Nổi hạch sau gáy: Sự thật bạn cần biết về dấu hiệu này

Sức khỏe được duy trì nhờ sự bảo vệ của hệ thống miễn dịch; trong đó có hệ bạch huyết. Chúng đóng vai trò ngăn cản hoạt động của vi khuẩn, virus gây hại cho cơ thể. Hạch phân bố rất nhiều vị trí trong cơ thể; trong đó có vùng sau gáy (hạch bạch huyết vùng chẩm). Có nhiều tác nhân gây bệnh gây sưng hạch bạch huyết; thường gọi là “nổi hạch”. Hiện tượng bị nổi hạch sau gáy báo hiệu cơ thể đang có bất thường. Để hiểu rõ hơn, hãy cùng YouMed tìm hiểu bài bài viết sau đây.

Nổi hạch sau gáy là bệnh gì?

Các hạch bạch huyết là một phần của hệ bạch huyết; đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch. Đây là hàng rào ngăn cản sự xâm nhập của vi khuẩn, virus. Trong cơ thể chúng ta có đến hơn 700 hạch bạch huyết; phân bố chủ yếu ở nách, cổ, bẹn. Trong đó vùng chẩm (sau gáy) có từ 3-5 hạch.

Thông thường các hạch bạch huyết có kích thước chỉ bằng một hạt đậu nhỏ. Nếu cơ thể khỏe mạnh, chúng ta khó mà nhận thấy chúng. Khi gặp nhiễm trùng hay bệnh tật, các hạch bạch huyết có thể bị tích tụ dịch gây sưng lên, thường được gọi là nổi hạch sau gáy. Đôi khi việc nổi hạch ở sau gáy đau và gây khó chịu. Lúc này chúng ta có thể nhìn và sờ thấy được.

Hạch bạch huyết vùng chẩm chịu dẫn lưu dịch từ vùng đầu mặt về. Khi có bất thường xảy ra ở những vùng này, hạch sẽ sưng lên; thậm chí có thể nổi thành cục u lớn (nổi hạch ở sau tai, cổ, gáy,…). Do đó nếu như bạn phát hiện nổi hạch ở sau gáy nghĩa là: vùng đầu mặt hoặc cơ quan lân cận đang có bất thường.

Nổi hạch sau gáy là triệu chứng cho thấy có nhiễm trùng hoặc sự xâm nhập của tác nhân lạ vùng đầu cổ
Nổi hạch sau gáy là triệu chứng cho thấy có nhiễm trùng hoặc sự xâm nhập của tác nhân lạ vùng đầu cổ

Nguyên nhân nổi hạch ở sau gáy và triệu chứng liên quan

Một số bệnh lý được liệt kê sau đây có thể là nguyên nhân nổi hạch ở sau gáy. Tùy theo nguyên nhân, ngoài việc bị nổi hạch sau gáy, sẽ có một vài triệu chứng khác đi kèm mà chúng ta cần chú ý.

Nhiễm trùng da đầu có thể gây nổi hạch sau gáy ở người lớn

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây nổi hạch sau gáy. Bất cứ viêm nhiễm nào ở vùng đầu mặt đều có khả năng gây sưng hạch ở vùng chẩm. Nhiễm trùng da đầu có thể do nguyên nhân vi khuẩn hoặc nấm. Khi nhiễm trùng da đầu, một số triệu chứng kèm theo có thể gồm:

  • Ngứa, đau nhức vùng da đầu
  • Da khô, tróc vảy
  • Vết loét, mụn nước hoặc các mảng da đóng vảy ở mặt, đầu
  • Rụng tóc

Các bệnh lý nhiễm trùng da đầu thường gặp gồm:

Nhiễm nấm da đầu

Nhiễm nấm da đầu hay dân gian thường gọi là “hắc lào”; là bệnh dễ lây lan. Người nhiễm nấm thường xuất hiện các vùng hói tròn, có vảy trên da đầu. Mặc dù bệnh này không nguy hiểm nhưng cần điều trị triệt để; ngăn tình trạng viêm nhiễm kéo dài, có thể gây biến chứng nghiêm trọng.

Nhiễm nấm da đầu ngoài các triệu chứng ở da có thể kèm theo nổi hạch sau gáy
Nhiễm nấm da đầu ngoài các triệu chứng ở da có thể kèm theo nổi hạch sau gáy

Nhiễm khuẩn Staphylococcus aureus hoặc Streptococcus pyogenes:

Vết thương hở ở vùng da đầu có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn. Các hạch sau gáy có thể sưng lên khi các vết thương này nhiễm trùng. Bên cạnh đó, có thể kèm theo các dấu hiệu như: sưng đỏ đau xung quanh vết thương; chảy dịch vàng hoặc đóng vảy; loét mụn nước; sốt.

Chấy

Để xác định có chấy, chúng ta cần tìm trứng hoặc chấy trên tóc và da đầu. Chúng thường xuất hiện ở vùng sau tai và gáy. Triệu chứng thường gặp nhất là ngứa. Thỉnh thoảng có đi kèm nổi hạch sau gáy ở trẻ em lẫn người lớn. Điều trị chấy cần nhanh chóng và triệt để.

Chốc lở

Nguyên nhân gây chốc lở do vi khuẩn; gây ra các mảng loét đỏ, chảy dịch và đóng vảy. Sử dụng kháng sinh sẽ giúp làm giảm nguy cơ nhiễm trùng và lây lan.

Bệnh vẩy nến

Đây là một bệnh lý tự miễn dịch. Trong đó các tế bào da được đổi mới nhanh chóng. Sự tích tụ các tế bào bị loại bỏ có thể tạo ra các mảng màu bạc, đỏ; đi kèm với ngứa, đau. Ngoài da đầu, bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến mặt, bàn chân và các nếp gấp da. Bệnh vẩy nến nếu kèm theo nổi hạch sau gáy có thể cho thấy nhiễm trùng nấm trên da đầu.

Thuốc trị nấm sẽ giúp bạn điều trị nhiễm trùng nấm chỉ trong vài ngày. Tuy nhiên đối với bệnh vẩy nến, không thể chữa khỏi hoàn toàn toàn. Chúng ta chỉ có thể sử dụng các phương pháp điều trị tốt nhất để kiểm soát các triệu chứng.

Rubella có thể là nguyên nhân nổi hạch ở sau gáy

Rubella (bệnh sởi Đức) là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra. Biểu hiện của bệnh tương tự như sởi nhưng nhẹ hơn, ít lây lan hơn. Bệnh có thể gây sưng các hạch bạch huyết vùng đầu cổ, trong đó có hạch bạch huyết vùng chẩm ( sau gáy). Ngoài sưng hạch bạch huyết, bệnh Rubella có thể gây ra các triệu chứng sau:

  • Phát ban hồng lan từ mặt đến thân mình, tay chân.
  • Sốt nhẹ ( thường không quá 39 độ C)
  • Đau đầu, họng, mũi.
  • Nghẹt mũi
  • Viêm, đỏ mắt
  • Đau khớp

Rubella có thể gây phát ban trên da toàn thân kèm theo nổi hạch
Rubella có thể gây phát ban trên da toàn thân kèm theo nổi hạch

Hầu hết những trường hợp mắc Rubella đều biểu hiện triệu chứng nhẹ. Người mắc bệnh chỉ cần nghỉ ngơi để hồi phục sức khỏe và sử dụng thuốc giảm đau kèm theo. Tuy nhiên nó có thể gây biến chứng nghiêm trọng về sức khỏe đối với thai nhi đang phát triển. Vì vậy bạn cần chủng ngừa Rubella trước khi mang thai. Đồng thời nhanh chóng đi khám bác sĩ khi phát hiện mình có nguy cơ mắc Rubella.

Bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn

Đây là bệnh lý do virus Epstein-Barr gây ra. Bệnh biểu hiện triệu chứng kéo dài trong vài tuần, dễ lây lan. Một trong những biểu hiện phổ biến nhất là nổi hạch. Đặc biệt ở các vùng như cổ, dưới cánh tay hoặc bẹn. Bệnh cũng có thể khiến người bệnh bị nổi hạch ở sau gáy. Các triệu chứng khác có thể gặp bao gồm:

  • Sốt
  • Đau đầu, đau cơ
  • Đau họng, sưng amidan
  • Phát ban
  • Mệt mỏi
  • Chán ăn

Bệnh không nghiêm trọng, tuy nhiên có thể gây biến chứng gan, lách to. Bệnh lây lan qua nước bọt; do đó cần hạn chế dùng chung thức ăn, đồ uống; che miệng khi ho, hắt hơi. Điều trị chủ yếu là nghỉ ngơi và uống nhiều nước vì bệnh có thể tự thoái lui.

Ung thư

Hiếm khi nổi hạch ở sau gáy là triệu chứng của ung thư. Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể loại trừ được nguyên nhân này. Ung thư hạch có thể gây sưng hạch bạch huyết ở các khu vực khác nhau và thường không đau. Hiện nguyên nhân gây ra tình trạng này vẫn chưa biết rõ. Khi mắc ung thư hạch, các tế bào bạch huyết tăng sinh và phát triển bất thường; tích tụ trong các hạch gây sưng hạch. Các triệu chứng có thể gặp gồm:

Ung thư hạch có thể phát triển ở mọi độ tuổi. Việc điều trị phụ thuộc vào loại ung thư hạch và mức độ tiến triển của bệnh.

Một số bệnh ung thư có thể lây lan đến vùng đầu cổ và gây sưng các hạch bạch huyết sau gáy. Dù không phổ biến nhưng các ung thư di căn đến hạch bạch huyết ở chẩm (sau gáy) có thể do : khối u ác tính, ung thư da đầu, ung thư phổi hoặc ung thư tuyến giáp gây ra.

Nổi hạch sau gáy có nguy hiểm không?

Đa số các trường hợp nổi hạch sau gáy ở trẻ nhỏ và người lớn sẽ biến mất khi nguyên nhân cơ bản được điều trị thành công. Tuy nhiên nổi hạch sau gáy cũng có thể là triệu chứng nguy hiểm nếu đi kèm các biểu hiện sau:

  • Không có các triệu chứng lâm sàng nào ngoài nổi hạch
  • Sưng hạch không rõ nguyên nhân
  • Hạch sưng kéo dài từ 2-4 tuần trở lên và tăng dần kích thước
  • Hạch sờ cứng, chắc, dai, không di động
  • Đi kèm các biểu hiện: sốt cao, đổ mồ hôi đêm, giảm cân không rõ nguyên nhân

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?

Bất cứ khi nào bạn phát hiện cơ thể có các triệu chứng nổi hạch thì hãy đến khám bác sĩ ngay lập tức. Dù là nguyên nhân đơn giản hay nghiêm trọng, chúng ta cũng cần xác định rõ để có phương thức điều trị phù hợp; tránh những biến chứng nguy hiểm xảy ra.

Nổi hạch sau gáy ở người lớn và trẻ nhỏ là biểu hiện phòng vệ của hệ miễn dịch với các tác nhân gây bệnh: có thể là do nhiễm trùng hay bệnh ác tính. Nổi hạch có thể đi kèm với các triệu chứng điển hình của bệnh. Trong trường hợp các triệu chứng không rõ và dai dẳng có thể nghi ngờ ác tính. Chúng ta cần chú ý các biểu hiện bệnh và đi khám ngay để loại bỏ sớm nguyên nhân.

Có thể bạn quan tâm

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine – NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.