Thông tin bảo trợ bởi

Bỏng và các cấp độ của bỏng

Bỏng hay phỏng là một chấn thương rất thường hay xảy ra trong cuộc sống hằng ngày. Tùy vào các cấp độ bỏng khác nhau mà vết thương có thể không gây tổn thương nhiều cho đến tử vong. Khi bị bỏng, một số người chưa biết cách xử lý vết bỏng đúng đắn hay chỉ xử lý theo những mẹo dân gian, khiến cho vết thương có nguy cơ bị nhiễm trùng nặng hơn hay để lại sẹo xấu. Đa phần các tai nạn bỏng có thể phòng tránh được bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt, làm việc hằng ngày. 

1. Bỏng là gì?

Phỏng hay bỏng là một chấn thương da, cơ hoặc các mô khác của cơ thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Bỏng gây ra cảm giác nóng rát và có thể khiến cho các mô này bị tổn thương từ mức độ nhẹ đến nặng hoặc tổn thương vĩnh viễn không thể phục hồi.

2. Nguyên nhân gây bỏng

2.1. Bỏng nhiệt

Bỏng nhiệt là loại bỏng hay gặp nhất. Trong bỏng nhiệt được chia thành:

  • Bỏng do nhiệt nóng: khi cơ thể tiếp xúc với lửa, hơi nước nóng, các vật nóng hoặc các chất lỏng nóng như xăng, dầu…
  • Bỏng do nhiệt lạnh: nhiều người thường lầm tưởng rằng chỉ có nhiệt độ nóng mới làm cho chúng ta bị bỏng. Các trường hợp như khí nitơ lỏng, băng đá lạnh hoặc các vật dụng có nhiệt độ âm cũng có thể làm cho cơ thể bị bỏng khi tiếp xúc.
Nhiệt độ thấp cũng gây ra bỏng lạnh
Nhiệt độ thấp cũng gây ra bỏng lạnh

2.2. Bỏng hóa chất

Tiếp xúc với các loại hóa chất qua da hay qua đường tiêu hóa có thể gây bỏng nặng. Các hóa chất đó có thể là những dung dịch axit mạnh, kiềm mạnh (vôi tôi) hoặc những chất oxy hóa mạnh (thuốc tím, phenol). Các trường hợp bỏng do hóa chất thường xảy ra ở công nhân tại các nhà máy, xí nghiệp, nơi tiếp xúc với nhiều hóa chất độc hại mà không được bảo hộ lao động.

2.3. Bỏng điện

Loại bỏng này xảy ra khi tiếp xúc với nguồn điện hay bị sét đánh. Lúc này, nhiệt độ rất cao và có thể gây bỏng sâu, có khi tới cơ xương, mạch máu. Ngoài gây ra những tổn thương cho mô, bỏng điện còn ảnh hưởng đến tim mạch và hô hấp, khiến bệnh nhân tử vong nhanh chóng.

2.4. Bỏng bức xạ

Nếu cơ thể ở bên dưới ánh mặt trời quá lâu vào thời điểm nắng gắt thì có thể bị bỏng bức xạ. Bệnh nhân được xạ trị điều trị ung thư với tia X nhưng không kiểm soát liều lượng phát tia phù hợp cũng có nguy cơ bỏng.

3. Triệu chứng và các cấp độ bỏng

Biểu hiện của bỏng rất đa dạng từ đỏ da đến phồng rộp hay hoại tử. Tùy vào mức độ tổn thương hay cấp độ bỏng mà sẽ có những biểu hiện da và mô khác nhau. Các triệu chứng chung là cảm giác đau, rát và thay đổi màu sắc da vùng bị bỏng.

3.1. Bỏng độ 1

Đây là cấp độ ít gây tổn thương mô nhất. Trường hợp này chỉ ảnh hưởng đến lớp ngoài cùng của da với các biểu hiện: tấy đỏ, hơi sưng phù, đau rát. Vùng da đó khô và bong ra khi vết bỏng lành. Thông thường, những vết bỏng độ 1 lành nhanh trong vòng 7 – 10 ngày và ít để lại sẹo sau đó.

Bỏng cấp độ 1 gây ít tổn thương
Bỏng cấp độ 1 gây ít tổn thương

Các vết bỏng độ 1 tương đối đơn giản và có thể xử lý tại nhà. Tuy nhiên, nếu diện tích bị bỏng rộng, bỏng vùng mặt hay những khớp lớn như đầu gối, khuỷu tay, vai thì nên đi khám chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn, hạn chế biến chứng có thể xảy ra.

3.2. Bỏng độ 2

Mức độ gây tổn thương cao hơn bỏng độ 1 do ảnh hưởng đến nhiều lớp bên dưới của da hơn.

Bề mặt da bị phồng rộp, đỏ rát và đau nhức nhiều. Xuất hiện những mụn nước và bóng nước trên vết thương. Những mụn nước, bóng nước này có thể bể và để lại các vết trợt trên da. Dần dần, vùng da tại vết thương trở nên dày, mềm và trông giống như vảy.

Vết bỏng độ 2 cần khoảng hơn 3 tuần mới lành. Khi da lành, vết bỏng này thường không để lại sẹo nhưng sẽ làm thay đổi sắc tố (màu da) nơi vết thương.

Bỏng cấp độ 2 cần vài tuần để phục hồi
Bỏng cấp độ 2 cần vài tuần để phục hồi 

Bỏng độ 3

Đây là cấp độ bỏng nặng nhất và gây nhiều tổn thương nhất. Vết bỏng mức độ 3 ảnh hưởng đến tất cả các lớp của da bao gồm cả thần kinh, mạch máu nên có thể người bệnh không còn cảm giác được đau rát vì thần kinh đã bị tổn thương. Tùy vào nguyên nhân mà các biểu hiện của bỏng độ 3 có thể bao gồm: vùng da bỏng có màu trắng như sáp, xen kẽ vùng da nâu đen, có thể không xuất hiện bóng nước.

Vết bỏng độ 3 có thể làm tổn thương mạch máu, thần kinh và để lại sẹo rất xấu. Đối với loại vết bỏng này, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được điều trị phù hợp. Tuyệt đối không tự điều trị tại nhà để tránh bị nhiễm trùng nặng hơn, gây sẹo xấu hoặc có thể tử vong.

Đây là cấp độ bỏng nghiêm trọng nhất
Đây là cấp độ bỏng nghiêm trọng nhất

Xử lý vết bỏng ban đầu đúng đắn giúp cho việc điều trị được hiệu quả. Vì thế, khi bị bỏng, tùy vào mức độ tổn thương sẽ có những cách chữa trị khác nhau. Bạn có thể tìm hiểu cách sơ cứu vết bỏng và những phương pháp phòng ngừa để hiểu rõ hơn.

Bác sĩ Võ Thị Ngọc Hiền 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 07/05/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Healthline, burns,  https://www.healthline.com/health/burns, accessed on 26 august 2019

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: