Thông tin bảo trợ bởi Hội Dược học TPHCM Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM

Bệnh do vi khuẩn não mô cầu: Làm sao để phòng tránh?

Viêm màng não do vi khuẩn não mô cầu là một bệnh lí nhiễm trùng cấp tính. Bệnh xảy ra đột ngột và diễn tiến xấu đi nhanh chóng, có thể dẫn đến hậu quả nặng nề là nguy kịch đến tính mạng của trẻ. Vậy nên, việc thực hiện các biện pháp phòng tránh là vô cùng quan trọng. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi tuổi và không có sự khác biệt tỉ lệ nhiễm giữa hai giới. Thường gặp nhất là trẻ từ 3 đến 9 tháng tuổi và thanh thiếu niên từ 14 đến 20 tuổi.

1. Nguyên nhân nhiễm vi khuẩn não mô cầu

Vi khuẩn Neisseria meningitidis, còn được gọi là não mô cầu là tác nhân gây viêm màng não và nhiễm trùng máu. Những bệnh này thường nghiêm trọng và có thể khiến trẻ tử vong. Bệnh có thể lây lan thành dịch qua việc tiếp xúc với chất tiết từ đường hô hấp của người bệnh như hắt hơi, ho, sổ mũi… Vấn đề là cần phải phát hiện sớm bệnh để kịp thời điều trị và cách ly an toàn. Thời điểm xuất hiện bệnh thường bắt đầu vào cuối mùa khô hay đầu mùa mưa ở vùng nhiệt đới.

vi khuẩn não 1

Não mô cầu là vi khuẩn thường trú ở vùng hầu họng, khoảng 40% trẻ không có triệu chứng. Tuy nhiên, một số lại có thể diễn tiến nặng hơn. Cơ thể con bạn được bảo vệ khỏi nguy cơ nhiễm não mô cầu phụ thuộc vào khả năng miễn dịch bẩm sinh ở từng trẻ. Dựa vào cấu trúc của vi khuẩn để phân loại thành nhiều nhóm khác nhau. Trong đó, 6 nhóm thường gây bệnh gồm có A, B, C, W-135, X và Y. Nhóm A thường gây dịch bệnh lớn ở Châu Phi. Nhóm B và C gây bệnh chủ yếu nước các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

2. Đối tượng nào có nguy cơ nhiễm não mô cầu?

Bất cứ ai cũng có thể mắc bệnh do não mô cầu. Nhưng bệnh dễ xảy ra hơn ở một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao, bao gồm:

  • Sống trong điều kiện môi trường đông đúc thiếu vệ sinh, dễ tiếp xúc với người bệnh.
  • Sống chung nhà, dùng chung đồ dùng cá nhân với người bệnh.
  • Đi du lịch đến vùng đang xảy ra dịch bệnh do não mô cầu.
  • Trẻ mắc phải các bệnh đặc biệt như thiếu hụt bổ thể, bệnh hồng cầu hình liềm, cắt lách…

3. Triệu chứng nào nghi ngờ trẻ đã nhiễm não mô cầu?

Các dấu hiệu của bệnh thường khởi phát đột ngột và xấu đi nhanh chóng nếu không điều trị. Tùy vào nhóm vi khuẩn não mô cầu mà triệu chứng của bệnh có thể khác nhau ở mỗi trẻ. Tuy nhiên, diễn tiến thường gặp nhất bao gồm sốt cao, đau đầu và cứng cổ (trẻ không thể cúi đầu vì đau). Ngoài ra, trẻ cũng buồn nôn, nôn, sợ ánh sáng. Đặc biệt là sự xuất hiện hình ảnh phát ban màu tím thẫm đặc trưng. Ban có thể xuất hiện ở bất kì vị trí nào trên cơ thể và lan rộng toàn thân. Một số trường hợp, trẻ có thể bắt đầu với các triệu chứng tương tự như cúm hay cảm lạnh. 

vi khuẩn não 2

Trẻ nhỏ, nhất là trẻ sơ sinh thường sẽ ít xuất hiện triệu chứng như trên. Thay vào đó, trẻ có thể lừ đừ, giảm hoạt động, quấy khóc liên tục, nôn hay co giật. Vi khuẩn não mô cầu cũng có thể vào máu gây nhiễm trùng. Đây là một trong những loại vi khuẩn có độc lực rất mạnh khiến trẻ có thể tử vong chỉ trong vài giờ.

4. Bệnh do não mô cầu điều trị như thế nào?

Sau khi thăm khám và làm một số xét nghiệm cần thiết, nếu nghi ngờ nhiễm não mô cầu, Bác sĩ sẽ điều trị kháng sinh cho trẻ ngay lập tức. Điều quan trọng là việc điều trị cần phải bắt đầu càng sớm càng tốt.Thuốc kháng sinh giúp giảm nguy cơ tử vong cho trẻ.

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng, trẻ có thể cần các phương pháp điều trị khác. Bao gồm:

  • Hỗ trợ hô hấp như thở oxy hay đặt ống vào trong đường thở của trẻ để giúp trẻ thở.
  • Bù dịch chống sốc.
  • Phẫu thuật loại bỏ phần mô chết.
  • Chăm sóc vết thương ở vùng da bị tổn thương.

vi khuẩn não 3

5. Bệnh do não mô cầu có phòng ngừa được không?

5.1 Vắc xin viêm não mô cầu

Mặc dù hai thế kỷ đã trôi qua, vi khuẩn Neisseria meningitidis vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não và nhiễm trùng máu nghiêm trọng. Bệnh viêm màng não do não mô cầu liên quan đến tỷ lệ tử vong hơn 20% ở trẻ em. Vì vậy, những nỗ lực để kiểm soát bệnh hiện nay đã tập trung vào việc tiêm phòng. Đó là cách tốt nhất giúp phòng ngừa bệnh.

Thời điểm tiêm vắc xin như sau:

  • Vắc xin viêm não mô cầu AC – phòng ngừa bệnh não mô cầu do vi khuẩn nhóm A và nhóm C: tiêm mũi đầu tiên cho trẻ từ 2 tuổi (hoặc cho trẻ trên 6 tháng tuổi nếu đã có tiếp xúc với người bệnh). Ngay cả khi trẻ đã được tiêm ngừa theo lịch, trẻ vẫn cần phải nhắc lại sau mỗi 5 năm. Nhất là trong trường hợp đối tượng có nguy cơ cao.
  • Vắc xin viêm não mô cầu BC – phòng ngừa bệnh não mô cầu do vi khuẩn nhóm B và nhóm C: tiêm cho trẻ từ 6 tháng trở lên. Bé cần tiêm 2 mũi, mũi 2 cách mũi đầu tiên sau 6 đến 8 tuần.
  • Phải mất khoảng từ 7 đến 10 ngày sau khi tiêm vắc xin, cơ thể trẻ mới bắt đầu tạo đủ kháng thể bảo vệ để chống lại vi khuẩn. Bạn nên cho trẻ khám Bác sĩ trước khi đi du lịch hoặc nếu có nguy cơ nhiễm bệnh để đảm bảo trẻ được điều trị kịp thời.

vi khuẩn não 4

5.2 Các biện pháp tránh bị lây bệnh

Ngoài tiêm vắc xin phòng ngừa thì giữ vệ sinh cho chính trẻ và những người xung quanh rất quan trọng vì miễn dịch của vắc xin không phải lúc nào cũng được tạo đầy đủ. Bạn có thể nhắc nhở trẻ cố gắng chú ý các điều sau:

  • Rửa tay đúng cách và thường xuyên. Nếu xà phòng và nước không có sẵn, hãy làm sạch tay bằng nước rửa tay nhanh (với thành phần có ít nhất 60% cồn).
  • Đừng chạm vào mắt, mũi hoặc miệng của trẻ. Nếu trẻ cần chạm vào mặt, hãy chắc chắn rằng tay của trẻ phải sạch sẽ.
  • Che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc cánh tay khi ho hoặc hắt hơi. Tốt nhất là đeo khẩu trang để hạn chế bắn dịch tiết ra xung quanh.
  • Hạn chế tiếp xúc với những người bị bệnh.

Trẻ cần được theo dõi sát khi có sốt cao, lừ đừ, đặc biệt là hình ảnh phát ban ở da bất thường. Đặc biệt, nếu trẻ được chẩn đoán và điều trị sớm, có thể tránh khỏi những biến chứng nặng nề. Ngoài đảm bảo vệ sinh cá nhân và tránh tiếp xúc những đối tượng có nguy cơ, việc tiêm ngừa vắc xin phòng bệnh cho trẻ là rất quan trọng.

Bác sĩ : Huỳnh Nguyễn Uyên Tâm

 

 

 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 19/06/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Centers for Disease Control and Prevention, Meningococcal Disease, https://www.cdc.gov/meningococcal/index.html?fbclid=IwAR2pJZkv9HpPUqzyEf7SvUgz6jt5K4lK7csDwVHTz-3cTS-1j7C7o9UZ_WU, accessed on 12 December 2019

The new England journal of medicine, Advances in the Development of Vaccines against, https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra0906357, accessed on 12 December 2019

Trang tin Y tế CHÍNH THỐNG
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000 bài, trang Tin y tế YouMed là một trong những lựa chọn hàng đầu cho những ai đang có nhu cầu tìm hiểu các kiến thức về sức khỏe. Nội dung đa dạng bao gồm: Cẩm nang y tế A-Z (Bệnh học, thuốc, dược liệu), các chuyên đề mang thai, sinh con, chăm sóc da, các tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Tất cả bài viết của YouMed đều do các bác sĩ, dược sĩ viết và dẫn nguồn chính thống, đặc biệt, được bảo trợ bởi 2 hội là Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM và Hội Dược học TPHCM nhằm đảm bảo độ tin cậy, giúp bạn không còn cảm giác bị nhiễu loạn và bối rối trước những thông tin sức khỏe tràn lan trên mạng.
YouMed hiểu rằng, những thông tin y khoa ngoài việc chính xác còn phải thân thiện và gần gũi với tất cả mọi người. Thế nên, chúng tôi luôn mong muốn mang đến các bài viết dễ đọc và dễ hiểu nhất. Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.
YouMed cam kết sẽ luôn cho ra đời nhiều nội dung và bài viết hơn nữa, luôn lắng nghe những nhu cầu của độc giả và ngày càng hoàn thiện website, để xứng đáng trở thành một trong những trang Tin Y tế hàng đầu Việt Nam.

Bảo trợ thông tin

Hoi Duoc Hoc TPHCM

Hội Dược Học TP HCM

Hoi Thay Thuoc Tre TPHCM

Hội Thầy Thuốc Trẻ TP HCM

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *