Thông tin bảo trợ bởi

Trúc diệp: Vị thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu quanh ta

Trúc diệp - Vị thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu quanh ta

Đạm trúc diệp (Cỏ lá tre) là loại thực vật dân dã và gần gũi với người dân. Cây có nhiều tác dụng điều trị bệnh rất hiệu quả, đặc biệt là vị thuốc từ lá cây – Trúc diệp. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của Trúc diệp.

1. Giới thiệu về Trúc diệp

  • Tên gọi khác: Đạm trúc diệp, Toái cốt tử, Sơn kê mễ…
  • Tên khoa học: Folium Bamburae vulgaris.
  • Họ Lúa Poaceae (Gramineae).
  • Vị thuốc Trúc diệp là thân lá phơi khô của cây Đạm trúc diệp (Lophatherum gracile Brongn).

1.1. Đặc điểm sinh trưởng và thu hái

Đạm trúc diệp mọc hoang khắp nơi ở nước ta, nhưng nhiều nhất là ở những vùng rừng thưa và đồi cỏ. Ngoài ra, cây còn được thấy xuất hiện ở Trung Quốc, Nhật Bản… Cây ưa ẩm, mọc trên các loại đất tương đối màu mỡ, ra hoa quả hằng năm.

Thu hái khoảng tháng 5 – 6, hái toàn cây, cắt bỏ rễ con, phơi hay sấy khô, bó thành từng bó nhỏ, khi dùng cắt ngắn khoảng 2 – 3cm. Có thể dùng tươi.

Mùa hoa quả: tháng 4 – 8.

1.2. Mô tả toàn cây

Đạm trúc diệp là một loại cỏ sống lâu năm, có rễ phình thành củ, nhiều nhánh, cứng. Thân cao 0,6 – 1,5m, mọc thẳng đứng, đốt dài.

Lá mềm, hình mác dài nhọn, dài 10 – 15cm, rộng 2 – 3cm. Những lá phía trên lơ thơ ở mặt trên có ít lông, mặt dưới nhẵn, cuống lá gầy tiếp liền với bẹ dài, ôm lấy thân. 

Hoa mọc thành chùy thưa ở ngọn thân, dài 15 – 45cm, bông nhỏ dài 7 – 12mm, hình mũi mác. Hoa lưỡng tính có 8 – 9  mày nhỏ cuộn lại, nhị 2 – 3.

Quả hình thoi dài chừng 4mm.

Vị thuốc Trúc diệp là thân lá phơi khô của cây Đạm trúc diệp
Vị thuốc Trúc diệp là thân lá phơi khô của cây Đạm trúc diệp

1.3. Bộ phận làm thuốc bào chế

Sau khi thu hái dược liệu, cắt bỏ rễ con, phơi hay sấy khô, bó thành từng bó nhỏ, khi dùng cắt ngắn khoảng 2 – 3cm. Có thể dùng tươi.

1.4. Bảo quản

Vị thuốc nên được bảo quản nơi khô ráo, tránh ẩm hay mối mọt. Có thể cho vào túi nylon để bảo quản và sử dụng dần. 

2. Thành phần hóa học

Trong thảo dược có chứa các hoạt chất: arundoin, cyulindrin, acid hữu cơ, đường…

Đây là vị thuốc thanh nhiệt hiệu quả
Đây là vị thuốc thanh nhiệt hiệu quả

3. Công dụng

3.1. Y học hiện đại

  • Hạ sốt: Những thí nghiệm trên các loài chuột cống trắng, mèo, thỏ cho thấy Trúc diệp có khả năng hạ sốt hiệu quả. Thành phần có tác dụng này tan trong nước mà khó tan trong cồn. 
  • Lợi niệu của Trúc diệp yếu hơn Trư linh, Mộc thông nhưng lượng hợp chất clorua trong nước tiểu được thải ra nhiều hơn.

Tuy nhiên, những tác dụng trên đa số được thực hiện trong phòng thí nghiệm và trên động vật. Vẫn cần có nhiều bằng chứng lâm sàng hơn nữa.

3.2. Y học cổ truyền

Vị ngọt nhạt, tính hàn.

Quy kinh Tâm, Tiểu trường.

Công dụng: Thanh nhiệt, lợi tiểu, giảm sốt, tiêu viêm.

Chủ trị: Chữa khát, sốt, tiểu khó khăn, tiểu ít, tiểu ra máu, viêm họng…

>> Đại bi cũng là một dược liệu bạn có thể dùng để trị sốt. Xem thêm: Đại bi: Vị thuốc trị cảm sốt hiệu quả.

Trúc diệp có tác dụng hạ sốt
Trúc diệp có tác dụng hạ sốt

3.3. Cách dùng và liều dùng

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và từng bài thuốc mà có thể dùng dược liệu với nhiều cách khác nhau.Thường dùng dưới dạng thuốc sắc phối hợp nhiều vị thuốc khác, liều 10 – 15g.

Thuốc dễ gây sảy thai, phụ nữ có thai dùng nhiều dễ bị đẻ non.

4. Một số bài thuốc kinh nghiệm

4.1. Trị chứng tâm kinh thực nhiệt, bứt rứt, khát nước, miệng lưỡi lở loét, nước tiểu ít và vàng 

Trúc diệp 12g, Sinh địa 16g, Mộc thông 12g, Cam thảo tiêu 8g, sắc uống (Đạo xích tán).

4.2. Trị chứng vị nhiệt sinh nôn

Trúc diệp 16g, Sinh Thạch cao 20g, Bán hạ 12g, Đảng sâm 12g, Mạch đông 12g, Cam thảo 8g, Cánh mễ 8g, sắc nước uống (Trúc diệp Thạch cao thang).

4.3. Trị viêm niệu đạo, tiểu tiện đau buốt

Trúc diệp 15g, Thông thảo 5g, Sinh cam thảo 3g, Qua lâu căn 10g, Hoàng bá 5g, nước 600ml, sắc còn 200ml, uống 3 lần trong ngày.

Trúc diệp là một vị thuốc cổ truyền được sử dụng từ rất lâu trong dân gian. Nhờ có nhiều tác dụng quý mà dược liệu này được dùng nhiều trong các bài thuốc chữa bệnh cũng như cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, để có thể phát huy hết công dụng của vị thuốc đối với sức khỏe, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để kiểm soát rủi ro và những tác dụng không mong muốn. Hãy chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích.

Bác sĩ Phạm Lê Phương Mai

Ban biên tập YouMed - Bác sĩ Phạm Lê Phương Mai - YouMed Việt Nam
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 11/07/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  • Đỗ Tất Lợi (2006). Những cây thuốc và vị thuốc VIệt Nam. Nhà xuất bản Y học
  • Đỗ Huy Bích , Đặng Quang Chung , Bùi Xuân Chương , Nguyễn Thượng Dong , Đỗ Trung Đàm , Phạm Văn Hiền , Vũ Ngọc Lộ , Phạm Duy Mai , Phạm Kim Mãn , Đoàn Thị Nhu , Nguyễn Tập , Trần Toàn. Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội.

 

 

 

 

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.