Trẻ bị bỏng: Những điều cần lưu ý khi chăm sóc

Trẻ em nhất là những trẻ nhỏ từ 1-6 tuổi là những người dễ bị bỏng nhất. Chúng thường tò mò, hiếu động và thích khám phá nên dễ bị bỏng cấp độ từ nhẹ đến nặng. Trong đó có tới 70% phụ huynh không biết cách sơ cứu ban đầu hay xử lí chưa đúng cách. Điều này dẫn đến những di chứng nặng hơn, tạo sẹo sâu và to, thậm chí mất chức năng vận động ở trẻ bị bỏng.

Bỏng là gì?

Bỏng hay còn gọi là phỏng là những tổn thương ở da do tiếp xúc với nhiệt, điện, hóa chất,… gây đỏ da, nóng rát, ngứa ngáy hay phồng rộp. Bỏng được chia thành 5 cấp độ với mức tổn thương tăng dần. Nếu bị bỏng tới cấp độ 4, 5 (bỏng sâu) thì cần phải tiến hành phẫu thuật ghép da.

  • Cấp độ 1: Viêm da, triệu chứng sưng, nóng, đỏ, đau, có thể tự lành sau 2-3 ngày và không để lại sẹo.
  • Cấp độ 2: Xuất hiện nốt phỏng nước chứa dịch trong hoặc vàng nhạt trên nền da đỏ. Vì bỏng nông nên không lo để lại sẹo và có thể khỏi sau 10-14 ngày.
  • Cấp độ 3: Phồng rộp, vết phỏng có dịch màu hồng, đục; đáy nốt phỏng có thể tím sậm hoặc trắng. Bệnh nhân bị giảm cảm giác đau, tự khỏi sau 15-30 ngày hoặc dùng thuốc giúp nhanh lành vết thương.
  • Cấp độ 4: Được coi là bỏng nặng. Biểu hiện là da trắng bệch hoặc xám đỏ, rất dễ bị nhiễm khuẩn, mất cảm giác đau.
  • Cấp độ 5: Bỏng sâu vào tận mô, xương, da cháy đen và bị phá hủy, mất cảm giác hoàn toàn. Đây là mức độ bỏng nguy hiểm nhất, rất dễ gây tử vong.

Nguyên nhân khiến trẻ bị bỏng

  • Bỏng nhiệt: do chạm nguồn nhiệt cao như lửa, nước sôi, bàn ủi,… Bỏng nhiệt còn bao gồm bỏng lạnh do tiếp xúc với đá lạnh, khí nitơ. Vết thương bỏng có thể nông (bỏng do nước sôi, bỏng bô xe máy) hoặc sâu (bỏng do lửa, khí nitơ). Đây là nguyên nhân gây bỏng ở trẻ phổ biến nhất.
  • Bỏng bức xạ: gây ra do tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hay trong xạ trị ung thư.
  • Bỏng điện: do trẻ cho tay trực tiếp vào nguồn điện. Một trường hợp nghiêm trọng nhưng hiếm gặp hơn là do sét đánh. Đa số người bị bỏng điện là bỏng cấp độ nặng có thể gây tử vong.
  • Bỏng hóa chất: do vô tình tiếp xúc với hóa chất có tính chất mạnh như acid, base mạnh. Bỏng hóa chất ít xảy ra ở trẻ em nhưng cần lưu ý do thường gây bỏng nghiêm trọng.
Bỏng nước sôi
Bỏng nước sôi

Cách sơ cứu nhanh khi trẻ bị bỏng

Nguyên tắc là chỉ sơ cứu tại nhà khi trẻ bị bỏng nhẹ đến trung bình. Các trường hợp bỏng nặng cần đi cấp cứu ngay vì thao tác sai rất dễ gây nhiễm trùng cho trẻ.

Tùy theo nguyên nhân gây bỏng mà cách sơ cứu cho trẻ cũng khác nhau. Mục đích của sơ cứu là để giảm đau và ngăn ngừa nhiễm trùng do đó cần phải nhanh. Quy trình sơ cứu bao gồm:

Bước 1: Cách ly trẻ khỏi tác nhân gây bỏng.

Hãy đảm bảo đưa trẻ tránh khỏi nguồn điện, nguồn nhiệt, nước sôi, lửa, hóa chất,… một cách nhanh nhất. Lưu ý trong trường hợp bỏng do lửa, quần áo cháy có thể bị dính vào da trẻ. Tuyệt đối không cố kéo ra khỏi da mà giữ nguyên và cắt bớt xung quanh vùng bị bỏng. Tự ý lấy quần áo ra có thể lột theo phần da bị dính vào quần áo. Điều này không những gây đau mà còn khiến cho vùng da đang nhạy cảm dễ bị nhiễm trùng hơn.

Bước 2: Làm dịu vết bỏng.

Đặt ngay vùng bị bỏng của trẻ vào thau nước mát không lạnh hoặc xả liên tục dưới vòi nước. Làm vậy sẽ làm dịu hoặc pha loãng nồng độ hóa chất còn trên da bé. Làm dịu vết bỏng phải được thực hiện sớm trong 30 phút đầu và kéo dài ít nhất 15 phút. Quá trình này không được sử dụng đá.

Làm dịu vết bỏng
Làm dịu vết bỏng

Bước 3. Bảo vệ vết bỏng

Để tránh nhiễm trùng, hãy che vết thương bằng băng gạc không dính hoặc một miếng vải sạch. Không bôi bất kỳ thứ gì khác lên vết bỏng và không làm vỡ những nốt phồng rộp.

Bước 4. Giảm đau

Để giảm đau cho bé, bạn lấy một miếng gạc mát hoặc khăn ướt sạch đặt lên vùng bỏng. Tiến hành chườm từ 5-15 phút nhưng không được chườm lạnh quá vì sẽ gây kích ứng da cho trẻ.

Bên cạnh đó, bạn có thể sử dụng thêm thuốc giảm đau dành cho trẻ sơ sinh hoặc trẻ em. Nhưng đừng quên gọi cho bác sĩ nhi khoa trước nếu trẻ chưa bao giờ dùng thuốc này trước đây.

Bước 5: Đến bệnh viện

Sơ cứu chỉ là bước tạm thời giúp trẻ giảm đau. Với những ca bỏng nặng hay bỏng nhẹ nhưng lâu khỏi, cần đưa trẻ đi khám để tránh biến chứng.

Cách chăm sóc lâu dài cho trẻ bị bỏng

Mục tiêu chăm sóc lâu dài vết bỏng là để tránh tạo sẹo và giúp nhanh lành vết thương. Các trường hợp bỏng nặng vẫn cần tiếp tục ngăn nhiễm khuẩn và giảm đau cho đến khi vết thương lành lại. Chăm sóc trẻ bị bỏng cần lưu ý:

Sử dụng thuốc

Các thuốc được chọn cần được tham khảo bởi bác sĩ, không tự ý sử dụng đặc biệt là kháng sinh để tránh đề kháng thuốc. Với trẻ bỏng nhẹ, có thể bôi các thuốc dược liệu có tác dụng ngừa sẹo như lô hội, nghệ.

Lưu ý về thức ăn

Ở trẻ em quá trình bù trừ còn kém. Trong khi nếu bị bỏng nhu cầu về ôxy, đạm, vitamin đòi hỏi tăng nên cơ thể dễ thiếu chất. Các thực phẩm giúp ngừa sẹo và nhanh lành vết thương bao gồm: các thực phẩm chứa nhiều vitamin (vitamin E, vitamin C), đạm, carbohydrat và uống nhiều nước.

Hỗ trợ tâm lý

Ở trẻ dưới 10 tuổi, hệ thống điều nhiệt chưa hoàn chỉnh nên thường sốt cao sau khi bị bỏng. Trẻ có thể quấy khóc, lúc này bạn cần cố gắng xoa dịu tránh để trẻ chạm vào vết bỏng.

Ở những trẻ đã nhận thức được, trẻ có thể lo lắng cho vết bỏng để lại sẹo xấu. Hãy nói trẻ đừng lo lắng và khuyên tuân thủ dùng thuốc để nhanh lành vết bỏng, tránh tạo sẹo.

Tùy mức độ vết bỏng mà thời gian hồi phục có thể nhanh hoặc lâu. Hơn nữa khi mọc da non, trẻ sẽ bị ngứa hoặc cũng vì tò mò mà làm vỡ vết phỏng. Vì vậy, dặn dò trước cho trẻ những thay đổi này sẽ tránh được nguy cơ nhiễm trùng lâu hồi phục.

Cách phòng tránh bỏng ở trẻ

Trẻ em da mỏng và hệ thống miễn dịch cũng chưa hoàn thiện nên cho dù tiếp xúc với tác nhân nào cũng gây nghiêm trọng hơn người trưởng thành. Vì vậy thay vì chữa trị, hãy chủ động giúp trẻ phòng tránh khỏi các nguy cơ gây bỏng. Các nguyên tắc phòng tránh bỏng ở trẻ:

  • Theo dõi và kèm sát trẻ nhỏ nhất là những bé đang bò và chập chững đi.
  • Để trẻ nhỏ tránh xa các tác nhân gây bỏng như ổ điện, bàn ủi, nước sôi,…
  • Kiểm tra độ nóng của nước trước khi tắm cho bé.
  • Nhắc nhở trẻ không trèo lên cột điện hay cầm nắm dây điện, thiết bị điện khi chưa  được cho phép.
  • Giáo dục trẻ về tai nạn bỏng và cách phòng tránh.

Trẻ em hiếu động nên bị bỏng là điều khó tránh khỏi. Vì vậy, các bậc phụ huynh cần lưu ý cách sơ cứu và nguyên tắc phòng tránh bỏng ở trẻ. Nếu được xử trí ban đầu đúng thì diện tích, độ sâu của bỏng sẽ ít, thời gian điều trị ngắn và trẻ sẽ ít bị di chứng hơn.

Có thể bạn quan tâm

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine – NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.