Thông tin bảo trợ bởi

Hạ canxi máu: những điều bạn cần biết!

Hạ canxi máu

Canxi là một loại chất khoáng thiết yếu giúp cơ thể tạo nên xương và răng chắc khoẻ. Canxi cũng cần thiết để tim và cơ bắp hoạt động một cách bình thường. Nếu không nạp đủ lượng canxi vào cơ thể, nguy cơ mắc các bệnh như loãng xương, hạ canxi máu hay trẻ em chậm phát triển chiều cao sẽ tăng lên. Do đó, mọi người nên nạp đủ lượng canxi theo khuyến cao thông qua thức ăn hằng ngày hay thực phẩm chức năng nếu cần thiết.

1. Hạ canxi máu gây ra những triệu chứng gì?

Giai đoạn sớm của bệnh này thường không gây ra triệu chứng gì. Tuy nhiên, triệu chứng sẽ xuất hiện nếu tình trạng thiếu canxi ngày càng nặng. Những triệu chứng nghiêm trọng do hạ canxi máu bao gồm:

  • Nhầm lẫn hoặc mất trí nhớ
  • Co thắt cơ
  • Cảm giác tê và ngứa ở tay, chân và mặt
  • Trầm cảm
  • Ảo giác
  • Chuột rút
  • Móng tay, móng chân yếu và dễ gãy
  • Dễ bị gãy xương

Móng tay dễ gãy là một trong những triệu chứng của hạ canxi máu
Móng tay dễ gãy là một trong những triệu chứng của hạ canxi máu

Cơ thể thiếu canxi có thể ảnh hưởng đến tất cả các bộ phận như móng tay dễ gãy, mọc tóc chậm và da mỏng. Ngoài ra, canxi cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình giải phóng chất dẫn truyền thần kinh và co cơ. Do đó thiếu canxi cũng gây ra co giật.

2. Nguyên nhân của hạ canxi máu là gì?

Nguy cơ mắc hạ canxi máu thường tăng lên theo tuổi. Ngoài ra, thiếu canxi còn liên quan đến những yếu tố như:

  • Lượng canxi đưa vào cơ thể mỗi ngày thấp trong thời gian dài, đặc biệt ở trẻ em
  • Sử dụng những thuốc làm giảm khả năng hấp thu canxi
  • Chế độ ăn không chứa các thực phẩm giàu canxi
  • Thay đổi nội tiết tố, đặc biệt ở phụ nữ
  • Yếu tố di truyền

>> Xét nghiệm nội tiết tố nữ: Rất quan trọng cho phụ nữ

Lưu ý rằng lượng canxi đưa vào cơ thể mỗi ngày theo khuyến cáo khác nhau tuỳ theo tuổi và giới tính:

  • Em bé từ 0-6 tháng cần 200 mg/ngày
  • Em bé từ 7-12 tháng cần 260 mg/ngày
  • Trẻ em từ 1-3 tuổi cần 700 mg/ngày
  • Trẻ em từ 4-8 tuổi cần 1000 mg/ngày
  • Thanh thiếu niên từ 9-18 tuổi cần 1300 mg/ngày
  • Nam giới từ 19-70 tuổi và nữ giới từ 19-50 tuổi cần 1000 mg/ngày
  • Nam giới từ 71 tuổi trở lên và nữ giới từ 51 tuổi trở lên cần 1200 mg/ngày

2.1 Những nguyên nhân thường gặp gồm:

Phụ nữ cần tăng lượng canxi nạp vào cơ thể sớm hơn nam giới. Trong thời kỳ trước và trong mãn kinh, việc tăng cường bổ sung canxi cho phụ nữ rất cần thiết vì giúp giảm nguy cơ loãng xương. Nguyên nhân là vì trong thời kỳ mãn kinh, tình trạng suy giảm hormone estrogen khiến xương yếu đi nhanh hơn bình thường.

Phụ nữ thời kỳ mãn kinh cần lượng canxi nhiều hơn
Phụ nữ thời kỳ mãn kinh cần lượng canxi nhiều hơn

Suy tuyến cận giáp cũng có thể gây ra tình trạng thiếu canxi. Người mắc bệnh này không có đủ hormone tuyến cận giáp, một loại hormone giúp kiểm soát nồng độ canxi trong máu.

Những nguyên nhân khác gây ra hạ canxi máu gồm suy dinh dưỡng và kém hấp thu. Suy dinh dưỡng là người bệnh không nạp đủ dinh dưỡng vào cơ thể. Kém hấp thu là tình trạng cơ thể không thể hấp thu vitamin và khoáng chất cần thiết từ thức ăn.

Việc giảm lượng canxi vào cơ thể trong thời gian ngắn thường không gây ra hạ canxi máu ngay lập tức. Tuy nhiên, mỗi người cần ý thức việc cung cấp đủ lượng canxi theo khuyến cáo vì cơ thể tiêu thụ canxi rất nhanh. Chẳng hạn, những người ăn chay trường có nhiều nguy cơ bị thiếu canxi nhanh chóng vì họ không sử dụng những thực phẩm giàu canxi như sữa hay sản phẩm từ sữa.

2.2 Những nguyên nhân khác:

  • Thiếu vitamin D làm giảm khả năng hấp thu canxi
  • Sử dụng những thuốc như phenytoin, rifampin, corticosteroid
  • Viêm tuỵ
  • Tăng magie huyết và hạ magie huyết
  • Tăng phosphat trong máu
  • Sốc nhiễm trùng
  • Suy thận
  • Truyền máu lượng nhiều
  • Một số phương pháp hoá trị
  • Phẫu thuật cắt bỏ tuyến cận giáp do phải cắt tuyến giáp

3. Hạ canxi máu nguy hiểm đến mức nào?

Bệnh này có thể gây ra những biến chứng như tổn thương mắt, rối loạn nhịp tim hay loãng xương. Việc loãng xương có thể khiến việc đi lại khó khăn, dễ xuất hiện gãy xương, gãy cột sống hay thậm chí khuyết tật. Nếu không được điều trị, thiếu canxi lâu dài có thể dẫn đến tử vong.

4. Bác sĩ sẽ chẩn đoán hạ canxi máu như thế nào?

Nếu xuất hiện những triệu chứng kể trên, người bệnh nên đến bác sĩ để được chẩn đoán chính xác. Bác sĩ sẽ hỏi tiền sử bệnh trước đây và người thân trong gia đình có ai bị hạ canxi máu và loãng xương không.

Nếu nghi ngờ, bác sĩ sẽ cho làm xét nghiệm máu để đánh giá mức canxi trong máu. Các xét nghiệm gồm đo nồng độ canxi toàn bộ, nồng độ albumin, và nồng độ canxi tự do trong máu. Albumin là một loại protein gắn kết với canxi, có chức năng vận chuyển canxi trong máu. Nồng độ canxi máu thấp giúp chẩn đoán xác định bệnh này.

Xét nghiệm nồng độ canxi máu giúp chẩn đoán
Xét nghiệm nồng độ canxi máu giúp chẩn đoán

Thông thường, nồng độ canxi máu ở người lớn từ 8.8 mg/dL đến 10.4 mg/dL. Nếu mức canxi thấp dưới 8.8 ml/dL, người đó có nguy cơ bị thiếu canxi. Nồng độ canxi trong máu ở trẻ em và thanh thiếu niên thường cao hơn người lớn.

5. Những phương pháp điều trị hạ canxi máu

Điều trị bệnh này thường rất dễ, chủ yếu bằng cách bổ sung canxi vào bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự điều trị bằng cách tự uống thật nhiều thuốc bổ sung canxi. Dùng nhiều hơn mức khuyến cáo mà không thông qua bác sĩ có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng như sỏi thận.

Cần lưu ý rằng một số loại thuốc khác tương tác với chế phẩm bổ sung canxi, bao gồm:

  • Thuốc chẹn beta trong điều trị cao huyết áp như atenolol. Loại thuốc này có thể làm giảm hấp thu canxi nếu sử dụng sau khi uống thuốc bổ sung canxi 2 giờ đồng hồ.
  • Thuốc kháng acid chứa nhôm có thể gây tăng nồng độ nhôm trong máu.
  • Chất tăng tổng hợp acid mật từ cholesterol như colestipol. Thuốc này làm giảm khả năng hấp thu canxi và tăng thải canxi qua nước tiểu.
  • Thuốc chứa estrogen làm tăng nồng độ canxi trong máu.
  • Digoxin: Nồng độ canxi cao làm tăng độc tính của digoxin.
  • Thuốc lợi tiểu làm tăng nồng độ canxi máu (như hydrochlorothiazid) hay giảm nồng độ canxi máu (như furosemide).
  • Một số loại kháng sinh: như fluoroquinolone và tetracycline, có thể làm giảm hấp thu canxi.

Nhiều loại thuốc tương tác với chế phẩm bổ sung canxi
Nhiều loại thuốc tương tác với chế phẩm bổ sung canxi

Trong một số trường hợp, chỉ điều trị bằng thay đổi chế độ ăn và sử dụng chế phẩm bổ sung không đủ để giải quyết tình trạng thiếu canxi. Khi đó, bác sĩ có thể tiêm canxi thường xuyên để điều chỉnh mức độ canxi trong máu.

Việc điều trị mang lại hiệu quả trong vài tuần. Nếu nghiêm trọng hơn, bác sĩ sẽ theo dõi điều trị trong khoảng thời gian một đến ba tháng.

6. Lời khuyên của bác sĩ trong phòng ngừa hạ canxi máu

6.1 Bổ sung các thực phẩm giàu canxi 

Mọi người có thể phòng ngừa thiếu canxi bằng cách bổ sung những thực phẩm giàu canxi trong chế độ ăn hằng ngày. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng những thực phẩm giàu canxi như sữa hay sản phẩm từ sữa có thể chứa nhiều chất béo bão hoà và chất béo trans (một loại acid béo chuyển hoá). Nên chọn các thực phẩm có ít hoặc không có chất béo để giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và các bệnh do tăng mỡ máu. Ví dụ: một khẩu phần sữa hoặc sữa chua có thể cung cấp từ 1/4 đến 1/3 lượng canxi cần cho mỗi ngày theo khuyến cáo.

Tuy nhiên, cần lưu ý tránh nạp vào cơ thể quá nhiều canxi. Giới hạn trên của mức canxi hằng ngày dành cho người lớn là:

  • 2000 mg/ngày dành cho nam giới và phụ nữ từ 51 tuổi trở lên
  • 2500 mg/ngày dành cho nam giới và phụ nữ từ 19 đến 50 tuổi
Bổ sung thực phẩm giàu canxi vào thực đơn hằng ngày
Bổ sung thực phẩm giàu canxi vào thực đơn hằng ngày

6.2 Bổ sung Vitamin D

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong tăng khả năng hấp thu canxi vào máu. Do đó, bạn có thể thêm vào thực đơn những món giàu vitamin D như:

  • Những loài cá chứa nhiều chất béo như cá hồi và cá ngừ
  • Nước cam
  • Sữa có bổ sung vi chất
  • Trứng
  • Nấm portobello (nấm bàn)

Như đã nói ở trên về sản phẩm sữa giàu canxi, một số sản phẩm sữa nhiều vitamin D cũng có thể chứa nhiều chất béo bão hoà. Ngoài ra, ánh nắng mặt trời cũng kích hoạt cơ thể tạo ra vitamin D. Do đó việc tiếp xúc thường xuyên với ánh nắng mặt trời cũng giúp tăng vitamin D trong cơ thể.

6.3 Thay đổi lối sống

Bên cạnh việc duy trì nồng độ canxi và vitamin D phù hợp trong cơ thể, bác sĩ cũng khuyến cáo nên duy trì một số thói quen sau để giúp xương chắc khoẻ:

  • Duy trì mức cân nặng phù hợp
  • Tập thể dục thường xuyên
  • Hạn chế sử dụng thuốc lá và rượu bia

>> Xem thêm: 8 điều về Canxi mà bạn nên biết

Hạ canxi máu thường gặp ở những người có chế độ ăn thiếu canxi, thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ hay do giảm hấp thu. Thiếu lâu ngày, hạ canxi máu sẽ gây ra những triệu chứng như suy giảm trí nhớ, tê và ngứa, ảo giác hay thậm chí co giật. Khi xuất hiện những triệu chứng trên, bạn nên đi khám bác sĩ sớm để được khám và điều trị phù hợp. Ngoài ra, bạn nên nghe theo những lời khuyên của bác sĩ về lối sống và chế độ ăn để có một cơ thể khoẻ mạnh. Hy vọng bài viết trên của YouMed đã cung cấp những thông tin cần thiết về hạ canxi máu.

Bác sĩ Nguyễn Văn Huấn

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 06/10/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

https://www.healthline.com/health/calcium-deficiency-disease#symptoms

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.