Thông tin bảo trợ bởi

Cốt khí củ: Vị thuốc làm tan huyết ứ

Cốt khí củ - Vị thuốc làm tan huyết ứ

Cốt khí củ còn được gọi là Điền thất. Đây là một loại cây hoang dại được tìm thấy nhiều ở Sa Pa. Cốt khí củ trong dân gian được sử dụng như một vị thuốc làm tan huyết ứ, dùng khi kinh nguyệt bế tắc gây đau bụng, té ngã chấn thương gây đau. Để hiểu thêm công dụng, cách dùng và những điều cần biết về Cốt khí củ, xin mời bạn đọc trong bài viết sau.

1. Mô tả

Cốt khí củ còn có tên gọi là Điền thất, Hoạt huyết đan, Tử kim long, Ban trượng căn, Hổ trượng căn. Tên khoa học là Reynoutria japonica Houtt. – Polygonum cuspidatum Sieb. et Zucc, thuộc họ Rau răm (Polygonaceae).

Cốt khí là một cây nhỏ sống lâu năm, thân mọc thẳng, thường cao 0,5 – 1m, nhưng đặc biệt có nơi cao tới 2m. Thân không có lông, trên thân và cành thường có những đốm màu tím hồng.

Lá mọc so le có cuống ngắn. Phiến lá hình trứng, rộng, đầu trên hơi thắt nhọn, phía cuống hoặc hơi phẳng hoặc hẹp lại, mép nguyên, dài 5 – 12cm, rộng 3,5 – 8cm. Mặt trên màu xanh nâu đậm, mặt dưới màu nhạt hơn. Cuống dài 1 – 3cm. Bẹ chìa ngắn.

Hoa mọc thành chùm ô kẽ lá, mang rất nhiều hoa nhỏ. Cánh hoa màu trắng.

Lá và hoa của cây Cốt khí củ
Lá và hoa của cây Cốt khí củ

Rễ phình thành củ cứng màu vàng nâu.

2. Phân bố và thu hái

Cây của vùng Đông Á ôn đới, mọc hoang ở đồi núi và thường được trồng ở nhiều nơi để lấy củ làm thuốc. Có trên núi Cấm (An Giang).

Bộ phận dùng làm thuốc của cây này là phần rễ củ.

Mùa thu hoạch Cốt khí củ là quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa thu (tháng 8 – 9), có nơi thu hái vào các tháng 2 – 3. Đào về, cắt bỏ rễ con, rửa sạch đất cát, cắt thành từng mẩu ngắn dài không đều hoặc thái mỏng, phơi hay sấy khô.

Vị thuốc dài ngắn không đều, thường dài 1 – 8cm, đường kính 0,6 – 2cm, mặt ngoài màu nâu vàng, khi bẻ hay cắt ngang có màu vàng. Mùi không rõ, vị hơi đắng.

Quả của cây
Quả của cây

3. Thành phần hoá học

Trong rễ cây này có antraglucozit chủ yếu là emodin hay rheum emodin C15H10O5, emodin monometyl ête C16H12O5 dưới dạng tự do và kết hợp. Ngoài ra còn có chất polygonin C21H20O10 và tanin.

4. Tác dụng dược lý

  • Adenosine deaminase (ADA) là một enzyme quan trọng trong chuyển hóa purine và được biết đến như một mục tiêu điều trị tiềm năng cho rối loạn tế bào lympho và ung thư. Cốt khí củ sở hữu hoạt động ức chế ADA cao ở mức 95,26%. Điều này đồng nghĩa Cốt khí củ có khả năng chống ung thư.
  • Một nghiên cứu khác cho thấy hoạt chất được chiết xuất từ Cốt khí củ có khả năng ức chế sự sinh trưởng của Helicobacter Pylori.
Dược liệu Cốt khí củ
Dược liệu Cốt khí củ

5. Công dụng và liều dùng

5.1. Công dụng

Trong nhân dân Việt Nam, Cốt khí củ là một vị thuốc dùng chữa tê thấp, do bị ngã, bị thương mà tổn thương đau đớn. Đây còn là một vị thuốc cầm máu.

>> Tác dụng cầm máu gặp ở khá nhiều dược liệu cổ truyền, trong đó có Bách cập. Tìm hiểu rõ hơn: Bạch cập: Vị thuốc quý cầm máu hiệu quả.

Vị thuốc được ghi trong bộ Bản thảo cương mục của Lý Thời Trân (Trung Quốc, thế kỷ 16). Vị thuốc có tác dụng lợi tiểu, thông kinh lạc, giảm đau giảm độc. Dùng cho những người bị kinh nguyệt bế tắc, kinh nguyệt khó khăn đau đớn, do bị ngã bị thương mà đau đớn, đẻ xong huyết ứ, bụng trướng, tiểu tiện khó khăn.

5.2. Liều dùng

Ngày dùng 6 – 10g dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu cùng nhiều vị thuốc khác mà uống.

6. Bài thuốc kinh nghiệm

6.1. Viêm khớp gối và mu bàn chân, sưng đỏ đau nhức

Củ Cốt khí, Gối hạc, lá Bìm bìm, Mộc thông, mỗi vị 15 – 20g, sắc uống.

6.2. Thương tích, ứ máu, đau bụng

Cốt khí củ 20g, lá Móng 30g, nước 300ml, sắc còn 150ml, hoà thêm 20ml rượu, chia 2 lần uống trong ngày.

Tóm lại, Cốt khí củ là vị thuốc làm tan huyết ứ, dùng khi kinh nguyệt bế tắc, kinh nguyệt khó khăn đau đớn, do bị ngã bị thương mà đau đớn, đẻ xong huyết ứ, bụng trướng, tiểu tiện khó khăn. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Nếu muốn sử dụng thuốc, bạn cần hỏi ý kiến bác sĩ điều trị.

Bác sĩ Nguyễn Trần Anh Thư

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 27/07/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: