Thông tin bảo trợ bởi

Thoát vị đĩa đệm: Bạn đã biết những gì?

Tham vấn y khoa:
Bác sĩ NGÔ MINH QUÂN

Thoát vị đĩa đệm là căn bệnh rất phổ biến. Tại Việt Nam, bệnh hay gặp ở lứa tuổi lao động từ 20 đến 55 tuổi. Trong đó, thoát vị đĩa đệm cột sống lưng là một nguyên nhân hàng đầu gây đau thắt lưng cũng như các cơn đau lưng lan xuống chân. Vậy thoát vị đĩa đệm là gì? Bệnh nhân thường gặp những triệu chứng gì? Cách điều trị và phòng ngừa bệnh ra sao? Bài viết sau đây sẽ giúp chúng ta có cái nhìn chi tiết về căn bệnh này. 

1. Thoát vị đĩa đệm là gì?

1.1. Những khái niệm cơ bản

Thoát vị đĩa đệm là bệnh lý thường gặp. Bệnh gây ra những cơn đau ở lưng, đôi khi cơn đau đi kèm với cảm giác tê và lan dọc xuống một hoặc cả hai chân.

Để hiểu về khái niệm thoát vị đĩa đệm là gì và nguyên nhân của các cơn đau từ đâu, trước tiên bạn cần có những khái niệm cơ bản về cột sống thắt lưng và tủy sống.

>> Đau lưng là triệu chứng điển hình của thoát vị đĩa đệm. Tìm hiểu ngay các nguyên nhân khác dẫn đến đau lưng ở người lớn!

thoát vị đĩa đệm 1
Để hiểu về bệnh và nguyên nhân của các cơn đau từ đâu, trước tiên bạn cần có những khái niệm cơ bản
  • Cột sống – Vertebrae: Là một tập hợp nhiều xương đốt sống có một lỗ ở phần trung tâm và xếp chồng lên nhau theo dạng cột. Khi xếp chồng, các lỗ này hợp thành một khoảng trống dạng ống là nơi chứa tủy sống (hay còn gọi là ống sống).
  • Tủy sống và dây thần kinh – Spinal cord and nerver: Tủy sống được bảo vệ trong trong ống sống. Tủy sống đóng vai trò là một đường dẫn truyền các tín hiệu thần kinh. Qua đó, kết nối não bộ với các thành phần của cơ thể. Từ tùy sống, các dây thần kinh được tách ra và chui khỏi ống sống tại các khe giữa của các xương đốt sống. Nhờ vậy, mà có sự kết nối thần kinh đến tay, chân và các hệ cơ quan khác (Đây chính là lý giải vì sao các vấn đến của cột sống lại gây đau lan xuống chân hoặc gây ảnh hưởng đến các cơ quan như bàng quang).
  • Đĩa đệm – Disk: Là tên của những cấu trúc dạng đĩa có tính đàn hồi, nằm giữa hai xương đốt sống. Đĩa đệm được cấu tạo để đảm nhận chức năng hấp thu lực và tăng tính di động cho cột sống.
  • Cơ, gân và dây chằng – Muscles,tendons and ligaments: Tập hợp các cấu trúc này được gọi chung là “mô mềm”. Các mô mềm có vai trò giữ vững các cấu trúc cột sống.

1.2. Định nghĩa thoát vị đĩa đệm và nguyên nhân

Vậy như đã nhắc đến ở trên, đĩa đệm nằm giữa hai xương đốt sống và mang tính đàn hồi. Sự đàn hồi này có được nhờ hai thành phần: vòng xơ ở phía ngoài và nhân đệm ở trung tâm.

Lớp vòng xơ ở ngoài của đĩa đệm đôi khi bị “phá vỡ” và không giữ được nhân đệm ở trung tâm. Khi ấy, nhân đệm lọt ra qua chỗ “vỡ” gây nên tình trạng thoát vị. Toàn bộ sự việc này chính là tình trạng thoát vị đĩa đệm mà chúng ta đang cùng tìm hiểu.

Khi thoát vị đĩa đệm, phần nhân đệm thường gây nên sự chèn ép lên các cấu trúc thần kinh lân cận. Sự chèn ép này thường là nguyên nhân của các triệu chứng mà một bệnh nhân thoát vị đĩa đệm mắc phải.

Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta cùng nhau tìm hiểu về thoát vị đĩa đệm ở cột sống đoạn thắt lưng – loại thoát vị đĩa đệm mà các bệnh nhân thường gặp nhất trong đời sống hằng ngày.

thoát vị đĩa đệm 2
Thoát vị đĩa đệm ở cột sống đoạn thắt lưng là loại thường gặp nhất

2. Bệnh nhân thường gặp phải những triệu chứng gì?

Trước hết, không phải tất cả các bệnh nhân bị bệnh này đều có triệu chứng. Đối với các bệnh nhân có triệu chứng, họ thường than phiền hay bị đau lưng, đôi khi xuất hiện đau kèm tê lan xuống chân. Đặc biệt, các triệu chứng đau và tê không lan xuống toàn bộ chân mà thường đau và tê ở một phần nhất định, tùy thuộc vào đĩa đệm nào ở cột sống thắt lưng có thoát vị.

3. Những xét nghiệm nào cần thực hiện ở bệnh nhân?

Có nhiều xét nghiệm có thể được khảo sát ở những bệnh nhân thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, ở hầu hết các trường hợp, các bệnh nhân thường được chỉ định thực hiện khảo sát hình ảnh học thông qua việc chụp MRI hoặc CT scan hơn là làm các xét nghiệm khác. Vì hai khảo sát này sẽ giúp xác định có thoát vị đĩa đệm hay không. Ngoài ra, còn khảo sát được các thành phần mô mềm ở lưng.

Tuy nhiên việc khảo sát với MRI hay CT scan thì chỉ được các bác sĩ chỉ định ở những bênh nhân có triệu chứng tối thiểu từ 4 đến 6 tuần trở lên. Ở hầu hết các trường hợp, thì việc chụp phim sớm hơn không giúp chẩn đoán bệnh. Và đồng thời, cũng không làm thay đổi việc điều trị ở những tuần đầu tiên.

4. Khi nào bạn cần đi khám thoát vị đĩa đệm?

Hãy đi khám khi xuất hiện các triệu chứng sau:

  • Đau lưng tăng nhiều hơn và lan xuống chân
  • Đau lưng hoặc đau chân đi kèm với cảm giác yếu chân hoặc kèm với các vấn đề trong việc đi tiêu hoặc đi tiểu
  • Khi bạn không thể nhấc hoặc giữ vững bàn chân, đặc biệt khi đi bộ
  • Đau lưng lan xuống chân đi kèm với sốt hoặc các triệu chứng khác khiến bạn lo lắng 

5. Cách điều trị thoát vị đĩa đệm

Chỉ một số bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần đến việc phẫu thuật. Hầu hết, có thể áp dụng các biện pháp điều trị đơn giản hơn như:

  • Các thuốc giảm đau thông thường (nếu các thuốc này không hiệu quả, bác sĩ có thể dùng các thuốc giảm đau mạnh hơn trong điều trị )
  • Thuốc dãn cơ
  • Chích các thuốc giảm đau hoặc giảm viêm
  • Tập vật lý trị liệu, tập các bài tập đặc biệt giúp giảm triệu chứng bệnh
  • Massage
  • Châm cứu

>> Xem ngay bài viết chữa đau lưng không dùng thuốc bằng vật lý trị liệu!

6. Khi nào bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cần đến phẫu thuật?

Đi khám bệnh thường xuyên để các bác sĩ theo dõi bệnh và tư vấn khi bạn có chỉ định phẫu thuật.

Trước hết, phẫu thuật trong điều trị thoát vị đĩa đệm bao gồm việc bộc lộ tiếp cận cột sống để lấy bỏ đi đĩa đệm bị tổn thương. Phẫu thuật này có thể giúp bệnh nhân cải thiện tốt hơn. Tuy nhiên, như hầu hết các phẫu thuật thì đôi khi cũng có các rủi ro gặp phải.

Mặc dù phẫu thuật giúp bệnh nhân hồi phục nhanh hơn, nhưng không phải luôn luôn cần thiết. Lý do là cơ thể vẫn có thể hấp thu dần phần nhân đệm thoát vị và tự hồi phục qua thời gian, dù đôi khi mất hàng tháng.

Nhóm bệnh nhân có tâm lý muốn lành bệnh nhanh, thường chọn phương pháp phẫu thuật. Ngược lại, cũng có nhóm bệnh nhân lo lắng về các rủi ro trong mổ hoặc bệnh nhân không quá khó chịu với triệu chứng đau lại lựa chọn các phương pháp điều trị không phẫu thuật.

Tóm lại, hãy đi khám và hỏi ý kiến bác sĩ, khi bác sĩ tư vấn phẫu thuật điều trị hãy tìm hiểu các thông tin:

  • Liệu phẫu thuật có cải thiện được các triệu chứng của bệnh?
  • Thời gian hồi phục sau phẫu thuật mất bao lâu ?
  • Những rủi ro của phẫu thuật là gì ?
  • Chuyện gì xảy ra nếu lựa chọn điều trị không phẫu thuật ?

Có được đầy đủ câu trả lời cho các câu hỏi trên sẽ giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp cùng bác sĩ điều trị.

7. Cách nào giúp bệnh nhân cảm thấy tốt hơn trong suốt quá trình điều trị?

Điều quan trọng nhất và giúp ích nhiều nhất trong quá trình điều trị bệnh là hãy giữ một suy nghĩ tích cực. Thậm chí khi cơn đau gây ra rất nhiều sự khó chịu, bạn không nên nằm nghỉ tại giường quá lâu.

Bệnh nhân thường nghĩ rằng việc nghỉ ngơi tại giường là cách tốt nhất để cảm thấy đỡ đau. Sự thật thì việc nằm nghĩ tại giường quá lâu chỉ làm vấn đề thêm trầm trọng. Bởi vì nằm nghỉ tại giường thời gian dài có thể gây yếu cột sống lưng.

Đừng quá lo lắng, giữ tinh thần lạc quan sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn. Mặc dù có thể cơn đau sẽ tăng một ít khi bạn cử động nhưng vận động sẽ giúp cải thiện tốt hơn là nghỉ ngơi tại giường thời gian dài.

8. Có thể phòng ngừa thoát vị đĩa đệm được không?

Hầu hết là không thể, đa số người bệnh nghĩ rằng thoát vị đĩa đệm mắc phải khi họ cố gắng nâng vật nặng không đúng tư thế. Tuy nhiên, sự thật cho thấy hiện nay không có đủ bằng chứng cho thấy việc nâng vật nặng với tư thế không đúng là nguyên nhân của bệnh.

Hy vọng thông qua bài viết sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về thoát vị đĩa đệm. Đừng ngại để lại những thắc mắc ở phần bình luận, cũng như chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích. Chúng tôi mong nhận được những phản hồi cũng như đồng hành cùng bạn ở những bài viết kế tiếp.

Bác sĩ Ngô Minh Quân 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 09/06/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Patient education: Herniated disc (The Basics), Written by the doctors and editors at UpToDate

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.