Thông tin bảo trợ bởi Hội Dược học TPHCM Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM

Hướng dẫn sử dụng và chăm sóc răng giả đúng cách

Hướng dẫn sử dụng và chăm sóc răng giả đúng cách

Hiện nay ở Mỹ có hơn 36 triệu người mất răng toàn hàm và 120 triệu người mất ít nhất 1 răng. Khoảng 90% người mất răng sử dụng hàm giả và ước tính khoảng 15% dân số mất răng có hàm giả mới mỗi năm. Răng giả được phân chia làm nhiều loại: Cố định (mão/cầu răng) hoặc tháo lắp (toàn hàm/bán hàm); răng sứ hoặc răng nhựa; hàm tháo lắp: nền nhựa hoặc kim loại; răng giả trên implant.

Tùy thuộc vào các yếu tố: mức độ mất xương, số lượng răng mất, kinh tế và yêu cầu của bệnh nhân, nha sĩ sẽ lựa chọn loại phục hình cho phù hợp. Tuổi thọ của răng giả phụ thuộc vào vật liệu, cách sử dụng và chăm sóc của bệnh nhân. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn bạn một số cách sử dụng và chăm sóc răng giả thích hợp với từng loại.

1. Cách sử dụng và chăm sóc phục hình cố định (mão răng, cầu răng)

Việc chăm sóc mão và cầu cũng tương tự như răng thật. Tuy nhiên, răng giả cố định về mặt tính chất và hình thể sẽ có những sai lệch. Do đó, nó không đạt được hiệu quả cao về chức năng và vệ sinh được bằng răng thật. Vì vậy, khi sử dụng và chăm sóc. bạn cần lưu ý một số điểm sau.

1.1. Tăng cường việc chăm sóc răng miệng

Chải răng 2 lần/ngày với kem đánh răng, sử dụng kết hợp các phương pháp vệ sinh khác: bàn chải kẽ, chỉ nha khoa, nước súc miệng… Khi sử dụng cầu răng, bạn cần lưu ý làm sạch vùng dưới nhịp cầu. Đây là vùng dễ lưu giữ thức ăn. Nếu không làm sạch, bạn có nguy cơ sâu răng trụ, viêm mô mềm dưới nhịp cầu, gây hôi miệng.

Nếu mão cầu làm bằng nhựa, bạn cần tránh dùng kem đánh răng có tính mài mòn cao vì sẽ tạo các vi lỗ rỗ trên bề mặt răng giả. Thức ăn và các chất tạo màu có thể đọng lại ở vi kẽ gây tạo mùi và làm răng giả đổi màu.

1.2. Tránh ăn các thức ăn cứng, dai, dính

Khả năng chịu lực của răng giả không đạt được như răng thật. Đồng thời, sự kết dính của răng là nhờ các vật liệu gắn. Do đó,việc sử dụng thức ăn thô cứng có thể làm mẻ, gãy, nứt vỡ răng giả. Các thức ăn dai dính có nguy cơ làm răng giả dễ bị sút ra, đồng thời tạo nên lực tác động không tốt lên cầu răng.

>> Tham khảo thêm: Thực phẩm gây hại cho răng của bạn, đó là gì?

1.3. Thường xuyên thăm khám nha sĩ 6 tháng/lần để kiểm tra phục hình

Trong quá trình sử dụng sẽ xuất hiện nhiều biến chứng có thể gây nguy hại cho cả răng giả và răng thật. Việc thăm khám thường xuyên giúp phát hiện và giải quyết sớm các vấn đề như: sâu, lung lay răng trụ; nứt vỡ phục hình… Từ đó, bạn tránh được các hậu quả trầm trọng có thể làm tổn hại đến cả bộ răng.

Xương hàm tiêu dưới nhịp cầu
Xương hàm tiêu dưới nhịp cầu

2. Cách sử dụng và chăm sóc răng giả tháo lắp (hàm giả toàn hàm, hàm giả bán hàm)

2.1. Những khó khăn khi mới mang hàm giả

Khi mới mang hàm, bạn có thể gặp những khó khăn như sau:

  • Khó chịu vì hàm giả như một vật lạ nằm trong miệng, kích thích lưỡi khi tiếp xúc. Bạn phải tập làm quen với hàm giả bằng cách mang thường xuyên những ngày đầu.
  • Cảm giác khó phát âm, nói ngọng. Điều này sẽ mất dần khi bạn đã quen với hàm giả.
  • Cảm giác buồn nôn nếu hàm trên dài ở vùng khẩu cáo, nền hàm dưới dài vùng phía lưỡi của gối hậu nha. Bạn sẽ hết cảm giác này khi được nha sĩ điều chỉnh mài hết phần dư.
  • Nước bọt tiết nhiều. Bạn nên nuốt nước bọt, khoảng 1 – 2 giờ sau sẽ hết.
  • Hàm giả có thể không vững, ít lưu giữ do bờ hàm dư, khớp cắn chưa tốt. Bạn phải quay lại tái khám để được điều chỉnh ngay
  • Hàm giả có thể gây đau trong những ngày đầu. Do đó, bạn phải đến nha sĩ để chữa đau ngay.

2.2. Cách sử dụng và bảo quản hàm giả tháo lắp

Khi giao hàm cho bạn, nha sĩ sẽ hướng dẫn: cách tháo và lắp hàm giả; cách sử dụng, giữ gìn và vệ sinh hàm giả; cách vệ sinh răng miệng.

  • Tháo lắp đúng theo hướng dẫn của nha sĩ

Sau khi hàm giả lắp vào đúng vị trí mới sử dụng để tránh làm lệch móc, vênh hoặc gãy hàm giả và gây đau. Phải đảm bảo bạn có thể tháo lắp hàm dễ dàng, không dùng lực mạnh.

  • Cẩn thận khi tháo lắp hoặc di chuyển hàm giả

Tốt nhất bạn nên tháo khi hứng dưới chậu nước hoặc bồn nước để tránh rơi vỡ

  • Không nên tháo hàm giả ra khỏi miệng quá lâu

Răng còn lại có thể di chuyển làm cho hàm không lắp lại được. Đối với toàn hàm, không mang hàm giả lâu có thể tăng tiêu xương làm lỏng hàm. Thời gian đầu, bạn nên mang thường xuyên để tập quen với hàm giả.

  • Thực hiện chức năng từ dễ tới khó như thức ăn mềm, cắt thức ăn thành những miếng nhỏ, nhai chậm. Tránh những thức ăn dẻo, đặc, cứng trong thời gian đầu.

Không nên ăn thức ăn quá thô, cứng như khi chưa mất răng. Nếu chưa quen với hàm giả có thể nhai bên răng thật nhiều hơn. Tuy nhiên, bạn nên cố gắng nhai đều cả hai bên sau này.

  • Vệ sinh, chải rửa hàm giả hằng ngày như vệ sinh răng miệng với bàn chải nhưng không sử dụng kem đánh răng

Kem đánh răng có chứa chất mài mòn, tạo nên các vi lỗ rỗ. Vi khuẩn và mảng bám có thể phát triển ở những lỗ trên bề mặt hàm. Hàm giả cũng như răng tự nhiên, cần được chải hằng ngày để loại bỏ thức ăn và mảng bám. Chải rửa cũng giúp ngăn ngừa sự bám dính của các vết ố trên nền hàm.

Sử dụng một bàn chải mềm, nếu có thể nên sử dụng loại bàn chải được thiết kế đặc biệt riêng cho chải hàm. Tránh dùng bàn chải cứng vì có thể gây phá hủy hoặc mòn hàm giả. Chải nhẹ nhàng tất cả các răng giả và bề mặt nền hàm. Nếu phát hiện hàm giả có vôi, vết dính không thể chải sạch nên đem đến nha sĩ để được đánh bóng lại.

>> Bạn có chắc mình đã vệ sinh răng miệng hợp lý? Xem đáp án trong bài viết Bạn đã vệ sinh răng miệng đúng cách chưa?

Bàn chải chăm sóc hàm giả
Bàn chải chăm sóc hàm giả
  • Sau mỗi bữa ăn nên tháo hàm giả ra, rửa sạch các thức ăn bám dính

Nếu có thể, bạn nên chải sạch cả mặt ngoài và trong bằng bàn chải mềm và chất làm sạch. Cẩn thận tránh làm uốn cong hoặc vênh hàm. Khi chải rửa, bạn nên đặt trong một chậu nước hoặc bồn có xả nước. Tránh làm rớt hàm giả vì có thể gãy móc, vỡ nhựa.

  • Nên vệ sinh hàm giả với chất làm sạch hàm

Có thể sử dụng xà phòng hoặc dung dịch rửa tay để làm sạch hàm. Các chất tẩy rửa khác hoặc kem đánh răng sẽ làm hàm mòn, vì thế không nên sử dụng. Bạn cũng nên tránh sử dụng các chất tẩy trắng vì có thể làm trắng phần nền hồng giả nướu của hàm.

Chải rửa siêu âm cũng được sử dụng cho vệ sinh hàm giả. Hàm sẽ được đặt trong bồn với nhiều tia vòi nước kết hợp sóng siêu âm, làm rơi các mảng bám, thức ăn. Tuy nhiên,điều này không thể thay thế hoàn toàn việc chải rửa hàm hằng ngày.

  • Chú ý phải vệ sinh miệng và các răng thật còn lại, đặc biệt là các răng trụ

Điều trị kịp thời khi có sâu răng hay các bệnh về nướu. Lưu ý phải làm sạch răng nướu và miệng trước khi lắp lại hàm giả.

  • Khi đã quen với hàm giả, nên tháo hàm ra khi ngủ vào ban đêm để tránh gây tiêu xương vùng nền tựa.

  • Hàm giả khi tháo ra nên được chải rửa và ngâm vào ly nước sạch hoặc đựng trong hộp kín có chứa nước. Không để hàm giả khô bên ngoài.

Thỉnh thoảng, bạn có thể dùng viên thuốc ngâm hàm giả để ngâm. Tránh để hàm giả bị khô vì sẽ làm biến dạng nền hàm. Tuy nhiên, nếu hàm giả có khung và móc kim loại thì những phần này có thể bị xỉn màu nếu hàm được ngâm trong dung dịch. Không được ngâm hàm trong nước nóng vì có thể khiến hàm giả cong, vênh.

Cần chăm sóc răng giả đúng cách
Cần chăm sóc răng giả đúng cách
  • Khi hàm bị gãy, mất thêm răng thật hoặc cong vênh, nên đem đến bác sĩ ngay. Không được tự sửa chữa hoặc tiếp tục sử dụng.

Việc tự ý sửa chữa có thể làm gãy móc, khung hoặc nền hàm, không thể phục hồi được. Sử dụng tự ý các chất gắn hàm cũng làm thay đổi bản chất hóa học khiến hàm không còn thích hợp để sử dụng.

  • Hàm giả không dính hoặc khít sát có thể gây kích thích và tạo vết loét đau bên dưới nền hàm và nướu. Bạn nên liên hệ nha sĩ để được điều trị và điều chỉnh hàm giả ngay.

Thông thường, sau khi giao hàm, nha sĩ sẽ hẹn bạn tái khám vài lần để chữa các vị trí đau và lỏng hàm nếu có. Nếu đau, bạn có thể tháo vài lần trong ngày. Nếu đau nhiều, bạn nên ngừng mang hàm trong vài ngày. Tuy nhiên, trước khi đến khám, bạn nên mang trước vài giờ để nha sĩ có thể xác định được vị trí đau.

Bạn cần liên hệ nha sĩ nếu có bất kỳ vấn đề gì trong quá trình đeo hàm giả
Bạn cần liên hệ nha sĩ nếu có bất kỳ vấn đề gì trong quá trình đeo hàm giả
  • Tái khám nha sĩ thường xuyên mỗi 6 tháng một lần để kiểm tra hàm giả

Việc tái khám giúp nha sĩ phát hiện và đưa ra lời khuyên về việc sử dụng hàm giả. Với sự chăm sóc tốt nhất, sau một thời gian từ 5 đến 10 năm, bạn cũng cần phải thay hàm giả mới. Khi thấy có bất kỳ thay đổi nào của hàm giả hay thay đổi cảm giác khi mang hàm, bạn nên báo ngay cho nha sĩ. Sau một thời gian mang hàm, sự tiêu xương sẽ làm hàm lỏng. Khi hàm không còn dính, bạn bắt buộc phải thay hàm khác.

>> Hàm giả là một cách để thay thế răng ở vùng bị mất. Tham khảo thêm các biện pháp khác: Răng giả phục hồi vùng mất răng: Các loại, ưu và khuyết điểm.

Một số dấu hiệu giúp nha sĩ đánh giá bạn cần thay mới hàm gồm:

  1. Khi có viêm mãn tính dưới nền hàm hoặc hàm phải dùng chất gắn dính để lưu giữ, ăn uống. Hoặc khi bạn phải sử dụng chất gắn hàm nhiều hơn 1 lần mỗi ngày.
  2. Bệnh nhân hiện không thể mang hàm giả hoặc trong thời gian ngắn không sử dụng được nữa.
  3. Khi hàm giả không còn vững trong miệng, không còn vừa với các răng còn lại hoặc hàm giả đổi màu, gãy vỡ, mất.
  4. Răng của hàm giả bị mòn, gãy, không đủ nâng đỡ một phần hoặc toàn hàm.
  5. Hàm giả đã sử dụng trên 5 năm, bị sai lệch nhiều. 

Răng giả phục hồi lại những khiếm khuyết do mất răng, giúp việc thực hiện chức năng và thẩm mỹ đạt hiệu quả hơn. Việc sử dụng hàm giả hằng ngày phải dễ dàng, thuận lợi cho ăn nhai, nói chuyện. Nếu có khó khăn hoặc thắc mắc về cách sử dụng và chăm sóc răng giả, hãy liên hệ nha sĩ ngay. Tuổi thọ của răng giả phụ thuộc vào cách chăm sóc và sử dụng của chính người dùng. Vì vậy, bạn hãy tìm hiểu thật kỹ để có thể bảo quản răng giả được tốt nhất.

Bác sĩ Trương Mỹ Linh

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 24/05/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

1/ Michael Friedman, “Caring for dentures”, đặng nhập ngày 10-10-2019 tại website http://www.webmd.com

2/  Mayoclinic staff team, “Denture care: How do I clean dentures?”, đăng nhập ngày 16-11-2017 tai website http://www.mayoclinic.com

3/ Bs CKII Trần Thiên Lộc ,” Thực hành phục hình răng tháo lắp bán hàm”-Nhà xuất bản Y học, TP.HCM, tr.167-168

 

 

 

 

Trang tin Y tế CHÍNH THỐNG
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000 bài, trang Tin y tế YouMed là một trong những lựa chọn hàng đầu cho những ai đang có nhu cầu tìm hiểu các kiến thức về sức khỏe. Nội dung đa dạng bao gồm: Cẩm nang y tế A-Z (Bệnh học, thuốc, dược liệu), các chuyên đề mang thai, sinh con, chăm sóc da, các tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Tất cả bài viết của YouMed đều do các bác sĩ, dược sĩ viết và dẫn nguồn chính thống, đặc biệt, được bảo trợ bởi 2 hội là Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM và Hội Dược học TPHCM nhằm đảm bảo độ tin cậy, giúp bạn không còn cảm giác bị nhiễu loạn và bối rối trước những thông tin sức khỏe tràn lan trên mạng.
YouMed hiểu rằng, những thông tin y khoa ngoài việc chính xác còn phải thân thiện và gần gũi với tất cả mọi người. Thế nên, chúng tôi luôn mong muốn mang đến các bài viết dễ đọc và dễ hiểu nhất. Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.
YouMed cam kết sẽ luôn cho ra đời nhiều nội dung và bài viết hơn nữa, luôn lắng nghe những nhu cầu của độc giả và ngày càng hoàn thiện website, để xứng đáng trở thành một trong những trang Tin Y tế hàng đầu Việt Nam.

Bảo trợ thông tin

Hoi Duoc Hoc TPHCM

Hội Dược Học TP HCM

Hoi Thay Thuoc Tre TPHCM

Hội Thầy Thuốc Trẻ TP HCM

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: