Thông tin bảo trợ bởi

Virus HBV: Kẻ thù thầm lặng gây ung thư gan.

virus hbv kẻ thù thầm lặng gây ung thư gan.

Virus HBV hay virus gây bệnh viêm gan siêu vi B được biết đến như là một căn bệnh thầm lặng. Có hàng trăm triệu người trên thế giới bị viêm gan B. Hầu hết mọi người thậm chí còn không biết mình bị nhiễm virus HBV. Bởi vì chưa xuất hiện triệu chứng – nhưng có rất nhiều điều quan trọng bạn nên biết về loại siêu vi nguy hiểm này. Bài viết này sẽ cung cấp những thông tin cần thiết về cách phòng ngừa, chẩn đoán và kiểm soát viêm gan B. Hi vọng bạn có thể chia sẻ thông tin này với bạn bè, gia đình và những người khác trong cộng đồng vì mục tiêu giảm tỉ lệ nhiễm virus HBV ở Việt Nam nhé.

1. Nhiệm vụ của gan

Gan là một cơ quan quan trọng đến mức chúng ta có thể chỉ sống 1 hoặc 2 ngày nếu nó ngưng hoạt động. Nếu gan bị hư, cơ thể bạn cũng sẽ ốm yếu. May mắn thay, gan có thể hoạt động ngay cả khi có tới 80% bị tổn hại. Điều này là do nó có khả năng tái tạo tuyệt vời từ các tế bào gan khỏe mạnh còn lại.

Nếu cơ thể bạn là một chiếc ô tô thì gan đóng vai trò như động cơ. Nó thực hiện hàng trăm nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo mọi thứ hoạt động một cách trôi chảy:

  • Lưu trữ vitamin, đường và sắt để cung cấp năng lượng cho cơ thể bạn.
  • Kiểm soát việc sản xuất và loại bỏ tế bào mỡ cholesterol.
  • Lọc và thải trừ các sản phẩm được cơ thể thải ra trong máu như thuốc và các chất độc hại khác.
  • Sản xuất các yếu tố đông máu giúp cầm máu lúc bạn có vết thương hoặc chấn thương. Xem thêm bài viết: Y học thường thức: Bệnh máu khó đông (Hemophilia).
  • Được xem như nhà máy tạo ra các yếu tố miễn dịch. Từ đó, loại bỏ vi khuẩn trong máu để chống nhiễm trùng.
  • Với cấu trúc đặc biệt, gan là nơi sản xuất mật để giúp tiêu hóa thức ăn và hấp thụ các chất dinh dưỡng quan trọng.
virus HBV viêm gan siêu vi B
Gan là một trong những bộ phận quan trọng của cơ thể.
Thuật ngữ “viêm gan siêu vi B” thực sự có nghĩa là tình trạng viêm của gan do virus HBV. Với việc phát hiện sớm và chăm sóc y tế, theo dõi phù hợp, những người bị nhiễm viêm gan B mãn tính có thể hoàn toàn hi vọng được hưởng một cuộc sống lâu dài và khỏe mạnh.

2. Cấu trúc virus viêm gan B (HBV)

Virus viêm gan B là một loại virus có cấu trúc phân tử là chuỗi DNA, thuộc họ Hepadnaviridae. Các loại virus liên quan trong họ này cũng được tìm thấy ở những con sóc, vịt Bắc Kinh và diệc.

Cấu trúc của virus viêm gan B gồm một lớp vỏ bên ngoài và lõi bên trong.

  • Lớp vỏ ngoài của virus bao gồm một protein bề mặt gọi là kháng nguyên bề mặt viêm gan B hay “HBsAg”. HBsAg có thể được phát hiện bằng xét nghiệm máu đơn giản. Ý nghĩa kết quả xét nghiệm dương tính cho biết bạn đã bị nhiễm virus viêm gan B.
  • Lõi bên trong của virus được cấu tạo bởi protein được gọi là kháng nguyên lõi viêm gan B hay “HBcAg”. Đây là cấu trúc chứa DNA của virus viêm gan B và các enzyme được sử dụng trong quá trình sao chép của virus.
cấu trúc virus HBV
Hình ảnh mô tả cấu trúc của virus viêm gan B (HBV).

3. Vòng đời của virus viêm gan B

Virus viêm gan B (HBV) có vòng đời khá phức tạp. Virus xâm nhập vào tế bào gan của cơ thể và được vận chuyển vào nhân của tế bào gan. Khi đã ở trong nhân, DNA virus được chuyển thành cccDNA. Nó đóng vai trò là khuôn mẫu để virus nhân lên tạo ra thêm nhiều virus viêm gan B mới. Virus HBV mới sau đó rời khỏi tế bào gan và tiếp tục gây tổn thương các tế bào gan khỏe mạnh khác. Bởi vì chu trình vòng đời vẫn chưa được rõ ràng hoàn toàn, các phần của quá trình sao chép này dễ bị lỗi. Do đó,xuất hiện các kiểu gen đột biến khác nhau của bệnh viêm gan B.

Tham khảo thêm bài viết: Viêm gan B: Bỏ túi các tip nhỏ khi đến khám bệnh.

4. Các đối tượng có nguy cơ nhiễm HBV

Viêm gan B là một căn bệnh mang tính toàn cầu. Viêm gan B có thể lây nhiễm cho bất kỳ người nào thuộc mọi lứa tuổi hoặc chủng tộc. Tuy nhiên, theo thống kê, dân số từ những vùng trên thế giới như Châu Á, một số nước ở Châu Phi và Nam Mỹ, Đông Âu, và Trung Đông, có nguy cơ bị nhiễm bệnh cao hơn nhiều.

Đây là bệnh lí viêm gan nghiêm trọng phổ biến nhất trên thế giới. Hơn 2 tỷ người (hoặc 1 trong 3 người) đã bị nhiễm bệnh. Trong số đó, hơn 292 triệu người đang bị nhiễm viêm gan B mãn tính. Mỗi năm có tới 1 triệu người chết vì viêm gan B. Mặc dù thực tế là nó có thể phòng ngừa và điều trị được. Ở Việt Nam và các quốc gia Á Đông cũng không ngoại lệ. Cứ khoảng 12 người Á châu thì có 1 người đang sống cùng virus viêm gan B. Nhưng đa số mọi người không biết điều đó.

Xem thêm: Viêm gan mạn tính: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị.

5. Virus viêm gan B lây qua đường nào?

Virus viêm gan B (HBV) được truyền qua máu và dịch cơ thể bị nhiễm bệnh. Nó có thể được truyền cho người khác thông qua:

  • Tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc xăm hình.
  • Quan hệ tình dục không an toàn.
  • Kim tiêm không được khử trùng hoặc dùng chung với nhau.
  • Từ mẹ sang con khi mang thai. 

Viêm gan B là một căn bệnh thầm lặng vì đa số mọi người không có triệu chứng khi họ mới bị nhiễm bệnh hoặc bị nhiễm mạn tính. Do đó, họ vô tình có thể truyền virus sang người khác và tiếp tục lây lan viêm gan B.

Hầu hết những người sinh ra ở Việt Nam và các nước châu Á khác mắc bệnh từ khi mới lọt lòng hoặc còn rất nhỏ. Viêm gan B có thể được truyền từ mẹ bị nhiễm bệnh cho đứa con khi sinh ra. Một thành viên trong gia đình mắc bệnh cũng có thể lây cho trẻ nhỏ.

Viêm gan B không phải là bệnh di truyền. Mọi người cũng không bị viêm gan B từ việc ăn chung, dùng chén đũa hoặc đồ dùng với người bị
bệnh. Cho con bú, ôm, hôn, nắm tay, ho hoặc hắt hơi không làm bệnh lây lan.

tiêm phòng virus viêm gan b
Virus HBV có thể lây từ mẹ sang con, nên bé cần được chích vắc-xin ngay sau sinh.

6. Các triệu chứng khi nhiễm virus viêm gan B là gì?

Hầu hết những người bị viêm gan B mà không biết. Nhiễm virus viêm gan B không phải lúc nào cũng xuất hiện triệu chứng. Virus viêm gan B có thể ở ẩn nấp trong cơ thể. Nhiều người có thể sống cùng virus này trong suốt 20 năm mà không cảm thấy khó chịu. Tuy nhiên, nó vẫn có thể gây hại cho gan trong suốt thời gian đó.

Một số người bị nhiễm bệnh sẽ có các triệu chứng và tìm đến Bác sĩ. Nhưng bên cạnh đó, nhiều người sẽ nghĩ rằng họ chỉ bị cúm và bỏ qua các triệu chứng.

Khoảng 1% những người bị nhiễm sẽ tiến triển đến “viêm gan tối cấp” – một tình trạng đe dọa tính mạng dẫn đến suy gan và tử vong. Mặc dù rất hiếm, viêm gan tối cấp nhanh chóng diễn tiến trầm trọng. Do đó, người bệnh cần được chăm sóc y tế ngay lập tức.

6.1. Các triệu chứng phổ biến của nhiễm viêm gan siêu vi B

  • đau khớp Sốt, mệt mỏi, đau cơ hoặc khớp.
  • đồ dùng 2 Ăn không ngon.
  • nôn Buồn nôn và nôn nhẹ.
  • đau ab Đau bụng.
  • ghế đẩu Phân màu vàng nhạt.
  • Nước tiểu đậm Nước tiểu sậm màu giống nước trà.

6.2. Các triệu chứng nghiêm trọng cần được chăm sóc y tế ngay lập tức

Luôn đến bệnh viện để được thăm khám và kiểm tra nếu bạn cảm thấy không khỏe. Hoặc nếu bạn không chắc chắn về việc bạn có bị nhiễm viêm gan B hay không.

Viêm gan B có thể gây ra hậu quả rất nghiêm trọng. Lá gan của con người có thể bị tổn thương vì bệnh này, như suy gan hoặc ung thư gan.

7. Dấu hiệu nhận biết bản thân nhiễm virus viêm gan B

Xét nghiệm tìm virus viêm gan B sẽ cho mọi người biết nếu họ nhiễm nó. Đây là một xét nghiệm máu đơn giản, chỉ lấy một ít máu từ cánh tay của bạn. Các bác sĩ không phải lúc nào cũng làm xét nghiệm này. Vì vậy điều quan trọng là bạn nên đề nghị để được xét nghiệm.

7.1. Ai nên được kiểm tra virus viêm gan B?

Xét nghiệm viêm gan B được khuyến nghị thực hiện cho các đối tượng sau:
  • Tất cả người dân Việt Nam và các nước châu Á khác.
  • Những người sống chung với người mắc bệnh viêm gan B.
  • Phụ nữ mang thai.
  • Trước khi phẫu thuật hay làm thủ thuật.
  • Có những bệnh lí nặng gây suy giảm miễn dịch như nhiễm HIV, suy dinh dưỡng nặng…
Xét nghiệm máu có thể cho bạn biết các thông tin sau:
  • Bị viêm gan B mãn tính (có nghĩa là nhiễm suốt đời).
  • Cần một loại vắc-xin để bảo vệ bạn.
  • Đã có miễn dịch từ một loại vắc-xin mà bạn chích ngừa trong quá khứ.
  • Do đó, bạn sẽ được bảo vệ không nhiễm virus này.

7.2. Tại sao mọi người nên xét nghiệm viêm gan B?

Việc xét nghiệm giúp kiểm tra liệu bạn có bị viêm gan B hay không. Có những phương pháp điều trị viêm gan B có thể giúp ngăn ngừa tổn thương gan nghiêm trọng. Nếu phát hiện nhiễm virus viêm gan B, bạn cũng có thể giữ cho các thành viên khác trong gia đình khỏe mạnh. Đây là lý do tại sao phụ nữ luôn được xét nghiệm viêm gan B khi họ mang thai. Những thành viên chưa bị viêm gan B có thể chủng ngừa để không bị nhiễm.

Kết quả xét nghiệm viêm gan B sẽ được bảo mật. Nếu nhiễm viêm gan B, cơ quan sẽ không thể lấy lí do này để bắt người bệnh nghỉ làm hay thôi học.

8. Điều trị viêm gan B như thế nào?

Những người bị viêm gan B nên đi khám Bác sĩ chuyên khoa về căn bệnh này. Bác sĩ có thể kê toa thuốc nhằm làm chậm quá trình tổn thương gan. Điều quan trọng là bạn cần có sự tư vấn của Bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào. Vì chúng có thể làm tổn thương gan hoặc gây ra tương tác với nhau.

Những người bị viêm gan B mãn tính vẫn có thể sống khỏe mạnh và làm việc bình thường. Xét nghiệm thường xuyên sáu tháng một lần và điều trị khi cần thiết sẽ giúp ngăn ngừa ung thư gan.

Không phải tất cả mọi người bị viêm gan B mãn tính sẽ cần điều trị. Một số người sẽ chỉ cần theo dõi. Bác sĩ sẽ giúp bạn quyết định khi nào điều trị hoặc theo dõi là cần thiết.

9. Tiêm vắc-xin viêm gan B

Nếu bạn không bị viêm gan B, bạn có thể được bảo vệ bằng cách tiêm vắc-xin. Hiện nay, đa số trẻ sơ sinh đều được tiêm phòng ngay sau khi sinh. Việc này được lặp lại với 3 liều nữa trong năm tiếp theo của trẻ. Vắc-xin cho thanh thiếu niên và người lớn thường được tiêm lặp lại 3 lần.

Gia đình và những người tiếp xúc gần gũi với người bị viêm gan B nên chủng ngừa càng sớm càng tốt. Nhưng tiêm chủng sẽ không bảo vệ bạn nếu bạn đã bị viêm gan mạn tính B. Đây là lý do tại sao xét nghiệm trước khi tiêm chủng là cần thiết. Thông tin về vắc-xin viêm gan B bạn có thể tham khảo tại bài viết: “Viêm gan B và chủng ngừa Viêm gan B: Một số điều cần biết.”

vắc xin virus viêm gan B
Tiêm vắc-xin là cách phòng ngừa hiệu quả tránh nhiễm virus HBV.

Viêm gan B không phải do di truyền – mà do siêu vi gây ra. Hiện đã có vắc-xin an toàn sẽ bảo vệ bạn khỏi viêm gan B suốt đời. Bạn có thể làm xét nghiệm máu đơn giản để chẩn đoán có nhiễm virus HBV hay không. Đặc biệt là viêm gan B đã có thuốc điều trị. Đi xét nghiệm viêm gan B có thể cứu sống bạn. Nếu bạn biết mình bị viêm gan B, bạn có thể lựa chọn lối sống để giữ cho gan khỏe mạnh. Ngoài ra, bạn có thể gặp bác sĩ để giúp kiểm soát không cho virus sản sinh và ngăn ngừa tổn thương gan.

Bác sĩ Huỳnh Nguyễn Uyên Tâm

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 05/08/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Center for disease control and prevention, “Hepatitis B”, https://www.cdc.gov/knowhepatitisb/PDFs/FactSheet-HepBAreYouAtRisk_vie.pdf, accessed on 31st July, 2020.
  2. Hepatitis B foundation, “What Is Hepatitis B?”, https://www.hepb.org/what-is-hepatitis-b/what-is-hepb/, accessed on 31st July, 2020.
  3. Hepatitis B foundation, “Hepatitis B Symptoms”, https://www.hepb.org/what-is-hepatitis-b/what-is-hepb/symptoms/, accessed on 31st July, 2020.

 

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.