Ung thư đại tràng: Tìm hiểu nguyên nhân và lí do tại sao nên tầm soát?

Biết nguyên nhân sẽ giúp phòng tránh, biết có bệnh sẽ điều trị sớm. Để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi ung thư đại tràng, hãy tự trang bị cho mình những biện pháp có ích để làm giảm nguy cơ mắc một trong những “hung thần” gây tử vong hàng đầu hiện nay – ung thư đại tràng.

1. Nguyên nhân của ung thư đại tràng

Nguyên nhân chính xác của ung thư đại tràng vẫn chưa được biết. Tuy nhiên, có nhiều nghiên cứu đã chỉ ra một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc ung thư đại tràng. Một số nguy cơ không thể thay đổi được, trong khi một số khác có thể thay đổi để làm giảm nguy cơ mắc bệnh.

Yếu tố nguy cơ không thay đổi được:

  • Tuổi càng cao, nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng càng tăng. Hơn 90% trường hợp xảy ra ở những người từ 50 tuổi trở lên.
  • Mắc các bệnh lý đườngruột như: bệnh viêm ruột Crohn hay viêm loét đại tràng, ung thư đại trực tràng trước đây.
  • Tiền sử gia đình bị ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng. (polyp là thuật ngữ dùng để chỉ khối u được tạo thành từ các tế bào của lớp niêm mạc, polyp có thể lành tính hoặc hóa ác tính), bệnh đa polyp gia đình, hoặc ung thư đại trực tràng di truyền không đa polyp (hội chứng Lynch).
ung thư đại tràng 1
Nguồn: Stephen Holland, M.D., Naperville Gastroenterology, Naperville, IL, USA

Yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được:

  • Ít hoạt động thể chất.
  • Ăn ít trái cây và rau quả, ăn nhiều thịt chế biến.
  • Thừa cân và béo phì.
  • Uống nhiều rượu.
  • Hút thuốc lá.

2. Làm gì để giảm nguy cơ mắc ung thư đại tràng?

Nhìn chung, cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng là được kiểm tra ung thư đại trực tràng thường xuyên, bắt đầu ở tuổi 50.

  • Chế độ ăn

Nhiều nghiên cứu đang được tiến hành để tìm hiểu những thay đổi trong chế độ ăn uống có thể làm giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng hay không. Hầu hết các chuyên gia y tế thường khuyên nên có chế độ ăn ít chất béo động vật, ăn nhiều trái cây, rau và ngũ cốc để giảm nguy cơ mắc các bệnh như bệnh động mạch vành và tiểu đường và cả ung thư đại trực tràng.

ung thư đại tràng 2
Nguồn: ssstocker
  • Vận động 

Tăng hoạt động thể chất, hạn chế uống rượu và không hút thuốc lá cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc ung thư đại tràng.

3. Tại sao nên tầm soát ung thư đại tràng?

Tầm soát là quá trình tìm kiếm ung thư hoặc tiền ung thư ở những người không có triệu chứng của bệnh. Tầm soát thường xuyên là một trong những vũ khí mạnh nhất chống lại ung thư đại tràng.

Ung thư đại tràng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ung thư cho cả nam và nữ. Bệnh được phát hiện khi triệu chứng xuất hiện thường ở giai đoạn khá trễ, khiến cho việc điều trị không đạt được hiệu quả tối ưu, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe, cũng như chi phí điều trị.

Hầu như tất cả các bệnh ung thư đại tràng bắt đầu từ những polyp. Một polyp có thể mất từ 10 đến 15 năm để phát triển thành ung thư. Chúng phát triển từ từ và có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng, đặc biệt là trong giai đoạn sớm. Nhưng nếu được tầm soát, phát hiện sớm và điều trị sẽ dễ dàng hơn giúp ngăn chặn ung thư, giữ gìn được sức khỏe, giảm chi phí điều trị, có lợi cho người bệnh.

ung thư đại tràng 3
Nguồn: Internet

3. Tôi nên biết gì về tầm soát ung thư đại tràng?

Khi nào tôi nên bắt đầu được tầm soát?

Theo Lực lượng đặc nhiệm dịch vụ phòng ngừa Hoa Kỳ (The U.S. Preventive Services Task Force), bạn nên bắt đầu sàng lọc ung thư đại tràng ngay sau khi bước sang tuổi 50, sau đó tiếp tục được kiểm tra định kỳ. Tuy nhiên, bạn có thể cần được kiểm tra sớm hơn 50, hoặc thường xuyên hơn những người khác, nếu:

  • Bạn hoặc người thân đã bị polyp đại trực tràng hoặc ung thư đại trực tràng.
  • Bạn bị bệnh viêm đại tràng như bệnh Crohn hay viêm loét đại tràng.
  • Gia đình bạn có bệnh đa polyp gia đình, hoặc ung thư đại trực tràng di truyền không đa polyp (hội chứng Lynch).

Khi nào ngưng tầm soát ung thư đại tràng?

Lực lượng đặc nhiệm của Dịch vụ phòng ngừa Hoa Kỳ khuyến cáo người lớn từ 50 đến 75 tuổi nên được sàng lọc ung thư đại trực tràng thường xuyên. Sau 75 tuổi. việc tầm soát phụ thuộc vào nhiều yếu tố của từng cá nhân và tốt nhất nên hỏi ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.

ung thư đại tràng 4
Hình ảnh đa polyp lành tính ở bệnh đa polyp gia đình. Nguồn: fapvoice.

Tôi nên lựa chọn phương pháp tầm soát nào?

Không có một xét nghiệm tốt nhất nào dành cho tất cả mọi người, mỗi cái đều có ưu và nhược điểm riêng. Sự lựa chọn sẽ phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe hiện tại, điều kiện kinh tế của bạn, cơ sở vật chất tại bệnh viện. Thảo luận với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp bạn có sự lựa chọn phù hợp nhất.

Dưới đây là các xét nghiệm thường được dùng để tầm soát ung thư đại tràng, được khuyến cáo bởi Lực lượng đặc nhiệm dịch vụ phòng ngừa Hoa Kỳ năm 2016.
Xét nghiệm Mô tả thực hiện Mức độ thường xuyên
Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân (gFOBT) Lấy mẫu phân, kiểm tra sự hiện diện của máu Mỗi năm
Soi đại tràng sigma ống mềm Đặt một ống soi mềm ngắn, vào trực tràng của bạn, tìm các sang thương polyp hoặc ung thư bên trong trực tràng và phần dưới của đại tràng. Nếu có, lấy một mẫu mô để phân tích. Mỗi 5 năm

Hoặc sau mỗi 10 năm với FIT mỗi năm.

Nội soi đại tràng Đặt ống dài, mềm vào trực tràng, di chuyển dần lên trên để tìm sang thương trong toàn bộ đại tràng. Nếu có, lấy một mẫu mô để phân tích. Mỗi 10 năm
Chụp cắt lớp CT (Nội soi ảo) Tạo ra hình ảnh của toàn bộ đại tràng, hiển thị trên màn hình máy tính để bác sĩ phân tích. Mỗi 5 năm
Ung thư đại tràng rất nguy hiểm nhưng nếu được điều trị sớm bệnh có thể khỏi hoàn toàn, tầm soát ung thư đại tràng là cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm giúp bảo vệ sức khỏe với ít chi phí nhất. Hãy chia sẻ bài viết nếu bạn thấy có ích.

Tác giả: Bác sĩ Đào Thị Thu Hương

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 06/11/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *