Thông tin bảo trợ bởi

Hoa nhài: Không chỉ có mùi hương

hoa nhài - không chỉ có mùi hương

Hoa nhài là một loài cây cảnh quen thuộc trong sân vườn nhà của các gia đình Việt Nam. Tuy nhiên ít ai biết, ngoài những bông hoa thơm ngát được dùng để ướp trà, cây hoa nhài còn được dùng cả hoa, lá, rễ như một loài cây thuốc. Trong dân gian người ta thường sử dụng hoa và lá chữa đau bụng tiêu chảy, nhọt độc. Để tìm hiểu rõ hơn về công dụng, cách dùng và những điều cần biết về cây Hoa nhài, xin mời đọc trong bài viết sau.

1. Mô tả

Hoa nhài còn có tên gọi khác là Mạt lị. Tên khoa học là Jasminum sambac (L.) Ait. Thuộc họ: Oleaceae (Nhài).

Cây hoa nhài là một cây nhỏ, nhiều cành mọc xòe ra.

"Lá

Lá hình trái xoan nhọn ở đầu và ở phía cuống, dài 3-7 cm, rộng 20-35mm, 2 mặt đều bóng, khe các gân phụ ở mặt dưới có lông.

Hoa nhài
Cận cảnh hoa nhài

Cụm hoa mọc ở đầu cành ít hoa. Quả có 2 ngăn, hình cầu, đường kính 6mm màu đen, quanh có đài phủ lên.

2. Thu hái và bào chế

Muốn dùng rễ, đào lên rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô mà dùng. Có thể đào rễ quanh năm nhưng tốt nhất vào thu đông.

Lá thu hái quanh năm.

Hoa thu hái vào hè thu, khi mới nở, dùng tươi hay phơi khô.

3. Thành phần hoá học

Trong hoa có một chất béo thơm chừng 0.08%. Thành phần chủ yếu của chất béo thơm đó là chất parafin, este formic axeticbenzoic- linalyl, este anthranili metyl và indol.

Tinh dầu hoa nhài có thể chiết bằng dung môi hoặc cất thẳng trực tiếp, được dùng trong mỹ phẩm có chứa các este (như benzyl acetat), các alcool (như linalool), anthranilate methyl.

Phân lập và xác định các thành phần hóa học trong rễ cây Hoa nhài. Thu được axit dotriacontanoic, dotriacontanol, axit oleanolic, daucosterol và hesperidin. Lần đầu tiên tất cả các hợp chất được tìm thấy trong loại cây này.

4. Tác dụng dược lý

Theo GS Đỗ Tất Lợi: Chế phẩm từ toàn cây nhài có tác dụng hạ huyết áp và ức chế thần kinh trung ương ở chuột nhắt trắng.

Rễ nhài có tác dụng an thần mạnh, gây mê và có tác dụng làm giảm đau trong trường hợp bị trấn thương. Trong sách “Bản thảo hội biên” (Trung Quốc) có ghi: Rễ nhài mài với rượu uống với lượng một tấc rễ thì hôn mê bất tỉnh một ngày, với lượng 2 tấc thì bất tỉnh 2 ngày. Khi bị tổn thương gân xương, trật khớp, dùng rễ nhài không thấy đau.

Chưa thấy nghiên cứu khoa học công bố về tác dụng dược lý của cây Hoa nhài.

5. Công dụng và liều dùng

Hoa nhài có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu. Rễ có tác dụng giảm đau, gây tê, an thần

Một số địa phương dùng nước sắc hoa nhài rửa mắt chữa mắt đỏ, sung đau, sắc hay pha như trà uống chữa đau bụng, kiết lỵ. Liều dùng mỗi ngaỳ 1,5-3g hoa khô.

Rễ nhài là thuốc giảm đau trong trường hợp tổn thương gân xương, đau đầu, sâu răng mất ngủ. Liều dùng mỗi ngày 0,9-1,5g, mài lấy nước. Dùng ngoài giã đắp tại chỗ.

Chú ý khi uống phải cẩn thận, không được dùng quá liều và không được dùng dạng rượu thuốc.

6. Phương thuốc kinh nghiệm

6.1 Giúp thanh nhiệt

Hoa nhài khô 1 thìa, cho hoa nhài vào bình trà, cho 300ml nước sôi để hãm, 5 phút sau trà có mùi thơm, uống được, người thích ngọt thì cho thêm mật ong hòa đều để nguội uống. Hoặc hoa nhài khô 6g sắc uống thay nước hàng ngày.

6.2 Trị đau mắt

Hoa nhài 6g, dùng riêng hay phối hợp với Kim ngân hoa và hoa Bạch cúc, mỗi vị 9g, đun sôi lấy nước xông rồi uống. Hoặc lấy lá giã vắt lấy nước, trộn với lòng trắng trứng gà đắp.

Xem thêm: Đau mắt đỏ: Dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

6.3 Chữa đau bụng, tiêu chảy

Hoa nhài 6g tươi hoặc 3g khô, hậu phác 6g, mộc hương 9g, sơn tra 30g, sắc nước uống.

Xem thêm: Bạn cần tránh ăn gì khi bị tiêu chảy?

Tóm lại, cây Hoa nhài là một loại thuốc trong dân gian có công dụng thanh nhiệt, giảm đau, có thể dùng hạ huyết áp. Tuy nhiên vẫn chưa có nhiều nghiên cứu khoa học rõ ràng về tác dụng của loại cây này. Những thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Khi muốn sử dụng thuốc để điều trị bệnh, bạn cần hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa điều trị. Chúc bạn luôn có sức khoẻ tốt!

Bác sĩ Nguyễn Trần Anh Thư

Ban biên tập YouMed - Bác sĩ NGUYỄN TRẦN ANH THƯ - YouMed Việt Nam
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 09/11/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Zhang ZF, Bian BL, Yang J, Tian XF. [Studies on chemical constitutents in roots of Jasminum sambac]. Zhongguo Zhong Yao Za Zhi. 2004 Mar;29(3):237-9. Chinese. PMID: 15706849.
  2. Sengar N, Joshi A, Prasad SK, Hemalatha S. Anti-inflammatory, analgesic and anti-pyretic activities of standardized root extract of Jasminum sambac. J Ethnopharmacol. 2015 Feb 3;160:140-8. doi: 10.1016/j.jep.2014.11.039. Epub 2014 Dec 3. PMID: 25479154.
Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.