nước nóng trước và sau khi bé bú xong.
Nấm miệng là bệnh lý thường gặp, tuy lành tính nhưng gây ra những khó khăn trong việc ăn uống. Do đó, khi phát hiện nấm miệng, cần đi đến bác sĩ để có chẩn đoán và phương thức điều trị hợp lí nhất. Điều trị phổ biến nhất hiện nay là sử dụng các thuốc kháng nấm tại chỗ dạng dung dịch hoặc dạng kem, hoặc đường toàn thân trong những trường hợp nặng. Phòng ngừa bệnh bao gồm giữ vệ sinh răng miệng thật sạch, kiểm soát các bệnh lí nền thật hiệu quả. Các bậc phụ huynh có con nhỏ nên thường xuyên quan tâm đến sức khoẻ của con mình và ngay cả bản thân mình để phát hiện các trường hợp nấm miệng sớm nhất có thể nhé.

Tác giả: Bác sĩ Nguyễn Lê Vũ Hoàng

           

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 06/11/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

MayoClinic – Oral thrush. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/oral-thrush/symptoms-causes/syc-20353533

http://www.awmsg.org/docs/awmsg/medman/CAFPIL/Oral%20Thrush.pdf

Nelson’s Textbook of Pediatrics, 20th edition

 

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *