Thông tin bảo trợ bởi

Đăng tâm thảo: Vị cứu tinh của giấc ngủ

đăng tâm thảo

Đăng tâm thảo từ lâu theo Y học cổ truyền đã được sử dụng đề an thần, trị mất ngủ, giảm lo âu. Ngày nay, các nghiên cứu càng làm sáng tỏ những công dụng đã ghi nhận, đồng thời phát hiện những tác dụng mới của đăng tâm thảo. Hãy cùng YouMed tìm hiểu rõ về đăng tâm thảo ngay bên dưới đây.

1. Mô tả dược liệu

1.1. Tên khoa học, danh pháp quốc tế

  • Tên thường gọi: Đăng tâm thảo, cây bấc đèn.
  • Xuất xứ: Khai Bảo Bản Thảo.
  • Tên khác: Hổ tu thảo, Bích ngọc thảo (Bản Thảo Cương Mục), Đăng thảo, Tịch thảo, Xích tu, Cổ ất tâm (Hòa Hán Dược Khảo), Đăng thị, Thần đăng nhị (Trung Quốc Dược Học Đại Từ Điển), Bấc, Cây Bấc, cỏ Bấc, cỏ Bấc đèn, Tâm Bấc, Tim bấc, Bấc đèn dầu lạc (Dược Liệu Việt Nam).
  • Tên khoa học: Juncus effusus Linn. (Juncus fujusus Lin. var. decipens Buch; Juncus prismatocarpus R. Br).
  • Họ khoa học: Họ Bấc (Juncaceae).
  • Đăng tâm thảo (Medulla Junci caulis) là ruột phơi khô của thân cây bấc đèn.

1.2. Đặc điểm thực vật

  • Cây bấc là một loại cây cỏ sống lâu năm, thân tròn cứng, mọc thành cụm dày cao khoảng 35 – 100 cm, đường kính của thân khoảng 1 – 2 mm, mặt ngoài thân có màu xanh nhạt, có vạch dọc. Ruột (lõi) cây bấc cấu tạo bởi những tế bào hình ngôi sao để hở ra nhiều lỗ khuyết lớn. Lá bị giảm rất nhiều, chỉ còn lại bẹ ở gốc thân.
  • Hoa đều, lưỡng tính, mọc thành vòng. Bao hoa khô xác không phân hóa. Nhị 3, ít khi 4 hoặc 6. Bao phấn hình chỉ. Bầu có vòi rất ngắn, đầu nhụy to. Quả nang, hạt nhỏ. Cây ra hoa và đầu mùa hạ.

>> Tham khảo thêm bài viết: Bấc đèn: Vị thuốc lạ với công dụng bất ngờ để hiểu rõ hơn về đặc điểm thực vật cũng như các bài thuốc liên quan đến toàn cây Bấc đèn.

1.3. Phân bố, thu hái, chế biến

  • Mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi ẩm ướt của nước ta như Nam Định, Hà Nam, …
  • Mùa thu cắt toàn cây về, rạch dọc để lấy lõi riêng ra, bó thành từng bó.
  • Đăng tâm rất khó nghiền, muốn tán thành bột, lấy bột gạo nấu hồ hay nước cơm hòa với Đăng tâm phơi cho khô nghiền nhỏ rồi bỏ trong chậu nước, khuấy đều, cái nào nổi trên mặt nước là Đăng tâm. Sau đó lấy phơi khô cất dùng.
  • Nếu dùng vào thuốc thang thì sau khi lấy được ruột lõi còn gọi là tủy, ngắt ngắn đi, nhặt cho sạch lá rồi bỏ vào thuốc sắc.
  • Lấy một ống tre có hai đầu mắt tre, xuyên thủng một lỗ, nhét đăng tâm đầy vào ống, đốt nóng cho ống tre khô đi là được.

1.4. Bộ phận sử dụng

  • Phần dùng làm thuốc: Ruột lõi (Medulla Junci caulis).
  • Đăng tâm biểu hiện hình trụ tròn dài, thường hay cắt đoạn dài thành 10 cm – 12 cm, thô chừng 1,5 – 3,2 mm, có màu trắng vàng hơi thô, chất mềm rất nhẹ sau khi đè xẹp có thể phồng trở lại, không có mùi vị.
Mô tả đăng tâm thảo
Mô tả đăng tâm thảo

2. Thành phần hóa học

Hoạt chất trong đăng tâm thảo: Effususol A 9,10-dihydrophenanthrene, effusol, dehydroeffusol, juncusol, dehydrojuncusol, juncuenin B, dehydrojuncuenin B, juncuenin D, luteolin, luteolin 5-metyl ete và 4-hydroxy-2,3-dimetyl-2-nonen-4-olid, phenanthrenes

3. Tác dụng dược lý

3.1. Theo Y học cổ truyền

  • Theo tài liệu cổ: Đăng tâm thảo có vị ngọt, tính hàn. Quy vào ba kinh tâm, phế và tiểu trường.
  • Đăng tâm thảo có tác dụng giáng tâm hỏa, thanh phế nhiệt, lợi tiểu trường. Dùng chữa tiểu tiện khó khăn, tâm phiền mất ngủ, dùng ngoài trị mụn nhọt.
  • Mới được sử dụng trong phạm vi nhân dân làm thuốc thông tiểu tiện, chữa sốt, an thần, mất ngủ, chữa ho, viêm cổ họng.

3.2. Theo Y học hiện đại

3.2.1. Tác dụng an thần

Thụ thể gamma – amino butyric acid (GABA) type A – GABA (A) là một mục tiêu quan trọng trong điều trị lâm sàng của bệnh cảnh lo âu và mất ngủ. Đăng tâm thảo tăng cường hoạt động của GABA, độc lập với vị trí liên kết benzodiazepine. Hoạt động này trên thụ thể GABA (A) có thể giải thích việc sử dụng theo kinh nghiệm của đăng tâm thảo như một chất an thần và giải lo âu trong y học cổ truyền.

Đăng tâm thảo có tác dụng an thần, giảm lo âu
Đăng tâm thảo có tác dụng an thần, giảm lo âu
3.2.2. Tác dụng kháng viêm, giảm phù nề

Đăng tâm thảo giảm giải phóng oxit nitric NO, prostaglandin E2 và các cytokine gây viêm, IL-1β và IL-6.  Đây là các chất trung gian gây viêm.

Những kết quả nghiên cứu này chỉ ra rằng đăng tâm thảo có tác dụng chống viêm bằng cách ức chế sản xuất chất trung gian gây viêm trong các tế bào và từ đó làm giảm phù nề ở chuột.

3.2.3. Tác dụng kháng khuẩn

Các thành phần hoạt tính sinh học chính của dược liệu là phenanthrenes, đã chứng minh hiệu quả kháng vi khuẩn S. aureus kháng methicillin – MRSA đầy hứa hẹn.

3.2.4. Tác dụng khác

Ngày càng có nhiều nhu cầu thay thuốc trừ sâu hóa học bằng các chất thay thế do những lo ngại liên quan đến tác động đến sức khỏe con người và môi trường. Các sản phẩm bảo vệ thực vật có nguồn gốc thực vật là giải pháp thay thế bền vững và thân thiện với môi trường. Đăng tâm thảo cho thấy hiệu quả cao (100%) ở nồng độ thấp trên cây táo và nho chống lại P. viticola và V. inaequalis.

4. Liều dùng, cách dùng, kiêng kị

  • Ngày dùng 1 – 2 gram dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bột.
  • Đơn thuốc có đăng tâm thảo: đăng tâm thảo 02 gram, sắc với nước, uống thay nước trà trong ngày làm thuốc lợi tiểu, chữa phù và mất ngủ. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo thêm các bài thuốc lợi tiểu từ cây Tỳ giải.
  • Kiêng kỵ: Người có thể trạng hàn, trúng hàn tiểu tiện nhiều, không cầm được thì không nên dùng.

Quý bạn đọc hãy đến bác sĩ để hiểu rõ tình trạng cơ thể và tham vấn ý kiến. Hãy chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích. Chúng tôi mong muốn nhận được phản hồi cũng như sự quan tâm của quý bạn đọc ở bài viết khác. YouMed luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!

Bác sĩ Dư Thị Cẩm Quỳnh

Ban biên tập YouMed - Bác sĩ Dư Thị Cẩm Quỳnh - YouMed Việt Nam
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 19/10/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Đỗ Tất Lợi (2006). Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Nhà xuất bản Y học
  2. Singhuber J, Baburin I, Khom S, Zehl M, Urban E, Hering S, Kopp B. GABA(A) receptor modulators from the Chinese herbal drug Junci Medulla–the pith of Juncus effusus. Planta Med. 2012 Mar;78(5):455-8. doi: 10.1055/s-0031-1298174. Epub 2012 Jan 23. PMID: 22271080.
  3. Park NY, Kim SG, Park HH, Jeong KT, Lee YJ, Lee E. Anti-inflammatory effects of Juncus effusus extract (JEE) on LPS-stimulated RAW 264.7 cells and edema models. Pharm Biol. 2016;54(2):243-50. doi: 10.3109/13880209.2015.1029053. Epub 2015 Apr 17. PMID: 25885933.
  4. Tóth B, Liktor-Busa E, Urbán E, Csorba A, Jakab G, Hohmann J, Vasas A. Antibacterial screening of Juncaceae species native to the Carpathian Basin against resistant strains and LC-MS investigation of phenanthrenes responsible for the effect. Fitoterapia. 2016 Dec;115:69-73. doi: 10.1016/j.fitote.2016.09.024. Epub 2016 Oct 1. PMID: 27702667.
Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.