Khám phá công dụng cây Thanh hao hoa vàng

Cây Thanh hao hoa vàng đã được Tuệ Tĩnh dùng để chữa sốt rét ở nước ta từ thế kỷ 14. ngoài ra thanh hao còn được dùng nhiều để trị chảy máu cam, mụn nhọt, sưng đau răng, đổ mồ hôi trộm… Hiện nay, cây thanh hao hoa vàng được trồng phổ biến ở nhiều địa phương.

Cây Thanh hao hoa vàng là gì?

Thanh hao còn được gọi là Thảo cao, Hương cao, Thanh cao. Cây có tên khoa học là Artemisia annua L., thuộc họ cúc (Asteraceae).

Mô tả

Thanh hao hoa vàng là loài cây sống lâu năm ở vùng đồi núi, ven suối, ven song, thường mọc hoang thành từng đám. Cây mọc cao từ 1,5-2m.

Lá Thanh hao hoa vàng xẻ lông chim 2 lần, thành phiến hẹp, bề mặt lá có phủ lông mềm. Hoa có mùi thơm. Thanh hao có hoa mọc thành cụm, hình cầu hợp thành một chùy kép. Lá bắc tổng bao quanh hoa, hình trứng hoặc hình bầu dục. Hoa màu vàng nhạt, mỗi cụm hoa gồm 6 hoa, hoa lưỡng tính ở giữa, xung quanh là hoa cái.

Quả bế hình trứng, dài 1mm. Mặt vỏ quả có tuyến chứa tinh dầu.

Thanh hao xuất hiện nhiều nơi trên thế giới, mọc rải rác ở vùng ôn đới ấm, cận nhiệt đới, nhiệt đới bắc bán cầu…

Tại Việt Nam thanh hao mọc hoang ở các tỉnh miền Bắc như Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ… Ngoài ra thanh hao còn được trồng ở Lâm Đồng.

Bộ phận dùng

Toàn cây thanh hao hoa vàng.

Cây thanh hao
Toàn cây thanh hao đều có thể dùng làm thuốc

Công dụng của Thanh hao hoa vàng

Thành phần hóa học

Cây thanh cao hoa vàng phần trên mặt đất chứa artemisinin (thành phần chính), artemisin (quingisosu I), acid artemisinic.

Artenuin B (quinghaosu II), quinghaosu IV, artenuin E (quinghaosu V), artemisininlacton (artenuin F).

Artemisiten (dehydroartemisinin), artemisinic acid methyl ester, desoxyartemisinin (quinghaosu III).

Hàm lượng artemisinin trong lá cây thanh cao hoa vàng đạt từ 0.01% đến 0.9%.

Ngoài những thành phần trên, cây thanh cao hoa vàng còn chứa lipid, coumarin flavonoid, tinh dầu sterol, polyacetylen.

Tác dụng dược lý

Hoạt tính chống kí sinh trùng sốt rét

Hoạt chất artemisinin trong cây thanh hao có khả năng diệt kí sinh trùng sốt rét trong hồng cầu. Tuy nhiên đối với thể ngoài hồng cầu thuốc không có tác dụng nên bệnh dễ tái phát. Cao nước Thanh hao chống được muỗi khi bôi ngoài da. Ngoài ra thanh hao còn có tác dụng ức chế nấm ngoài da, hạ áp, hạ nhiệt.

Hoạt tính chống ung thư

Từ thảo mộc cổ xưa đến thuốc hiện đại: Artemisia annua và artemisinin để điều trị ung thư. Phản ứng tế bào của ARS và các dẫn xuất của nó (dihydroartemisinin, artesunate, artemether, arteether) đối với tế bào ung thư: phản ứng stress oxy hóa bởi các loại oxy phản ứng và oxit nitric, hư hỏng và sửa chữa DNA. Thanh hao có thể hỗ trợ điều trị bệnh bạch cầu, ung thư ruột kết. Ung thư biểu mô tế bào thận, ung thư vú, ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư tuyến tiền liệt và u gan.

Kháng viêm, làm lành vết thương

Thanh hao nghiên cứu ứng dụng chữa lành vết thương. Thanh hao đã được sử dụng lần đầu tiên trong chế phẩm băng vết thương dạng sợi nano. Băng vết thương từ thanh hao không gây độc tế bào, sự tăng sinh và gắn kết tốt của các tế bào nguyên bào sợi có hạt và đặc tính kháng khuẩn kháng được S.aureus. Do vậy, thanh hao còn được dùng trong điều trị viêm khớp.

Tinh dầu thanh hao có tác dụng làm hóa đờm, giảm ho, hạ cơn hen. Thuốc có Tác dụng lợi mật trên chuột trắng thực nghiệm. Có tác dụng điều tiết và tăng khả năng miễn dịch của cơ thể.

Bên cạnh đó, các hoạt động điều hòa miễn dịch, chống adipogenic, chống hen và chống loãng xương.

bị sốt
Thanh hao có tác dụng chữa cảm sốt

Công dụng theo y học cổ truyền của Thanh hao hoa vàng

Theo y học cổ truyền, cây Thanh hao hoa vàng có vị đắng, nhạt, tính mát. Quy kinh Can, Đởm.

Tác dụng Thanh nhiệt tiêu độc, khu phong chỉ dương, thanh nhiệt lương huyết. Thanh nhiệt, thoái nhiệt hơn khi dùng sống, thanh nhiệt khi sao chế, tư âm thoái nhiệt khi chế với máu ba ba.

Chữa chứng ra mồ hôi trộm, sốt âm ỉ lâu ngày (lao nhiệt). Không toát được mồ hôi, tiểu máu, chảy máu cam, kích thích tiêu háo.

Chữa phong thấp, mệt mỏi, đau nhức cơ thể.

Bài thuốc của Thanh hao hoa vàng

Cảm sốt hay cảm cúm mùa hè

Dùng Thanh hao 20g giã nhỏ, chế vào một chén nước nóng, hoà đều, gạn lấy nước cốt uống, đắp cho ra mồ hôi. Nếu có rét thì thêm 3 lát gừng (6g) vào, cũng giã và gạn lấy nước cốt uống.

Sốt thương hàn, đổ mồ hôi trộm

Thanh hao 20g, Ðẳng sâm 12g, Mạch môn 15g, Sinh địa 15g, Gạo sống 15g, nước 800ml. Sắc còn 300ml, chia 3 lần uống trong ngày.

Sốt rét cơn

Thanh hao một nắm, giã vắt lấy nước cốt uống. Nếu rét trước thì hoà với một chén rượu uống. Nếu rét trước và rét nhiều thì dùng Thanh hao 20g. Quế tâm 8g cũng sắc uống.

Ong đốt

Nhai thanh hao, đắp vào vết cắn.

Lưu ý khi dùng cây Thanh hao hoa vàng

Liều dùng thường khoảng 6-20g.

Không nên sắc lâu khi dùng thuốc sắc, bệnh nhân có tỳ vị hư hàn như dễ tiêu chảy, ra nhiều mồ hôi cần lưu ý nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng.

Thanh hao hoa vàng là vị thuốc có tác dụng chữa sốt rét, kháng viêm, cảm sốt. Ngoài ra cây còn là tiềm năng trong hỗ trợ điều trị ung thư. Tuy nhiên, quý đọc giả muốn dùng cây dưới dạng thuốc nên tham vấn ý kiến bác sĩ điều trị. Hi vọng những thông tin dưới đây đem đến nhiều thông tin bổ ích cho quý độc giả.

Có thể bạn quan tâm

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine – NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.