Thông tin bảo trợ bởi

Hậu môn và các bệnh lý liên quan

Hậu môn và các bệnh lý liên quan

người, hậu môn là lỗ bên ngoài của trực tràng. Chúng có hai cơ vòng kiểm soát sự thoát phân ra khỏi cơ thể khi đại tiện, đây là chức năng chính của hậu môn. Cơ vòng bên trong và bên ngoài, là những cơ thường duy trì sự co thắt của lỗ và giãn ra theo yêu cầu của hoạt động sinh lý bình thường. Cơ vòng bên trong là không tự nguyện và cơ vòng bên ngoài là tự nguyện. Nó nằm sau đáy chậu, nằm sau âm đạo hoặc bìu.

Hình minh họa

Với quan hệ tình dục qua đường hậu môn, hậu môn có thể đóng một vai trò trong tình dục. Thái độ đối với quan hệ tình dục này khác nhau và nó là bất hợp pháp ở một số quốc gia. Nó cũng là nơi có khả năng dễ bị nhiễm trùng và các bệnh lý liên quan khác.

>> Ung thư hậu môn có nhiều đặc điểm khác với ung thư đại trực tràng. Nhận biết các triệu chứng, tìm cách phòng ngừa và những phương pháp điều trị ung thư hậu môn như thế nào xem và hiểu thêm tại đây nhé. 

1. Cấu tạo

Hậu môn là phần cuối cùng của đường tiêu hóa, và tiếp tục trực tiếp từ trực tràng. Nó đi qua sàn chậu. Nó được bao quanh bởi các cơ. Phần trên và dưới của hậu môn được bao quanh bởi các cơ vòng trong và ngoài, hai vòng cơ kiểm soát việc đại tiện.

Chiều dài hậu môn được bao quanh bởi các nếp gấp gọi là van. Các nếp gấp này hội tụ tại một đường được gọi là đường lược. Dưới điểm này, niêm mạc bên trong trở thành da. Đường lược cũng là đường phân chia giữa hậu môn trong và ngoài.

Nó nhận máu từ động mạch trực tràng dưới và có các dây thần kinh trực tràng dưới, phân nhánh từ dây thần kinh hậu môn.

2. Chức năng

Đại tiện

Áp lực bên trong trực tràng tăng lên khi trực tràng chứa đầy phân, đẩy phân vào thành ống hậu môn. Sự co thắt của các cơ vùng bụng và sàn chậu có thể tạo ra áp lực trong ổ bụng, làm tăng thêm áp lực trong trực tràng. Cơ vòng hậu môn bên trong (cơ không tự chủ) phản ứng với áp lực bằng cách giãn ra, do đó cho phép phân đi vào ống hậu môn. Trực tràng rút ngắn do phân được đẩy vào ống hậu môn và các sóng nhu động đẩy phân ra khỏi trực tràng. Sự thư giãn của các cơ vòng hậu môn bên trong và bên ngoài cho phép phân thoát ra khỏi hậu môn. Cuối cùng, khi cơ kéo hậu môn lên trên thì phân thoát ra ngoài.

3. Các bệnh lý liên quan

a. Rò

Là vết rách ở lớp niêm mạc bên ngoài của hậu môn. Những cơn đau đặc biệt xảy ra sau khi chuyển động; các triệu chứng khác có thể bao gồm chảy máu nhẹ, tiết dịch hoặc ngứa. Nói chung, các vết nứt là do tổn thương niêm mạc, hoặc do nguồn cung cấp máu cục bộ kém ngăn cản quá trình chữa lành thích hợp, với sự co thắt của cơ vòng bên ngoài. Cơ vòng bên ngoài có thể được thư giãn bằng cách thoa kem glyceryl trinitrate, táo bón được kiểm soát bằng thuốc nhuận tràng và cải thiện hydrat hóa. Bệnh viêm ruột (Crohn’s và viêm loét đại tràng) hoặc phẫu thuật trước đó có thể là những nguyên nhân.

Một số vết nứt trong trường hợp xấu nhất có thể cần can thiệp phẫu thuật như “phẫu thuật cắt cơ vòng bên trong hoặc phẫu thuật tạo hình.

Hình minh họa

b. Trĩ

Là các mạch máu có thể nhìn thấy từ các đám rối tĩnh mạch bên trong hoặc bên ngoài của hậu môn. Trĩ nội là sưng các tĩnh mạch bên trong hậu môn hoặc trực tràng. Chúng không thể được nhìn thấy từ bên ngoài cơ thể. Trĩ ngoại là khi các mạch máu sưng lên gần lỗ hậu môn hoặc phình ra bên ngoài.

Bệnh trĩ có thể gây chảy máu sau khi đại tiện; có thể gây đau đớn; ngứa; và có thể sa phần trực ràng ra ngoài hậu môn. Bệnh trĩ thường liên quan đến gia tăng áp lực trong lòng hậu môn trực tràng do táo bón và mang thai. Thông thường, bệnh trĩ được điều trị bằng thuốc để làm cho cử động mềm hơn và ngăn ngừa tình trạng căng tức thành khi bị táo bón. Một số bệnh trĩ cần phải phẫu thuật.

Hình minh họa

c. Nhiễm trùng

Áp xe thường là do nhiễm trùng các tuyến của hậu môn. Chúng thường xảy ra ở hai bên của cơ thắt, và giữa cơ thắt trong và ngoài, trên bề mặt hoặc sâu hơn. Chúng có thể lớn hơn, mở rộng theo hướng của trực tràng và dẫn đến một kết nối bất thường được gọi là lỗ rò hậu môn trực tràng. Tình trạng này thường được quản lý bằng phẫu thuật và kháng sinh.

d. Bệnh lây truyền qua đường tình dục

Mụn rộp: Quan hệ tình dục qua đường này có thể lây lan vi rút herpes HSV-1 và HSV-2. Các triệu chứng bao gồm vết loét đau đớn xung quanh nó.

Sùi mào gà : Nhiễm vi rút u nhú ở người (HPV) có thể dẫn đến mụn cóc trong và xung quanh nó.

e. Ung thư

Tình trạng này rất hiếm. Nhiễm vi rút u nhú ở người (HPV), quan hệ tình dục qua đường hậu môn và nhiều bạn tình làm tăng nguy cơ.

f. Ngứa

Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến vùng hậu môn. Ngứa bên trong hoặc xung quanh nó là một vấn đề phổ biến. Trong hầu hết các trường hợp, không có nguyên nhân nghiêm trọng nào tồn tại. Bên cạnh đó, ngứa có thể do nó tiếp xúc với phân trong thời gian dài. Các nguyên nhân bao gồm các bệnh liên quan như trĩ, rò, vệ sinh kém hoặc tiêu chảy mãn tính; nhiễm trùng tại chỗ như nấm, các bệnh về da như bệnh vẩy nến và viêm da tiếp xúc. Nếu xác định được nguyên nhân cụ thể thì có thể điều trị nguyên nhân để giảm ngứa. Nếu không, việc điều trị bao gồm giữ cho khu vực này sạch sẽ và khô ráo, và dùng thuốc nhuận tràng để giảm nguy cơ nhiễm phân.

g. Chảy máu hậu môn

Chảy máu đỏ tươi từ hậu môn đôi khi là do bệnh trĩ, nhưng cần đánh giá để loại trừ nguyên nhân nghiêm trọng hơn.

h. Tổn thương cơ vòng 

Thường do tổn thương trong quá trình phẫu thuật, chẳng hạn như vùng đáy chậu, hoặc do quan hệ tình dục qua đường này. Có thể dẫn đến đầy hơi và / hoặc không kiểm soát được phân, táo bón mãn tính và cuối cùng dẫn đến dãn đại tràng.

4. Các xét nghiệm kiểm tra

  • Khám : Bác sĩ có thể kiểm tra bên ngoài hậu môn và đưa ngón tay đeo găng vào hậu môn để cảm nhận các vùng bất thường ở bên trong.
  • Nội soi hậu môn- trực tràng: Một ống nội soi (ống mềm có gắn camera sáng trên đầu) được đưa vào hậu môn và di chuyển vào trực tràng để xem các bất thường.

Hình minh họa

  • Nội soi đại tràng: Một ống nội soi được đưa vào hậu môn, và toàn bộ đại tràng được xem để tìm các vấn đề bệnh lý.
  • Chụp đường rò: Một chất lỏng được tiêm vào một lỗ bất thường trong hoặc gần hậu môn giúp tăng độ tương phản của hình ảnh và phim X-quang sẽ được thực hiện. Chụp đường rò có thể phát hiện ra kết nối bất thường giữa hậu môn và da.

5. Điều trị

  • Thuốc kháng sinh: Chúng có thể được sử dụng để chống nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra.
  • Thuốc kháng vi-rút: Các loại thuốc như acyclovir được sử dụng để điều trị nhiễm trùng do vi-rút herpes HSV-1 và HSV-2 gây ra.
  • Phẫu thuật và dẫn lưu: Nhiễm trùng da nghiêm trọng như áp xe trong hoặc xung quanh hậu môn có thể yêu cầu phẫu thuật để dẫn lưu chất dịch bị nhiễm trùng.
  • Phẫu thuật : Ung thư , mụn cóc hậu môn, áp xe hoặc lỗ rò có thể cần phẫu thuật để khắc phục sự cố.
  • Thuốc làm mềm phân: Táo bón có thể gây ra phân cứng và đi tiêu đau đớn. Thuốc làm mềm phân không kê đơn hoặc kê đơn có thể làm giảm các triệu chứng này.
  • Chất xơ: Tăng chất xơ trong chế độ ăn uống có thể cải thiện tình trạng táo bón và giảm chảy máu do trĩ.
  • Phẫu thuật cắt trĩ: Bác sĩ có thể sử dụng tia laser hoặc các phương pháp điều trị khác để tiêu diệt búi trĩ và giảm các triệu chứng.

Bài viết trên hy vọng cung cấp cho bạn các kiến thức cần thiết về hậu môn và các bệnh lý của nó.

>> Ngứa hậu môn là một triệu chứng chứ không phải là bệnh. Và để tránh khỏi những lo lắng không cần thiết, “Nỗi khổ thầm kín mang tên ngứa hậu môn” là gì cùng xem tại đây nhé! 

Bác sĩ Hoàng Thị Việt Trinh 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 24/09/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Wikipedia, 2020, “ Human anus”, 08/08/2020, https://en.wikipedia.org/wiki/Human_anus
  2. WebMD, 2020, “ Picture of the Anus”, 08/08/2020, https://www.webmd.com/digestive-disorders/picture-of-the-anus#2

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.