Thông tin bảo trợ bởi

Mắt và những điều bạn chưa biết

Mắt và những điều bạn chưa biết

Mắt là một phần của hệ thần kinh cảm giác, đảm nhận chức năng thị giác. Tế bào hình que và tế bào hình nón trong võng mạc cho phép nhận thức ánh sáng và tầm nhìn bao gồm sự phân biệt màu sắc và nhận thức về độ sâu. Mắt người có thể phân biệt khoảng 10 triệu màu và có khả năng phát hiện một photo ánh sáng. Sau đây, bác sĩ YouMed sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cấu tạo và các bệnh lý về mắt.

1. Cấu tạo

1.1 Tổng quan chung về cấu tạo 

Mắt nằm trong hai hốc xương của xương sọ. Sáu cơ ngoại nhãn gắn trực tiếp vào mắt để hỗ trợ cử động.

Nó có hình quả cầu không đối xứng. Phần phía trước (những gì bạn nhìn thấy trong gương) bao gồm:

  • Mống mắt: phần màu
  • Giác mạc: nằm trên mống mắt
  • Đồng tử: lỗ tròn màu đen trong mống mắt cho phép ánh sáng chiếu vào
  • Củng mạc: lòng trắng của mắt
  • Kết mạc: một lớp mô mỏng bao phủ toàn bộ phía trước mắt của bạn, trừ giác mạc

Là một đơn vị có hai mảnh hợp nhất, bao gồm phân đoạn trước và sau. Phân đoạn trước được tạo thành từ: giác mạc, mống mắt và thủy tinh thể. Giác mạc thường có đường kính khoảng 11,5 mm và độ dày 0,5 mm ở gần trung tâm của nó. Mống mắt là cấu trúc hình tròn có sắc tố tập trung bao quanh trung tâm của mắt. Thủy tinh thể bộ phận kiểm soát lượng ánh sáng đi vào mắt, được điều chỉnh bởi bộ giãn mống mắt và cơ vòng.

"
Cấu tạo của mắt

Năng lượng ánh sáng đi và qua giác mạc, qua đồng tử và sau đó qua thủy tinh thể. Hình dạng thấu kính được thay đổi để lấy nét gần và được điều khiển bởi cơ mi. Các photon ánh sáng rơi vào các tế bào nhạy cảm với ánh sáng của võng mạc (tế bào hình nón và tế bào cảm thụ ánh sáng) được chuyển đổi thành tín hiệu điện. Sau đó được dây thần kinh thị giác truyền đến não.

1.2 Khả năng nhận biết màu sắc?

Màu sắc của mỗi cầu vồng luôn xuất hiện theo cùng một thứ tự: đỏ, cam, vàng, xanh lá, xanh lam, chàm và tím. Các màu sắc khác nhau trong mỗi phần của cầu vồng tương ứng với một bước sóng ánh sáng khác nhau. Màu đỏ có bước sóng dài. Màu xanh lam có bước sóng ngắn hơn.

Giống như một máy ảnh, phần trước có một ống kính. Công việc của nó là tập trung hình ảnh vào phía trong. Khu vực này được gọi là võng mạc. Nó được bao phủ bởi các tế bào thần kinh đặc biệt có chứa các sắc tố phản ứng với ánh sáng. Trong võng mạc, có hai loại tế bào phát hiện ánh sáng. Chúng được gọi là tế bào hình que và hình nón:

1.2.1 Các tế bào hình nón phát hiện các màu sắc

Nó tập trung ở hố trung tâm võng mạc. Có ba loại tế bào hình nón để nhận biết màu sắc: đỏ, xanh lá và xanh lam. Tương ứng phản ứng với ánh sáng bước sóng ngắn, trung bình và bước sóng cao hơn.

1.2.2 Các tế bào hình que chỉ có một loại sắc tố

Các tế bào này không liên quan đến việc phát hiện màu sắc. Nhưng chúng rất nhạy cảm với ánh sáng và cho phép chúng ta nhìn vào ban đêm.

Sau đó bộ não sẽ xử lý thông tin nhận vào từ các tế bào hình nón này để xác định màu sắc khi bạn nhìn. Nó kết hợp những thông tin từ cả ba loại tế bào hình nón để tạo ra tầm nhìn màu bình thường

2. Kích thước

Kích thước ở người lớn chỉ khác nhau một hoặc hai milimét. Ở người trưởng thành, chiều dọc (chiều cao) là khoảng 23,7 mm, đường kính ngang (chiều rộng) là 24,2 mm và kích thước trục (chiều sâu) trung bình là 22,0 – 24,8 mm. Không có sự khác biệt đáng kể giữa giới tính và nhóm tuổi.

Nhãn cầu phát triển nhanh chóng, tăng từ khoảng 16–17 mm khi mới sinh lên 22,5–23 mm khi trẻ được ba tuổi. Đến 12 tuổi, mắt đạt được kích thước đầy đủ.

3. Các thành phần

Được tạo thành từ ba lớp bao quanh các cấu trúc giải phẫu khác nhau.

  • Lớp ngoài cùng bao gồm giác mạc và màng cứng, tạo hình dạng cho mắt và hỗ trợ các cấu trúc sâu
  • Lớp giữa bao gồm màng mạch, thể mi, biểu mô sắc tố và mống mắt.
  • Trong cùng là võng mạc, nơi nhận oxy từ các mạch máu của màng mạch (phía sau) cũng như các mạch máu võng mạc (phía trước).

Các khoảng trống của mắt được lấp đầy bởi thủy dịch. Thủy dịch là một chất lỏng trong suốt chứa nước ở hai khu vực, khoang trước giữa giác mạc và mống mắt và khoang sau giữa mống mắt và thủy tinh thể. Thủy tinh thể được treo vào thể mi bởi dây chằng treo, được tạo thành từ hàng trăm sợi nhỏ trong suốt truyền lực, để thay đổi hình dạng của thủy tinh thể để lấy nét. Thể thủy tinh là một chất trong suốt bao gồm nước và protein, tạo cho nó một thành phần giống như thạch và dính.

4. Kích ứng

"
Kích ứng mắt

4.1 Kích ứng mắt là gì

Kích ứng mắt là bất kỳ cảm giác châm chích, trầy xước, bỏng rát hoặc kích thích nào khác từ mắt. Đó là một vấn đề chung của mọi người ở mọi lứa tuổi. Các triệu chứng và dấu hiệu kích ứng liên quan đến mắt là khó chịu, khô, chảy nước mắt nhiều, ngứa, cộm, cảm giác dị vật, mỏi mắt, đau, ngứa, nhức, đỏ, sưng mí mắt và mệt mỏi… Các triệu chứng mắt này được báo cáo với cường độ từ nhẹ đến nặng.

4.2 Nguyên nhân gây kích ứng

Ô nhiễm không khí có thể gây kích ứng mắt. Kích ứng phụ thuộc vào sự mất ổn định của màng nước mắt bên ngoài, trong đó hình thành các điểm khô trên giác mạc, dẫn đến khó chịu ở mắt

Các yếu tố nghề nghiệp cũng có khả năng ảnh hưởng đến cảm giác kích thích. Một trong số đó là ánh sáng (độ chói và độ tương phản kém), vị trí nhìn, tỷ lệ chớp mắt giảm, số lần nghỉ ngơi, sự tập trung cao độ, gánh nặng cơ xương và suy giảm hệ thần kinh thị giác.

Một yếu tố khác có thể gây kích ứng là căng thẳng trong công việc. 

Các yếu tố nguy cơ khác, chẳng hạn như chất độc. chất gây kích ứng hóa học. Ví dụ như amin, formaldehyde, acetaldehyde, acrolein, N-decane, VOC, ozon, thuốc trừ sâu và chất bảo quản, chất gây dị ứng..cũng có thể gây kích ứng.

Ngoài ra  sử dụng kính áp tròng, trang điểm và một số loại thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến sự mất ổn định của màng nước mắt

Tần số chớp mắt là số lần chớp mỗi phút và nó có liên quan đến kích ứng. Chúng phụ thuộc: các yếu tố môi trường (sử dụng kính áp tròng), mất nước, hoạt động trí óc, điều kiện làm việc, nhiệt độ phòng, độ ẩm tương đối và độ chiếu sáng. Thời gian nghỉ là một thước đo chính khác để đánh giá kích ứng và độ ổn định của màng nước mắt.

>> Xem thêm 7 loại thuốc nhỏ mắt cho tình trạng khô mắt mà bạn cần biết

5. Bệnh học

5.1 Quá trình lão hóa

Khi mắt già đi, một số thay đổi nhất định xảy ra có thể chỉ là do quá trình lão hóa. Hầu hết các cấu trúc giải phẫu và quá trình sinh lý suy giảm dần dần theo tuổi. Khi lão hóa, chất lượng thị lực kém đi do những lý do không phụ thuộc vào các bệnh của mắt. Những thay đổi quan trọng nhất về mặt chức năng dường như là giảm kích thước đồng tử và mất khả năng tập trung.

"Các
Quá trình lão hóa

Mức độ giãn nở của đồng tử giảm dần theo tuổi. Điều này dẫn đến giảm đáng kể ánh sáng nhận được tại võng mạc.

Một số bệnh ở mắt có thể xuất phát từ các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nếu sự tiếp xúc và vùng nhiễm trùng xảy ra, bệnh này có thể lây truyền sang mắt.

5.2 Thoái hóa điểm vàng

Khi sóng ánh sáng đi vào, chúng kích thích các electron gây hại cho các tế bào trong mắt. Đồng thời, chúng gây ra tổn thương oxy hóa dẫn đến thoái hóa điểm vàng hoặc đục thủy tinh thể.

"Bổ
Dinh dưỡng là yếu tố quan trọng trong chăm sóc sức khỏe mắt

Lutein và zeaxanthin liên kết với gốc tự do. Có nhiều cách để đảm bảo chế độ ăn giàu lutein và zeaxanthin. Những thực phẩm tốt cho mắt: các loại rau có màu xanh đậm bao gồm cải xoăn, bông cải xanh…Lutein và zeaxanthin là hai loại carotenoid chính, được tìm thấy trong điểm vàng của mắt. Chúng đang được nghiên cứu để xác định vai trò trong cơ chế bệnh sinh của các rối loạn liên quan

Bài viết trên hy vọng cung cấp cho bạn các kiến thức bổ ích về mắt. Đừng quên theo dõi các bài viết tiếp theo cập nhật những kiến thức hữu ích về sức khỏe nhé!

Bác sĩ: Hoàng Thị Việt Trinh

Ban biên tập YouMed - Bác sĩ HOÀNG THỊ VIỆT TRINH - YouMed Việt Nam
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 19/11/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Wikipedia, 2020,” human eye”, 08/08/2020, https://en.wikipedia.org/wiki/Human_eye
  2. WedMD, 2020, “A Picture of the Eye”, 08/08/2020, https://www.webmd.com/eye-health/picture-of-the-eyes#2
Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.