Thông tin bảo trợ bởi

Hội chứng sợ không gian hẹp: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị

Hội chứng sợ không gian hẹp: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị

Hội chứng sợ không gian hẹp là một trong những hội chứng tâm thần không hề hiếm gặp. Hội chứng này có thể gây nên những cản trở nhất định cho người bệnh. Có thể là sự cản trở trong công việc, sinh hoạt và học tập. Vậy thì người mắc hội chứng này có triệu chứng như thế nào? Làm sao để điều trị? Tất cả sẽ được giải đáp qua bài viết sau đây.

1. Hội chứng sợ không gian hẹp là gì?

Hội chứng sợ không gian hẹp là một dạng rối loạn lo âu. Trong đó, nỗi sợ hãi vô cớ về việc không có lối thoát hoặc bị khép kín có thể dẫn đến một cơn hoảng loạn. Nó được coi là một chứng ám ảnh cụ thể theo Sổ tay Chẩn đoán và Thống kê 5 (DSM-5).

Các yếu tố kích hoạt có thể bao gồm việc ở bên trong thang máy, một căn phòng nhỏ không có cửa sổ hoặc thậm chí ở trên máy bay. Một số người đã báo cáo rằng mặc quần áo kín cổ có thể gây ra cảm giác sợ hãi.

Từ claustrophobia bắt nguồn từ từ claustrum trong tiếng Latinh có nghĩa là “một nơi kín mít” và từ tiếng Hy Lạp, “phobos” có nghĩa là “sợ hãi”. Những người mắc chứng sợ hãi trước không gian hẹp sẽ cố gắng hết sức tránh những khoảng không gian nhỏ. Đồng thời tránh những tình huống khiến họ hoảng sợ và lo lắng.

Họ có thể tránh những nơi như tàu điện ngầm và thích đi cầu thang bộ hơn là thang máy, ngay cả khi có nhiều tầng. Có đến 5 phần trăm người Mỹ, 10% người Anh có thể bị chứng sợ hãi không gian hẹp. Các triệu chứng có thể nghiêm trọng, nhưng nhiều người không tìm cách điều trị.

Xem thêm: Rối loạn nhai lại: nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị

2. Nguyên nhân gây ra hội chứng sợ không gian hẹp

2.1. Những tình huống gây nên sự sợ hãi

Nhiều tình huống hoặc cảm giác khác nhau có thể gây ra chứng sợ hãi không gian hẹp. Ngay cả khi nghĩ về một số tình huống nhất định mà không tiếp xúc với chúng cũng có thể là nguyên nhân gây ra.

Các nguyên nhân phổ biến của chứng sợ hãi bao gồm:

  • Thang máy
  • Đường hầm
  • Tàu điện ngầm
  • Cửa xoay
  • Nhà vệ sinh công cộng
  • Ô tô có khóa trung tâm
  • Nhà rửa xe
  • Phòng thay đồ trong shop quần áo, siêu thị.
  • Phòng khách sạn có cửa sổ kín
  • Máy bay,…

Nếu bạn cảm thấy lo lắng trong 6 tháng qua về việc ở trong một không gian hạn chế hoặc nơi đông người, hoặc bạn đã tránh những tình huống này vì lý do này, thì có khả năng bạn đang bị ảnh hưởng bởi chứng sợ hãi sự gò bó.

2.2. Cơ chế gây nên hội chứng sợ không gian hẹp

Người ta còn biết rất ít về nguyên nhân gây ra chứng sợ sợ hãi. Các yếu tố môi trường có thể đóng một vai trò quan trọng. Mọi người thường phát triển chứng sợ hãi không gian hẹp trong thời thơ ấu hoặc trong những năm thiếu niên của họ.

Tham khảo thêm: Vì sao một số người không thể vượt qua nỗi đau mất người thân?

Chứng sợ không gian hẹp có thể liên quan đến rối loạn chức năng của hạch hạnh nhân. Đây là phần não kiểm soát cách chúng ta xử lý nỗi sợ hãi. Nỗi ám ảnh cũng có thể do một sự kiện đau buồn gây ra, chẳng hạn như:

  • Bị mắc kẹt trong một không gian chật hẹp hoặc đông đúc trong một thời gian dài
  • Gặp sóng gió khi bay
  • Bị trừng phạt bằng cách nhốt trong một không gian nhỏ, như phòng tắm.
  • Mắc kẹt trên phương tiện giao thông công cộng đông đúc.
  • Bị kẹt trong một không gian chật hẹp, chẳng hạn như tủ quần áo, do vô tình.
Bị nhốt trong phòng kín - hội chứng sợ không gian hẹp
Bị nhốt trong phòng kín

Bạn cũng có nhiều khả năng phát triển chứng sợ hãi không gian hẹp nếu bạn lớn lên với cha mẹ hoặc thành viên gia đình kỵ sự ngột ngạt. Một đứa trẻ nhìn thấy người thân của mình trở nên sợ hãi trước một không gian chật hẹp, nhỏ hẹp. Khi ấy, chúng có thể bắt đầu liên kết nỗi sợ hãi và lo lắng với những tình huống tương tự.

3. Triệu chứng của hội chứng sợ không gian hẹp

Các triệu chứng của hội chứng sợ không gian hẹp xuất hiện sau một nguyên nhân kích thích chứng sợ hãi. Chẳng hạn như ở trong phòng kín hoặc không gian đông người. Những gì bạn coi là một không gian nhỏ có thể thay đổi tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của chứng sợ hãi của bạn. Khi gặp phải các triệu chứng của hội chứng này, người bệnh sẽ bùng lên cơn hoảng sợ.

3.1. Các triệu chứng phổ biến của chứng sợ không gian hẹp có thể bao gồm

  • Đổ mồ hôi
  • Run sợ
  • Nóng ran
  • Cảm thấy sợ hãi hoặc hoảng sợ dữ dội
  • Trở nên lo lắng
  • Hụt hơi
  • Tăng thông khí, thở gấp gáp, thở nhanh.
  • Tim đập loạn nhịp.
  • Tức ngực hoặc đau ngực.
  • Buồn nôn.
  • Cảm thấy yếu ớt hoặc lâng lâng.
  • Cảm thấy bối rối hoặc mất phương hướng.
Lo lắng tột độ - hội chứng sợ không gian hẹp
Lo lắng tột độ

3.2. Những triệu chứng có thể xuất hiện bao gồm

  • Tránh các tình huống kích hoạt, chẳng hạn như đi trên máy bay, tàu điện ngầm, thang máy hoặc trong ô tô khi giao thông đông đúc.
  • Tự động và bắt buộc tìm kiếm các lối ra trong mọi không gian bạn bước vào.
  • Cảm thấy sợ rằng cửa sẽ đóng lại khi bạn đang ở trong phòng.
  • Đứng gần hoặc ngay cạnh lối ra khi ở một nơi đông người.

Tham khảo thêm: Rối loạn thách thức chống đối (ODD): nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị

3.3. Nhiều tình huống có thể gây ra hội chứng sợ không gian hẹp bao gồm

Những nơi thường gặp:

  • Ở trong một căn phòng nhỏ không có cửa sổ.
  • Lái máy bay hoặc ô tô nhỏ.
  • Ở trong một thang máy chật cứng.
  • Trải qua không gian hẹp khi chụp MRI hoặc CT.
  • Đứng trong một căn phòng lớn nhưng đông đúc, giống như trong một bữa tiệc hoặc buổi hòa nhạc.
  • Đứng trong tủ.

Một số nơi khác có thể gây nên chứng sợ không gian hẹp bao gồm:

  • Nhà vệ sinh công cộng.
  • Nhà rửa xe.
  • Cửa xoay.
  • Phòng thay đồ.
  • Hang động.
  • Đường hầm.

3.4. Xu hướng của các triệu chứng

Các triệu chứng sợ hãi của người bệnh có thể được kích hoạt bởi các tình huống khác không được đề cập ở trên. Bạn cũng có thể xác định một không gian nhỏ hoặc hạn chế khác với những người khác. Điều này là do mọi người có cảm giác độc đáo của riêng họ về không gian cá nhân hoặc “gần”.

Sự sợ hãi không gian hẹp
Sự sợ hãi không gian hẹp

Một nghiên cứu năm 2011 cho thấy người bệnh cảm nhận không gian “gần” lớn hơn xung quanh cơ thể của họ. Họ sẽ có nhiều khả năng cảm thấy ngột ngạt khi không gian ấy bị phá vỡ. Vì vậy, nếu không gian cá nhân của bạn là 10 mét và ai đó đang đứng cách bạn 6 mét, bạn có thể bắt đầu hoảng sợ.

4. Chẩn đoán chứng sợ không gian hẹp

Bạn nên đi khám nếu các triệu chứng của bạn trở nên dai dẳng. Đừng đợi cho đến khi chứng sợ hãi trước sự ồn ào của bạn trở nên quá áp đảo. Chẩn đoán sớm có thể giúp bạn kiểm soát các triệu chứng tốt hơn.

Bác sĩ sẽ xem xét các triệu chứng của bạn và cho bạn khám sức khỏe. Họ cũng sẽ tính đến tiền sử sợ hãi quá mức của bạn rằng:

  • Không liên quan đến rối loạn khác.
  • Có thể được gây ra bởi dự đoán một sự kiện.
  • Gây ra các cuộc tấn công lo lắng liên quan đến môi trường.
  • Sự sợ hãi làm gián đoạn các hoạt động bình thường hàng ngày.
  • Người bệnh cố gắng đặc biệt để tránh các tình huống liên quan đến không gian kín, như đi cầu thang bộ thay vì đi thang máy.
Triệu chứng sợ không gian hẹp diễn ra dai dẳng
Triệu chứng sợ không gian hẹp diễn ra dai dẳng

5. Biến chứng của chứng sợ không gian hẹp

Không khí ngột ngạt có thể hạn chế nghiêm trọng cuộc sống của bạn. Nó khiến bạn bỏ lỡ những điều mà bạn sẽ thích và thậm chí gây căng thẳng quá mức cho sức khỏe của bạn.

Ví dụ, chứng sợ hãi sự ồn ào có thể là một thách thức khi đi du lịch. Chuyến bay kết thúc chuyến đi một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, nó buộc bạn phải giam mình trong một chiếc ghế nhỏ xung quanh là những người lạ.

Đi tàu hỏa cung cấp chỗ ngồi rộng rãi thoải mái và cho phép bạn đi lại, nhưng mất nhiều thời gian, có thể khiến bạn cảm thấy bị mắc kẹt. Lái xe có thể cảm thấy gò bó nhưng cho phép bạn dừng lại để nghỉ ngơi bất cứ khi nào bạn muốn.

Một kỳ nghỉ được mong đợi có thể trở nên tiêu cực khi bạn thấy mình rơi vào một trong những tình huống này. Hoặc những lo lắng này có thể khiến bạn thậm chí không thể đặt chuyến đi ngay từ đầu.

Xem thêm: Rối loạn lưỡng cực : Triệu chứng và cách điều trị

Mặc dù những khoảnh khắc này có vẻ thoáng qua. Tuy nhiên, các cơn hoảng loạn lặp đi lặp lại. Đồng thời, cảm giác sợ hãi và lo lắng có thể gây ra căng thẳng liên tục tăng cao, có thể gây hại cho cơ thể. Về mặt y học, chứng sợ hãi sự gò bó có thể nguy hiểm vì nó có thể khiến bạn tránh thực hiện các xét nghiệm cần thiết như MRI hoặc CT Scan.

6. Điều trị hội chứng sợ không gian hẹp như thế nào?

Hội chứng sợ không gian hẹp thường được điều trị bằng liệu pháp tâm lý. Các hình thức tư vấn khác nhau có thể giúp bạn vượt qua nỗi sợ hãi và quản lý các tác nhân gây ra. Bạn nên nói chuyện với bác sĩ về loại liệu pháp nào sẽ phù hợp nhất với bạn. Điều trị có thể bao gồm nhiều biện pháp sau đây:

6.1. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Một nhà trị liệu hành vi nhận thức sẽ dạy bạn cách kiểm soát và thay đổi những suy nghĩ tiêu cực nảy sinh từ các tình huống kích hoạt chứng sợ hãi của bạn. Bằng cách học cách thay đổi suy nghĩ của mình, bạn có thể học cách thay đổi phản ứng của mình trước những tình huống này.

Liệu pháp nhận thức hành vi
Liệu pháp nhận thức hành vi

6.2. Liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý (REBT)

Liệu pháp hành vi cảm xúc hợp lý là một hình thức nhận thức hành vi, theo định hướng hành động tập trung vào hiện tại. Đây là liệu pháp giải quyết các thái độ, cảm xúc và hành vi không lành mạnh. Nó sử dụng một kỹ thuật gọi là “tranh chấp” để giúp mọi người phát triển niềm tin thực tế và lành mạnh.

6.3. Thư giãn và hình dung

Các nhà trị liệu sẽ đưa ra các kỹ thuật thư giãn và hình dung khác nhau để sử dụng khi bạn ở trong một tình huống ngột ngạt. Các kỹ thuật có thể bao gồm các bài tập như đếm ngược từ 10. Hoặc hình dung một không gian an toàn. Những kỹ thuật này có thể giúp bạn xoa dịu thần kinh và giảm bớt sự hoảng sợ.

Thư giãn khi sợ hãi
Thư giãn khi sợ hãi

6.4. Liệu pháp tiếp xúc

Liệu pháp tiếp xúc thường được sử dụng để điều trị rối loạn lo âu và ám ảnh. Trong liệu pháp này, bạn sẽ được đặt trong một tình huống không nguy hiểm gây ra chứng sợ hãi. Trước sự sợ hãi ấy, bạn sẽ đối mặt trực tiếp và vượt qua nỗi sợ hãi. Ý tưởng là bạn càng tiếp xúc nhiều với những gì khiến bạn sợ hãi, thì bạn càng ít sợ nó hơn.

6.5. Sử dụng thuốc

Bác sĩ cũng có thể kê đơn thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống lo âu để giúp điều trị chứng hoảng sợ. Đồng thời điều trị các triệu chứng thể chất của bạn. Khi được kê đơn, thuốc thường được sử dụng kết hợp với các liệu pháp tâm lý.

Thuốc chống lo âu
Thuốc chống lo âu

Hội chứng sợ không gian hẹp có thể điều trị được và mọi người có thể khỏi bệnh. Đối với một số người, chứng sợ hãi không gian hẹp thường biến mất khi họ già đi. Nếu không, có nhiều cách khác nhau để bạn có thể điều trị nỗi sợ hãi và các triệu chứng thể chất. Cũng như quản lý các tác nhân gây ra, để có một cuộc sống năng động và trọn vẹn.

Xem thêm: Rối loạn lên đồng và những điều bạn chưa biết

Bác sĩ Nguyễn Lâm Giang

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 19/10/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Kathryn Watson, “How to Prevent Fine Lines Under Your Eyes”, đăng nhập ngày 20-07-2018, tại website https://www.healthline.com
  2. Amanda Barrell, “Under eye wrinkles: How to get rid of lines”, đăng nhập ngày 29-04-2020, tại website https://www.medicalnewstoday.com
  3. Alisa Hrustic, “16 Best Eye Creams for Wrinkles, According to Dermatologists”, đăng nhập ngày 14-07-2020, tại website https://www.prevention.com

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.