Thông tin bảo trợ bởi

Bạch đậu khấu: Thảo dược cầm nôn hiệu quả

Bạch đậu khấu - Thảo dược cầm nôn hiệu quả

Bạch đậu khấu còn được gọi là Đậu khấu, Viên đậu khấu. Tên khoa học là Amomum cardamomum L, thuộc họ Gừng (Zingiberaceae). Bạch đậu khấu là quả gần chín phơi hay sấy khô của cây Bạch đậu khấu. Đây không chỉ là loại gia vị quen thuộc trong ẩm thực Ấn Độ mà còn là vị thuốc cầm nôn hiệu quả. 

1. Tổng quan về Bạch đậu khấu

1.1. Mô tả

Bạch đậu khấu là một loại cỏ mọc lâu năm. Thân rễ có vẩy. Từ thân rễ, những trụ mang lá cũng như trục mang hoa và quả ló trên mặt đất.

Lá mọc so le, không cuống, phiến lá hình mác. Cụm hoa hình bông mọc ở gốc, cả cuống hoa và hoa dài 8cm. Tràng hoa màu vàng, hình ống hẹp, dài, trên tràng hoa màu vàng, có điểm tím hay đỏ tía. Quả hình cầu dẹt, màu tím trắng. 

Cây Bạch đậu khấu
Cây Bạch đậu khấu

1.2. Phân bố, thu hái, chế biến

Là cây mọc hoang và được trồng ở Việt nam, Thái Lan, Nam Mỹ.

Thường thu hái ở những cây đã được 3 năm, khi quả từ màu xanh chuyển sang màu vàng xanh thì hái. Sau khi hái đem về phơi hay sấy khô, loại bỏ cuống, rồi xông diêm sinh cho vỏ trắng ra là dùng được. Khi dùng, bóc vỏ lấy hạt.

1.3. Thành phần hóa học

Trong Bạch đậu khấu có khoảng 2,4% tinh dầu. Thành phần chủ yếu của tinh dầu là D.bocneola và D.campho.

1.4. Bộ phận dùng

Bộ phận dùng là quả và hoa. Quả hình cầu dẹt, 3 múi, đường kính 1 – 1,5cm, vỏ ngoài màu trắng, nhẵn, có một số vân dọc, đôi khi còn sót lại cuống quả. Vỏ quả khô, dễ tách. Bên trong có 20 – 30 hạt, tập hợp thành hình cầu. Mùi thơm vị cay.

Quả Bạch đậu khấu 
Quả Bạch đậu khấu

2. Công dụng theo y học hiện đại

2.1. Tăng cường nhu động ruột

Thảo dược này có tác dụng tăng cường nhu động ruột, gia tăng sự phân tiết dịch vị, ức chế sự lên men không bình thường ở ruột và chống nôn.

2.2. Ức chế sự phát triển của lỵ

Nước sắc vỏ (100%) có tác dụng ức chế sự phát triển của trực trùng lỵ. Tinh dầu của thảo dược trên chuột lang gây bệnh lao thực nghiệm, tăng cường tác dụng điều trị của Streptomycin dùng với liều nhỏ. 

2.3. Tác dụng chống nấm, hạ sốt, giãn cơ trơn và hạ huyết áp

Từ quả Đậu khấu ở Thái Lan, người ta đã chiết tách được hoạt chất Diterpen perosid. Chất này có tác dụng diệt ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum, do đó rất được chú ý trong công tác phòng chống sốt rét.

Thí nghiệm trên ống kính cho thấy tác dụng của Diterpen perosid khoảng 1/10 tác dụng của artemisinin và bằng tác dụng của arteflene, một thuốc chống sốt rét có hiệu quả mà về mặt cấu trúc có liên qian đến artemisinin.

Quả phơi khô
Quả phơi khô

3. Công dụng và liều dùng

Bạch đậu khấu là một vị thuốc chủ yếu dùng trong Đông y. Tính chất theo Đông y là vị cay, tính ôn. Quy vào các kinh phế, tỳ, vị; có tác dụng hành khí, ấm dạ dày, tiêu thực, cầm nôn, hóa thấp, giải độc rượu.

>> Tìm hiểu thêm về một dược liệu khác giúp cầm nôn hiệu quả: Bán hạ bắc: Thảo dược vàng trừ đờm, cầm nôn.

Dược liệu có công dụng chủ yếu chữa rối loạn đường tiêu hóa như kém ăn, khó tiêu, nôn mửa, đau bụng, đầy hơi, đi ngoài. Ngoài ra, nó còn được dùng như bài thuốc điều kinh, hạ sốt, đôi khi chữa lao có ho ra máu, thấp khớp, sốt rét, giải độc rượu.

Liều dùng: 2 – 6g/ngày.

Chú ý: Khi sắc thuốc gần xong nước còn đang sôi mới cho thảo dược vào vì sắc lâu dược liệu sẽ giảm tác dụng.

Hạt Bạch đậu khấu
Hạt Bạch đậu khấu

4. Bài thuốc kinh nghiệm từ vị thuốc 

4.1. Chữa bụng đầy, ngực đau

Bạch đậu khấu 5g, Hậu phác 6g, Quảng mộc hương 3g, Cam thảo 3g. Sắc uống.

4.2. Chữa nôn mửa khi thai nghén

Bạch đậu khấu 3g, Trúc như 9g, Đại táo 3 quả, Gừng tươi 3g.

Gừng tươi giã nát ép lấy nước. Các vị thuốc còn lại dùng nước sắc còn độ 50 – 60ml, lọc uống với nước Gừng.

4.3. Chữa lợm giọng, buồn nôn

Nhấm hạt Bạch đậu khấu, nuốt nước.

4.4. Chữa trẻ em hay trớ sữa

Bạch đậu khấu 14 nhân, Sa nhân 14 nhân, Sinh cam thảo 6g, Chích cam thảo 6g. Tán thành bột mịn, xát vào miệng trẻ.

4.5. Giải độc rượu khi say rượu không tỉnh

Bạch đậu khấu 5g, Cam thảo 5g, sắc nước uống.

Bạch đậu khấu có nhiều công dụng hiệu quả trong việc cầm nôn, trị đầy bụng, giúp tiêu hóa. Để dược liệu mang đến hiệu quả tốt nhất cho sức khỏe, quý độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn trước khi sử dụng. 

Bác sĩ Phạm Thị Linh

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 24/07/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Đỗ Tất Lợi (2004), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
  2. Viện Dược liệu (2006), Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam – Tập I, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: