Thông tin bảo trợ bởi

Nhục quế: gia vị quen thuộc của mọi nhà

Nhục quế - gia vị quen thuộc của mọi nhà

Nhục quế (Cortex Cinnamomi) là một gia vị quen thuộc trong ẩm thực phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Ngoài là gia vị độc đáo với sự nồng ấm từ mùi hương, Quế còn là một vị thuốc thường dùng trong Y học cổ truyền.

1. Bộ phận dùng, thu hái và phân loại

Nhục quế thuộc họ Long não Laureacea.

Tên gọi khác: Quế Thanh, Quế Quỳ, Quế quan (Quế trồng từ Srilanca), Quế bì…
Nguồn cung cấp Quế ở quốc tế chủ yếu từ Srilanca.

Hiện nay, Việt Nam ta tự trồng và cung ứng Quế làm thuốc lẫn gia vị. Quế được trồng nhiều ở dọc dãy núi Trường Sơn, từ Thanh Hóa đến Quãng Ngãi. Trong đó nổi tiếng về chất lượng là Quế được trồng tại Thanh Hóa.

Nhục quế
Nhục quế

1.1. Bộ phận dùng

vỏ thân, vỏ cành to, còn cành nhỏ gọi là Quế chi. Thu hái vào tháng 4 – 5 và tháng 9 – 10. Do thời gian này Quế nhiều nhựa, bóc dễ, không bỏ sót lòng. Quế bóc sót lòng được coi là kém giá trị.

1.2. Chế biến

Lấy lạt buộc quanh thân và cành to, cách mặt đất 20 – 40cm do Quế lấy từ sát gốc được coi là chất lượng kém. Mỗi dây lạt buộc cách nhau 40 – 50cm để cắt cho đều. Sau đó đục gõ cho đứt vỏ quanh thân, cành theo đường dây lạt đã buộc. Tiếp tục đục gõ theo chiều dọc, cách nhau khoảng 40cm. Khi đã cắt ngang và dọc xong, người ta lại lấy que nứa vót nhọn và mỏng lách vào khe cắt, vỏ quế tự tách ra. Quế tách xong lại bổ dọc với chiều rộng từ 5 – 10cm.

1.3. Phân loại

  • Phần vỏ được lấy từ thân cách mặt đất 1,2m đến chỗ chia cành thứ nhất gọi là Quế thượng châu. Loại này được coi là quế chất lượng nhất.
  • Quế được bóc ở những cành to gọi là quế thượng biểu.
  • Quế được bóc ở những cành nhỏ gọi là quế chi. Ngoài ra, Quế chi còn được lấy từ các cành quế non, chặt nhỏ rồi đem phơi.

Chế biến: sau khi thu hái, ngâm quế một ngày, lấy ra để khô nước rồi đem đi ủ. Mùa nóng ủ khoảng 3 ngày, mùa lạnh ủ khoảng 7 ngày.

>> Bạn có biết về: Đinh hương: công dụng trị nấc lâu đời

2. Tác dụng theo Y học cổ truyền

Nhục quế vị cay, ngọt, nóng. Quy kinh Tỳ, Thận, Tâm, Can.

Tác dụng: bổ hỏa, hỗ trợ phần dương của cơ thể, loại bỏ khí lạnh từ bên trong, giảm đau, làm ấm và lưu thông kinh mạch.

Chỉ định

  • Điều trị thận dương hư bất túc, mệnh môn hỏa suy gây: liệt dương, lạnh tử cung, lưng lạnh đau, tiểu đêm nhiều lần, hoạt tinh. Thường dùng cùng Phụ tử, Sơn thù, Thục địa. (Như bài Thận khí hoàn, Hữu quy ẩm).
  • Điều trị Thận dương hư gây đau bụng, nôn, tứ chi lạnh, đại tiện lỏng. Thường dùng cùng với Phụ tử, Can khương, Nhân sâm như bài Quế phụ lý trung hoàn.
  • Trị đau xương khớp khi thay đổi thời tiết thường dùng với Độc hoạt, Tang ký sinh, Đỗ trọng.
  • Trị đau bụng kinh, mất kinh thường dùng cùng Đương quy, Xuyên khung, Tiểu hồi hương như bài Thiếu phúc trục ứ thang.

3. Thành phần hóa học và tác dụng dược lý nhục quế

Thành phần hóa học: các hợp chất diterpenoid, phenyl glycosid, chất nhầy, các hợp chất flavonoid, tanin, coumarin. Tinh dầu chiếm 1 – 5%, trong đó chứa 65 – 95% là andehit cinnamic, acetat cinamyl, acetat propyl phenyl, eugenol.

Trong tinh dầu quế Trung Quốc người ta không thấy eugenol. Tinh dầu dễ tan trong ethanol 70% và acid acetic khan.

Tác dụng dược lý: kích thích hô hấp, tuần hoàn, tăng bài tiết, gây co mạch, tăng nhu động ruột và co bóp tử cung. Tinh dầu có chất sát trùng mạnh.

4. Cách sử dụng trong cuộc sống hàng ngày

Lấy miếng quế mài ra, hòa cùng nước để uống.

Pha như pha trà: gọt quết thành từng miếng nhỏ, bỏ vào ấm cho nước nóng vào rồi rót đổ bỏ ngay. Thêm nước sôi lần hai, chờ ngấm rồi để nguội uống. Có thể hãm 2 – 3 lần nước để uống, loại tốt có thể hãm 5 – 6 lần nước.

Rượu quế: nhục quế 6g rượu vừa đủ. Nhục quế giã nát, ngâm rượu trong 3 ngày, uống ấm. Thích hợp dùng khi bị đau nhức mình mẩy do cảm lạnh.

nhuc_que_gia_vi_cua_moi_nha
Trà nhục quế

5. Một số bài thuốc và báo cáo khoa học nhục quế

Trị đau thắt lưng:

Châu Quảng Minh dùng bột Nhục quế trị đau lưng do thận dương hư 102 ca. Gồm có viêm cột sống do phong thấp, viêm cột sống dạng thấp, đau do chấn thương và đau lưng chưa rõ nguyên nhân. Mỗi lần uống 5g, ngày 2 lần, trong 3 tuần. Tỷ lệ có kết quả 98%. Những ca có xương tăng sinh chụp lại X quang đều không thay đổi nhưng đau giảm hoặc hết. Tác dụng phụ gây khô miệng, táo bón (Tạp chí Trung tây y kết hợp 1984, 2:115).

Điều trị vảy nến, mề đay:

Nghiên cứu của Truyền Thế Trân: dùng chất chiết xuất của Nhục quế trị 19 ca vẩy nến và 23 ca mề đay. Mỗi lần uống 25 – 50 mg (1 – 2 viên) ngày 3 lần. Đối với vẩy nến uống 4 – 8 tuần còn mề đay sau khi hết uống tiếp 5 – 14 ngày.

Kết quả: Vẩy nến khỏi 7 ca, kết quả tốt 2 ca, có hiệu quả 7 ca, không kết quả 3 ca, tỷ lệ kết quả 84,1%. 
Mề đay khỏi 11 ca, tốt 9 ca, tiến bộ 1 ca, không kết quả 2 ca, tỷ lệ kết quả 91,2% (Học báo Y học viện Hà nam 1981, 2:385).

>> Có thể bạn đang quan tâm: Điều trị bệnh vảy nến như thế nào?

Trị nhiễm độc phụ tử:

Nhục quế 5 – 10g ngâm nước uống, sau khi uống 5 – 15 phút, bệnh nhân nôn, sau 15 – 30 phút các triệu chứng giảm. Nếu không giảm tiếp tục uống 3 – 5g cách uống như trên. Theo báo cáo của bệnh nhân, sau khi uống thuốc 15 – 30 phút, có cảm giác tim đập mạnh hơn, chân tay ấm lại, cảm giác tê ở môi lưỡi và chân tay giảm dần (Báo Tân Trung y 1987, 5:53).

Hy vọng bài viết cung cấp được những thông tin hữu ích cho độc giả về nhục quế, loại dược liệu – gia vị thông dụng của mọi nhà. Mong quí độc giả có những góp ý, trao đổi để cùng chúng tôi phát triển hơn về dược liệu Y học cổ truyền. Youmed luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn!

Bác sĩ Trần Thụy Miên

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 07/05/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Đỗ Tất Lợi (2004), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
  2. Trần Quốc Bảo (2011), Thuốc Y học cổ truyền và ứng dụng lâm sàng, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.
  3. Tạp chí Trung tây y kết hợp 1984,2:115
  4. Học báo Y học viện Hà nam 1981,2:385
  5. Báo Tân Trung y 1987,5:53

 

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed: