Thoát vị rốn ở trẻ em: Điều trị kịp lúc để ngăn ngừa biến chứng

Thoát vị rốn là một tình trạng thường gặp ở trẻ em, hầu hết sẽ tự đóng lại khi trẻ lớn dần, một số thì kéo dài hơn thế và gây ra nhiều biến chứng. Để ngăn ngừa biến chứng, thoát vị rốn nếu không khỏi khi trẻ lên 5 tuổi hay xuất hiện ở người trưởng thành thì cần được theo dõi và phẫu thuật kịp lúc.

1. Vậy thoát vị rốn là gì? 

Thoát vị rốn là tình trạng khiếm khuyết của cân cơ thành bụng, trước khi lỗ rốn đóng hoàn toàn sau khi sinh. Lỗ thông này khiến các thành phần trong ổ bụng như mô mềm, mô mỡ hay kể cả ruột non chui ra ngoài, hình thành một cái túi thoát vị bên ngoài thành bụng.

thoát vị rốn

Thoát vị rốn là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là ở những trẻ sinh non hay sinh ra nhẹ cân. Đa số trường hợp sẽ tự biến mất khi trẻ đến 4- 5 tuổi mà không cần điều trị gì. Tuy nhiên, khi bệnh không khỏi khi trẻ lên 5 tuổi thì phải được theo dõi và can thiệp kịp thời.

>> Xem thêm: Chăm sóc trẻ sinh non: Cần lưu ý những gì?

2. Các dấu hiệu nhận biết thoát vị rốn ở trẻ là gì?

Các dấu hiệu thoát vị rốn ở trẻ sơ sinh rất dễ nhận biết, chỉ cần cha mẹ trẻ quan sát kĩ rốn của trẻ là có thể nhận ra. Cụ thể là:

  • Ở rốn hay gần rốn trẻ có khối sưng phình mềm.
  • Mỗi khi bé ho hay khóc thì khối này sẽ phình to lên, sẽ xẹp dần hay biến mất tạm thời khi trẻ ngủ yên, thư giãn.
  • Thông thường, khi ấn vào khối này trẻ không cảm thấy đau.
  • Nếu trẻ quấy khóc hay phản ứng khi cha mẹ sờ chạm vào khối này thì đây là một dấu hiệu cảnh báo phải đưa trẻ đến gặp nhân viên y tế để có thể đánh giá thêm.

2. Tại sao trẻ lại bị thoát vị rốn sau sinh?

Khi bào thai phát triển trong quá trình mang thai, thành bụng có một lỗ nhỏ cho dây rốn đi qua, kết nối giữa bà mẹ và bào thai. Sau sinh, dây rốn teo lại, rụng đi và để lại lỗ hở nhỏ ở thành bụng của trẻ. Lỗ hở này sẽ được đóng lại từ từ khi các cơ thành bụng của trẻ phát triển hơn.Tuy nhiên, đôi khi các cơ này phát triển nhưng không thể đóng kín lại với nhau và đó chính là nguyên nhân gây nên hiện tượng thoát vị rốn ở trẻ .

Thoát vị rốn cũng xảy ra ở ngưòi trưởng thành khi mang thai do bị tăng áp lực ổ bụng. Ngoài ra, còn các nguyên nhân tiềm năng khác như :

  • Thừa cân
  • Đã từng phẫu thuật vùng bụng
  • Ho dai dẳng
  • Có chất lỏng dư trong ổ bụng (báng bụng)

3. Thoát vị rốn ở trẻ em có nguy hiểm không?

Thoát vị rốn ở trẻ em là tình trạng lành tính thường gặp, ít khi xảy ra biến chứng. Tuy nhiên, ở một số trường hợp thành phần thoát vị là quai ruột chui qua túi và bị kẹt, không thể quay trở lại vị trí cũ nữa (hay còn gọi là thoát vị kẹt). Ở đoạn ruột này máu sẽ trở nên ít đi, khiến cho mô ruột bị tổn thương và vùng rốn trở nên đau khi sờ chạm.

Cơ chế tình trạng thoát vị rốn kẹt
Cơ chế tình trạng thoát vị rốn kẹt

Nghiêm trọng hơn, khi tình trạng thiếu máu nuôi kéo dài có thể dẫn đến tình trạng hoại tử khúc ruột, nhiễm trùng ổ bụng, hay có thể dẫn đến tử vong cho trẻ.

Chính vì thế, khi thấy trẻ có những dấu hiệu sau hãy đưa trẻ đi khám ngay lập tức :

  • Trẻ quấy khóc liên tục và vô cùng đau đớn.
  • Da vùng rốn của trẻ đổi màu hoặc sưng nề, ấn vào đau.
  • Phần bụng tròn hơn, to hơn và đầy hơn so với bình thường.
  • Trẻ không thể đi ngoài hoặc đi ngoài khó khăn, trong phân xuất hiện máu.

>> Xem thêm: Cơn khóc co thắt ở trẻ (Colic): Nguyên nhân và cách xử trí

4. Thoát vị rốn được điều trị như thế nào?

Hầu hết các trường hợp, trẻ chỉ cần được theo dõi và tình trạng thoát vị rốn sẽ tự khỏi khi trẻ được 1 đến 2 tuổi. Khi trẻ lớn lên, cơ thành bụng phát triển sẽ đóng kín lỗ hổng của thành bụng, thoát vị sẽ tự động mất đi mà không cần bất cứ sự can thiệp nào.

Trong một số trường hợp khác, thoát vị rốn tự biến mất khi trẻ được 4 đến 5 tuổi. Trường hợp này trẻ sẽ cần được theo dõi bởi các bác sĩ. Lúc này khi đi thăm khám, bác sĩ sẽ đẩy khối thoát vị vào trong ổ bụng nếu cần.

Phẫu thuật phục hồi thành bụng - thoát vị rốn
Phẫu thuật phục hồi thành bụng – thoát vị rốn

Vậy khi nào thì trẻ cần can thiệp phẫu thuật ? Đó là khi :

  • Khối thoát vị rất lớn và gây đau đớn cho bé.
  • Khối thoát vị to lên khi bé được 1 tuổi hay 2 tuổi.
  • Tình trạng thoát vị không mất đi khi trẻ đã qua 5 tuổi.
  • Bị nghẹt – cần xử trí cấp cứu.

Lưu ý: Một số bậc cha mẹ hiện nay thường dùng băng dính, đồng xu hoặc các lọai băng ép đặt lên vùng thoát vị rốn để chặn lại, làm nó nhỏ đi. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy phương pháp này không hề mang lại hiệu quả, thậm chí có thể khiến cho tình hình càng xấu hơn. Do đó, cha mẹ nên đưa trẻ đi gặp bác sĩ thay vì sử dụng các kinh nghiệm dân gian chưa được kiểm chứng.

>> Xem thêm: Thoát vị bẹn: Nguyên nhân, triệu chứng và phòng ngừa

Trên đây là những chia sẻ về hiện tượng thoát vị rốn ở trẻ sơ sinh, nguyên nhân cũng như cách điều trị hiệu quả. Hi vọng với những thông tin trên sẽ giúp các bậc cha mẹ có được những kiến thức cần thiết để chăm sóc và điều trị cho trẻ khi bị dị tật này.

Bác sĩ Nguyễn Vĩnh Thư

Có thể bạn quan tâm

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine – NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.