Thông tin bảo trợ bởi

Bệnh xơ phổi điều trị như thế nào?

Bệnh xơ phổi điều trị như thế nào?

Xơ phổi là một bệnh lý của nhu mô phổi. Đó là tình trạng phổi bị tổn thương và xuất hiện nhiều cấu trúc dạng xơ, sẹo. Các thương tổn này làm phổi ngày càng rắn hơn, khó giãn nở, từ đó gây khó khăn trong hoạt động hô hấp. Hãy cùng YouMed tìm hiểu thêm về căn bệnh xơ phổi và hướng điều trị nhé.

>> Phù phổi cấp là một tình trạng rất nặng, đe doạ trực tiếp đến tính mạng của người bệnh nếu không được can thiệp và điều trị kịp thời. Khi xử trí đúng và tích cực, người mắc có thể được cứu sống một cách ngoạn mục. Làm thế nào để nhận diện được trạng thái này? Những ai cần đặc biệt lưu ý đề phòng và nên xử lý thế nào khi không may nó xảy ra? 

Tổng quan

Xơ phổi và một tổn thương diễn ra trong thời gian tương đối dài. Có rất nhiều nguyên nhân có thể làm tổn thương phổi. Bệnh xơ phổi sẽ diễn tiến nặng dần theo thời gian, và không thể điều trị dứt điểm được. Tuy nhiên, việc kết hợp nhiều phương pháp mới trong điều trị giúp cải thiện chức năng phổi rất tốt.

1. Xơ phổi có biểu hiện ra sao?                                            

Các biểu hiện của bệnh xơ phổi có thể là:

  • Cảm giác khó thở
  • Ho khan
  • Mệt mỏi
  • Sụt cân không rõ lý do
  • Đau cơ và khớp
  • Ngón tay hình dùi trống

Diễn tiến của bệnh xơ phổi rất đa dạng. Bệnh có biểu hiện khác nhau ở mỗi người, với mức độ từ nhẹ đến nặng. Một số trường hợp có thể diễn tiến rất nhanh và nặng nề. Tuy nhiên, đa số các trường hợp chỉ biểu hiện mức độ trung bình và diễn tiến dần trong vài năm.

Các đợt cấp với khó thở nhiều có thể gặp trong bệnh xơ phổi

Một số bệnh nhân có thể có những đợt cấp. Đây là những đợt mà các triệu chứng như khó thở có thể nặng hơn trong vài ngày đến vài tuần. Những đợt cấp này là khá nguy hiểm, do có thể yêu cầu bệnh nhân phải thở máy. Tuy nhiên, nếu được điều trị kịp thời, các đợt cấp có thể chữa khỏi được với can thiệp phù hợp.

2. Nguyên nhân của bệnh xơ phổi là gì?

Các mô xơ sẹo xuất hiện ở xung quanh các phế nang trong phổi. Các tổn thương sẹo này làm mô phổi trở nên cứng và giảm độ đàn hồi. Do đó, phổi tiếp nhận và trao đổi oxy kém hơn, gây ra các triệu chứng của bệnh.

Các tổn thương xơ sẹo này được gây ra bởi nhiều tác nhân khác nhau. Những nguyên nhân gây tổn thương phổi thường gặp như hít độc chất, các bệnh lý, xạ trị hay do dùng thuốc.

Các yếu tố nghề nghiệp và môi trường

Việc tiếp xúc lâu dài với các độc chất và ô nhiễm không khí có thể gây tổn thương phổi. Những chất có hại có thể kể đến như:

  • Bụi silic
  • Sợi asbestos (hay còn gọi là amiăng)
  • Các loại bụi chứa kim loại nặng
  • Bụi than
  • Bụi ngũ cốc (sản xuất lượng lớn trong nông nghiệp)
  • Chất thải chim và gia súc

Yếu tố ô nhiễm không khí, nghề nghiệp rất quan trọng trong bệnh xơ phổi

Xạ trị

Một số bệnh nhân được xạ trị để điều trị ung thư như ung thư phổi, ung thư vú. Những liệu pháp điều trị này có thể làm tổn thương phổi, kéo dài từ vài tháng đến vài năm sau xạ trị. Mức độ nặng của tổn thương phụ thuộc vào:

  • Mức độ phổi phơi nhiễm với tia xạ
  • Tổng độ xạ mà bệnh nhân tiếp xúc (mức độ ăn tia)
  • Sử dụng hóa trị đi kèm hay không
  • Bệnh phổi nền trước đó

Tổn thương phổi do thuốc

Nhiều loại thuốc có thể là ảnh hưởng đến phổi. Bạn nên lưu ý các loại thuốc dưới đây:

  • Hóa trị. Các thuốc hóa trị dùng để diệt tế bào ung thư. Tuy nhiên, ngoài diệt tế bào ác tính, thuốc hóa trị cũng có thể gây tổn thương phổi. Một số loại thuốc thường được sử dụng như methotrexate, cyclophosphamide.
  • Thuốc điều trị bệnh tim. Một số thuốc điều trị rối loạn nhịp như amiodarone có thể gây hại lên phổi.
  • Một số loại kháng sinh. Các kháng sinh như nitrofurantoin hay ethambutol có thể làm tổn thương phổi.
  • Thuốc kháng viêm. Một số loại thuốc kháng viêm như rituximab hay sulfasalazine có thể gây hại cho phổi.

Các bệnh lý ảnh hưởng đến phổi

Một số bệnh lý toàn thân có thể ảnh hưởng xấu lên phổi, có thể kể đến như:

  • Viêm bì cơ
  • Viêm đa cơ
  • Bệnh lý mô liên kết hỗn hợp
  • Bệnh lupus ban đỏ hệ thống
  • Viêm khớp dạng thấp
  • Bệnh Sarcoidosis
  • Xơ cứng bì
  • Viêm phổi

Như đã kể trên, có rất nhiều tác nhân và tình trạng khác nhau có thể gây xơ phổi. Tuy nhiên, ở hầu hết các trường hợp, rất khó để xác định chính xác một nguyên nhân gây ra bệnh. Những trường hợp không xác định được nguyên nhân, bệnh được gọi là xơ phổi vô căn.

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều giả thuyết về bệnh xơ phổi vô căn. Một số yếu tố có thể làm khởi phát bệnh như nhiễm virus hoặc hút thuốc lá. Bệnh xơ phổi vô căn cũng có liên quan đến yếu tố di truyền.

Nhiều bệnh nhân xơ phổi vô căn cũng có bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Các nhà khoa học đang nghiên cứu thêm về mối liên hệ giữa hai căn bệnh này.

3. Vậy những ai có nhiều khả năng bị bệnh xơ phổi?

Các yếu tố sau có thể làm tăng khả năng bị xơ phổi:

  • Tuổi. Bệnh thường gặp ở lứa tuổi trung niên và người cao tuổi. Tuy nhiên, đã có một vài trường hợp trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ được chẩn đoán bệnh xơ phổi.
  • Giới tính nam. Nam giới thường mắc xơ phổi vô căn hơn nữ giới.
  • Hút thuốc lá. Những người đã từng hút thuốc hoặc vẫn đang hút thuốc có nguy cơ xơ phổi cao hơn những người không hút thuốc. Bệnh xơ phổi cũng có thể xuất hiện ở bệnh nhân có khí phế thũng.
  • Nghề nghiệp. Những nghề như thợ mỏ, làm nông hay xây dựng phải tiếp xúc nhiều với các chất ô nhiễm gây tổn hại cho phổi.
  • Điều trị ung thư. Xạ trị ở vùng ngực hay một số loại thuốc hóa trị nhất định làm tăng nguy cơ xơ phổi.
  • Yếu tố di truyền.

4. Biến chứng của bệnh xơ phổi là gì?

Dưới đây là một số biến chứng thường gặp của xơ phổi.

  • Tăng áp phổi. Đây là tình trạng áp lực trong mạch máu phổi tăng cao. Các mô sẹo gây chèn ép vào các mao mạch trong phổi, gây tăng sức cản. Tình trạng này làm tăng áp lực lên động mạch phổi và tâm thất phải. Khi tình trạng này kéo dài gây ra những biến chứng nặng nề và có thể gây tử vong.
  • Suy tim phải (tâm phế mạn). Tim phải hoạt động nhiều hơn do tăng áp phổi, do đó gây ra suy tim phải.
  • Suy hô hấp. Đây là biến chứng xuất hiện vào giai đoạn cuối của bệnh phổi mạn tính. Khi phổi không thể trao đổi và thu nhận đủ oxy, cơ thể sẽ thiếu oxy và suy hô hấp.
  • Ung thư phổi. Bệnh xơ phổi kéo dài có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện ung thư phổi.
  • Các biến chứng tại phổi khác. Có thể kể đến như tạo cục máu đông trong phổi, xẹp phổi hay viêm phổi.

Tăng áp phổi là một biến chứng nguy hiểm

5. Xơ phổi được chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh xơ phổi, bác sĩ phải hỏi kỹ bệnh sử và tiền căn của bạn, kèm theo cả tiền sử bệnh lý trong gia đình. Ngoài ra, cần đánh giá các triệu chứng của bệnh, các phơi nhiễm với bụi, chất ô nhiễm, hóa chất mà bạn có thể tiếp xúc. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ nghe phổi và đề nghị thêm một số xét nghiệm phù hợp.

Xét nghiệm hình ảnh học

  • Chụp X quang phổi. Phim X quang có thể cho phép nhìn thấy dạng tổn thương điển hình của xơ phổi. Không những vậy, phim X quang còn rất hữu ích trong việc theo dõi diễn tiến và điều trị. Tuy nhiên, một số trường hợp tổn thương không thấy được rõ trên phim. Lúc này, bạn cần một số xét nghiệm khác để hỗ trợ.
  • Chụp CT scan. Phim CT với độ phân giải cao giúp khảo sát kỹ càng hơn các tổn thương của xơ phổi. Các dạng xơ phổi khác nhau cũng mang những đặc điểm khác nhau trên CT. Do đó, chụp CT là một công cụ hữu ích trong chẩn đoán.
  • Siêu âm tim. Hình ảnh trên siêu âm giúp đánh giá chức năng của tim. Ngoài ra, xét nghiệm này còn cho phép đo áp lực trong các buồng tim.

Phim CT của bệnh nhân xơ phổi

Xét nghiệm chức năng hô hấp

  • Đo chức năng hô hấp của phổi. Có nhiều loại xét nghiệm để đánh giá chức năng phổi. Hô hấp ký thường là phương pháp được lựa chọn. Xét nghiệm này giúp đánh giá được lượng không khí bạn có thể trao đổi cũng như tốc độ di chuyển của luồng khí ra vào phổi. Một số phương pháp khác cho phép đo các thông số như dung tích phổi hay khả năng khuếch tán khí.
  • Độ bão hòa oxy qua mạch đập. Một thiết bị đơn giản sẽ được gắn vào đầu ngón tay để ước lượng độ bão hòa oxy trong máu.
  • Nghiệm pháp vận động gắng sức. Xét nghiệm này giúp đo khả năng hô hấp của bạn khi vận động.
  • Khí máu động mạch. Bạn sẽ được lấy một mẫu máu động mạch để đo các chỉ số về khí oxy và cacbonic.

Hô hấp ký có thể giúp đánh giá chức năng hô hấp

Sinh thiết

Nếu như các phương pháp trên chưa cho phép chẩn đoán bệnh, bạn có thể được thực hiện sinh thiết. Một mẫu mô nhỏ từ phổi sẽ được lấy ra và quan sát trên kính hiển vi. Kết quả phân tích sẽ cho biết bạn có bị xơ phổi hay không.

Việc sinh thiết có thể được thực hiện bằng nhiều cách. Hai phương pháp thường được sử dụng là sinh thiết qua nội soi phế quản và sinh thiết trong phòng mổ. Tùy vào mức độ bệnh, các biểu hiện lâm sàng cũng như các yếu tố khác mà bác sĩ sẽ gợi ý cho bạn phương pháp phù hợp.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu giúp kiểm tra một số thông tin cần thiết như chức năng gan, thận. Ngoài ra, xét nghiệm máu còn giúp loại trừ một số bệnh lý có biểu hiện tương tự.

6. Điều trị tình trạng này như thế nào?

Tiến trình xơ hóa trong bệnh xơ phổi là không thể điều trị được. Tuy nhiên, việc kết hợp nhiều phương pháp điều trị thích hợp giúp cải thiện các triệu chứng và làm chậm đi diễn tiến của bệnh.

Điều trị thuốc

Một số loại thuốc mới có thể giúp làm chậm tiến trình xơ hóa của phổi. Các loại thuốc có thể được sử dụng như pirfenidone, nintedanib. Các loại thuốc này có thể gây ra một số tác dụng phụ nhất định như buồn nôn, tiêu chảy hay phát ban. Hiện nay, các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu các thuốc điều trị mới.

Liệu pháp oxy

Thở oxy tuy không thể làm khỏi bệnh nhưng có thể rất hữu ích. Liệu pháp này giúp bệnh nhân dễ thở hơn, cải thiện khả năng vận động, giảm biến chứng và ngủ ngon hơn. Bạn có thể được sử dụng liệu pháp oxy một cách thích hợp, tùy thuộc và mức độ và tình trạng bệnh.

Liệu pháp oxy tại nhà có thể giúp ích rất nhiều khi sử dụng phù hợp

Phục hồi chức năng hô hấp

Phục hồi chức năng hô hấp là rất có lợi với các bệnh nhân xơ phổi. Bạn có thể cải thiện được tình trạng khó thở, tăng hoạt động, sức bền. Ngoài ra, nó còn hỗ trợ rất nhiều trong các hoạt động thường ngày.

Điều trị phẫu thuật ghép phổi

Ghép phổi cũng là một lựa chọn đối với những bệnh nhân bị xơ phổi. Ghép phổi mới giúp bạn cải thiện rất nhiều chất lượng cuộc sống cũng như tăng tuổi thọ. Tuy nhiên, đây là một phương pháp điều trị khá phức tạp, tốn kém và cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ khác. Hãy trao đổi thật kỹ với bác sĩ của mình về các vấn đề này nhé.

7. Điều chỉnh lối sống và điều trị tại nhà

Dưới đây là những lời khuyên của bác sĩ dành cho các bệnh nhân xơ phổi.

  • Ngưng hút thuốc lá. Việc này là rất quan trọng. Thuốc lá ảnh hưởng rất xấu đến phổi.
  • Chế độ ăn phù hợp. Hãy chia thành nhiều bữa ăn trong ngày, đảm bảo đủ dinh dưỡng.
  • Hãy vận động phù hợp. Việc vận động thường xuyên rất có lợi cho chức năng phổi. Hãy xin tư vấn của bác sĩ để có một chế độ luyện tập phù hợp với bản thân nhé.
  • Chủng ngừa đầy đủ. Chích ngừa cúm và phế cầu giúp ích cho các bệnh nhân bệnh phổi mạn, chống những đợt nhiễm trùng nguy hiểm.
  • Tái khám và theo dõi thường xuyên.

Tạm kết

Xơ phổi là một bệnh lý hô hấp mạn tính. Bệnh có liên quan đến rất nhiều tình trạng khác nhau như viêm phổi, ô nhiễm không khí, tiếp xúc nghề nghiệp, xạ trị hay do thuốc. Tuy xơ phổi không thể điều trị dứt điểm được, nhưng các biện pháp điều trị kết hợp giúp cải thiện sức khỏe và ngăn ngừa biến chứng cho bệnh nhân. Hãy nhớ những lời khuyên mà bác sĩ dành cho bệnh nhân xơ phổi nhé.

>> Bệnh bụi phổi amiăng là một bệnh phổi mãn tính do hít phải sợi amiăng. Tiếp xúc lâu dài với các sợi này có thể gây ra xơ phổi và khó thở. Các triệu chứng của bệnh bụi phổi amiăng có thể từ nhẹ đến nặng và thường không xuất hiện nhiều năm sau khi tiếp xúc liên tục.

Bác sĩ Nguyễn Văn Huấn 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 05/09/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pulmonary-fibrosis/symptoms-causes/syc-20353690

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.