Thông tin bảo trợ bởi

Nam sâm: Món quà của núi rừng Đông Dương

Nam sâm - Món quà của núi rừng Đông Dương

Nam sâm hay còn có tên gọi khác là Ngũ gia bì chân chim, là một loại cây đặc hữu của núi rừng Đông Dương. Từ lâu trong dân gian, loài cây này đã được biết đến như một vị thuốc có tác dụng trị cảm sốt, trị đau nhức xương khớp, hay còn trị cả ngứa lở ngoài da. Để tìm hiểu công dụng, cách dùng cũng như những điều cần biết về Nam sâm, xin mời đọc trong bài viết sau.

1. Mô tả

Nam sâm còn có tên gọi khác là Ngũ gia bì chân chim, Cây chân chim, Cây lằng. Tên khoa học là Schefflera octophylla (Lour.) Harms, thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae).

1.1. Cây Nam sâm

Cây nhỡ hay cây to cao tới 15m, có ruột xốp. Lá mọc so le, kép chân vịt, thường có 8 lá chét, mép nguyên, dài 7 – 17cm, rộng 3 – 6cm.

Hoa nhỏ màu trắng, tụ hợp thành chùm tán ở đầu cành. Trên cuống phụ của cụm hoa, đôi khi có những bông hoa đứng riêng lẻ. Hoa mẫu 5, bầu dưới. 

Cụm hoa màu trắng
Hoa của cây

Quả mọng hình cầu, đường kính 3 – 4mm, khi chín màu tím đen, chứa 6 – 8 hạt. Toàn cây có mùi thơm đặc biệt. Ra hoa tháng 9 – 10.

Quả chín của cây Nam sâm
Quả chín của cây Nam sâm

Cây Nam sâm là loài đặc hữu của Đông Dương, mọc hoang, thường gặp ở ven rừng, chân núi, sườn đồi.

1.2. Bộ phận dùng

Cây Nam sâm dùng được vỏ thân, vỏ rễ, rễ và lá để làm thuốc. Nam sâm có vị đắng, tính mát.

>> Bạn có thể tìm hiểu thêm: Nhân sâm: Những điều bạn có thể chưa biết.

2. Thu hái và bào chế

Thu hái vỏ thân, vỏ rễ vào mùa xuân, mùa thu. Cạo sạch lớp vỏ bần bên ngoài, phơi hay sắy khô.

Lá thu hái quanh năm, rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô.

3. Thành phần hoá học

Vỏ thân có khoảng 0,9 – 1% tinh dầu.

Axit asiatic, asiaticoside và glycoside triterpene đã được phân lập từ lá và vỏ của cây Nam sâm.

4. Tác dụng dược lý

Một nghiên cứu được công bố năm 2015 đã chứng minh các hoạt động chống ung thư, chống viêm và chống viêm khớp dạng thấp của Nam sâm. Triterpenoids thu được từ phân đoạn CHCl3 của Nam sâm có thể chịu trách nhiệm cho các hoạt động đó. Những kết quả này có thể chứng minh thực tế rằng Nam sâm được sử dụng theo truyền thống để chữa các bệnh viêm và đau.

5. Công dụng và liều dùng

5.1. Công dụng

Theo kinh nghiệm dân gian, dược liệu có thể dùng vỏ thân và rễ chữa:

  • Sổ mũi, cảm cúm phát sốt, đau họng.
  • Phong thấp đau nhức xương, té ngã tụ máu sưng đau, tê liệt hoặc gân xương co quắp.
  • Viêm hạch bạch huyết cấp, viêm tinh hoàn, đàn ông liệt dương, đàn bà ngứa âm hộ. 
  • Phù thũng.
  • Giải độc lá Ngón hay say Sắn.
Dược liệu có thể trị sổ mũi
Dược liệu có thể trị sổ mũi

Ngoài ra, lá dùng ngoài trị viêm da dị ứng, eczema, bỏng.

5.2. Liều dùng

Dùng vỏ thân, vỏ rễ 15 – 30g, dạng thuốc sắc. Lá đun sôi lấy nước rửa, tắm.

Phụ nữ có thai không dùng được.

6. Đơn thuốc kinh nghiệm

6.1. Sổ mũi, sốt, đau họng

Rễ Nam sâm 15g, Cúc hoa vàng toàn cây 35g, sắc nước uống.

6.2. Phong thấp đau nhức xương

Vỏ rễ cây Nam sâm 180g ngâm trong 500ml rượu. Hằng ngày uống 2 lần, mỗi lần 15g.

6.3. Giải độc lá Ngón, say Sắn

Vỏ giã nát, sắc nước uống.

Tóm lại, Nam sâm hay Ngũ gia bì chân chim là một loại cây dược liệu dùng được vỏ thân, vỏ rễ và lá để chữa cảm sốt, đau nhức xương khớp và đôi khi còn dùng để giải độc. Những thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Khi muốn sử dụng thuốc, bạn cần hỏi ý kiến bác sĩ điều trị.

Hy vọng bạn đã có được những thông tin bổ ích. Chúc bạn luôn có nhiều niềm vui và sức khoẻ!

Bác sĩ Nguyễn Trần Anh Thư

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 18/09/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: