Thông tin bảo trợ bởi

Nổi hạch báo hiệu điều gì? Liệu có phải là ung thư?

Bỗng nhiên nổi hạch to là một trạng thái rất thường gặp. Có thể là ai cũng thấy vài lần trong đời. Một số thông tin truyền nhau nói rằng đây là một dấu hiệu của ung thư. Điều này có đúng không và nó có gợi ý bệnh lý gì, hãy theo dõi bài viết này để biết hơn về triệu chứng thường gặp này nhé.

1. Hạch là gì? 

Hạch là cấu trúc trong hệ bạch huyết, một thành phần trong hệ tạo máu của cơ thể.

Ngoài hệ thống động mạch đưa máu từ tim đi nuôi các cơ quan, hệ tĩnh mạch dẫn máu về tim còn có một hệ thống bạch huyết. Hệ bạch mạch này bao gồm: 

  • Dịch bạch huyết.
  • Các mạch bạch huyết.
  • Hạch bạch huyết. 
  • Mô bạch huyết.

Với các chức năng chính: 

  • Cân bằng lượng dịch của cơ thể. 
  • Hấp thu các chất béo. 
  • Bảo vệ cơ thể: Hạch và mô bạch huyết là nơi giam giữ và là mồ chôn của các tế bào nhiễm khuẩn, tế bào ung thư.
nổi hạch
Hệ thống bạch huyết trong cơ thể 

2. Các vị trí của hạch trong cơ thể

Hạch là tổ chức lympho nằm khắp nơi trong cơ thể. Từ đầu mặt cổ, nội tạng, quanh mạch máu hay vùng chậu, bẹn,… Đa phần đều nằm sâu không nhận thấy được trên bình thường. 

Vị trí sờ được trên thực tế gồm hạch vùng đầu mặt cổ, vùng nách hoặc vùng bẹn. Trong đó đầu mặt cổ là có thể dễ nhận biết ở nhiều vị trí: Trước tai hoặc sau tai, dọc theo cơ ở cổ (cơ này gọi là cơ ức đòn chũm, nối từ sau tai cho tới dọc xuống xương ức), dưới hàm hoặc trên xương đòn (hạch thượng đòn). Các nổi hạch ở các vị trí này thì dễ nhận biết hơn cả. 

Ngoài ra, các hạch ở trong ổ bụng cũng có thể to. Điều này thường chỉ có thể thấy được dưới sự trợ giúp của phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Ví dụ như siêu âm, chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ,…

3. Hạch to cần quan tâm điều gì? 

Khi nổi hạch, chắc hẳn một số người sẽ rất lo lắng. Một số đặc điểm của hạch có ý nghĩa gợi ý tình trạng của bạn. Hãy chú ý các yếu tố sau: 

3.1. Nổi hạch ở những vị trí nào trên cơ thể?

Thường chú ý là ở vùng đầu mặt kể trên, vùng cổ, vùng nạch hay bẹn. Một hay nhiều vị trí. Vị trí của hạch khá quan trọng trong một số trường hợp. Đặc biệt hạch trên xương đòn trái là một trong những nơi cần chú ý nhất. Vì đây là nơi đổ về của hệ thống bạch mạch của các cơ quan tiêu hoá, các ung thư tiêu hoá đặc biệt là dạ dày có thể biểu hiện hạch thượng đòn trái to. Hạch này còn gọi là hạch Virchow. 

nổi hạch
Một bệnh nhân nổi hạch rất to ở trên đòn trái. Cần đánh giá có ung thư dạ dày hay ung thư khác hay không. Khả năng ác tính rất cao trên bệnh nhân này

3.2. Kích thước hạch

Kích cỡ của hạch là một trong những đặc điểm quan trọng nhất. Hạch càng to thì chỉ điểm bệnh lý ác tính các nhiều. Tốc độ thay đổi kích thước hạch là đặc điểm cần lưu ý không kém.

3.3. Tính chất khác của nổi hạch

Ngoài ra một số đặc điểm khác cần đánh giá. Tuy nhiên, người đánh giá vấn đề này chính xác nhất vẫn nên là bác sĩ của bạn: 

  • Bề mặt trơn láng hay sần sùi. 
  • Đau không.
  • Hạch đơn độc hay dính chùm thành từng cụm. 
  • Khả năng di động tốt hay không. 
  • Có dính lấn vào cơ quan lận cận không.
  • Loét, các tổn thương trên vùng da của nơi nổi hạch.

3.4. Các triệu chứng đi kèm theo nổi hạch

Đây là có thể là chìa khoá của vấn đề. Thật ra có rất rất nhiều nguyên nhân gây nên tình trạng nổi hạch. Do đó, chẩn đoán phụ thuộc khá nhiều vào các đặc điểm của các triệu chứng đi kèm. Hãy lưu ý các dấu hiệu sau: 

  • Sụt cân, đặc biệt là khi đang không theo chế độ ăn nào đặc biệt. Có thể có kèm theo chán ăn.
  • Nôn ói nhiều và liên tục.
  • Không đi tiêu được, không “xì hơi” được. Tiêu máu, tiêu phân đen,…
  • Bụng chướng
  • Sốt, sốt cao trong ngày hay sốt nhè nhẹ liên tục hoặc sốt về chiều. 
  • Vã mồ hôi về đêm. 
  • Ho, ho khan hoặc ho có đàm. 
  • Đau họng, đau răng, cảm cúm đang có hoặc trước đó. 
  • Đau nhức xương.
  • Nổi chấm đỏ trên da.

Trên đây chỉ liệt kê một số ít triệu chứng nổi bật cần lưu ý. Bất gì các triệu chứng khác bất thường khi nổi hạch cũng cần được ghi nhận và thông báo cho bác sĩ điều trị khi bạn đi khám nhé. Bên cạnh đó, tình trạng bệnh lý bệnh nhân đang mắc, đã từng mắc và thuốc đang sử dụng cũng cần cần được lưu tâm.

4. Vậy khi nổi hạch có thể đang mắc bệnh lý gì? 

4.1. Phản ứng viêm nhiễm

Như đã nói ở trên, hạch là nơi tiêu diệt và là “mồ chôn” các tế bào nhiễm trùng. Hạch to có thể là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng. Thường gặp là viêm họng, viêm xoang, viêm amidan, thuỷ đậu, giang mai, … 

Trong tình huống này, hạch thường nhỏ, xuất hiện cùng lúc với các triệu chứng viêm nhiễm. Có thể đau hoặc không đau, nhưng thường tự nhỏ lại sau đó. Đây là tình huống không đáng lo ngại, quan trọng là kiểm soát bệnh lý nhiễm đang mắc.

4.2. Lao hạch

Là một dạng của bệnh lao. Nên sẽ có thể có các triệu chứng chung của bệnh Lao: 

  • Sốt nhẹ, hay về chiều. 
  • Chán án, uể oải mệt mỏi.
  • Đổ mồ hôi trộm.
  • Sụt cân. 

Vị trí hạch thường nổi hạch là hạch cổ (90%), nách và bẹn cũng gặp nhưng tần suất ít hơn. Thường gặp hạch một bên nhiều hơn, bên phải nhiều hơn bên trái. Ở người lớn thì hiếm gặp hai bên, ngược lại trẻ em gặp hai bên nhiều hơn. Hầu hết không đau, kể cả khi loét ra da. 

Bệnh dễ gặp nhất ở đối tượng có hệ miễn dịch bị suy giảm:  HIV, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch bẩm sinh, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài,… 

Khi có các đặc điểm nghi ngờ ở trên. Cần đến thăm khám ngay khi có thể. Điều trị lao tuy mất nhiều thời gian và cần tuân thủ nghiêm ngặt nhưng có hiệu quả rất tốt nên đừng chần chừ đến bệnh viện nhé.

nổi hạch
Một bệnh nhân được chẩn đoán là lao hạch

4.3. Bệnh lý ung thư

Hạch to cũng là một dấu hiệu cảnh báo của nhiều loại ung thư khác nhau. Trong đó có thể có ung thư của hạch hoặc ung thư từ nơi khác tới (ung thư di căn hạch).

4.3.2. Ung thư tại hạch

Còn gọi là lymphoma, các tế bào ung thư này có nguồn gốc ngay tại tế bào hạch. Biểu hiện hạch kích thước lớn và các triệu chứng chung của ung thư như sốt nhẹ, sụt cân, uể oải,…. Tuy không phải luôn điển hình, nhưng một số dấu hiệu gợi ý hạch ung thư bao gồm:

Kích thước to, đường kính trên 1cm, tăng nhanh, có một số trường hợp rất to lên đến 5 – 6 cm, thậm chí là 10 đến 20cm. Có thể dính chùm với nhau và di động kém.

4.3.2. Ung thư di căn hạch

Có thể từ rất nhiều các ung thư khác nhau: 

  • Tuyến giáp
  • Phổi
  • Vú 
  • Da
  • Dạ dày
  • Đại trực tràng

Việc này đòi hỏi phải đánh giá một cách toàn diện. Triệu chứng nổi bật thường ở ung thư nguyên phát. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp hạch to là phát hiện ban đầu. Sau đó bác sĩ sẽ tìm kiếm ổ nguồn gốc ung thư thứ phát. 

5. Cần làm gì để biết chính xác tại sao nổi hạch to? 

Khi đến gặp bác sĩ, có thể bác sĩ sẽ cần một số xét nghiệm để đánh giá. Xét nghiệm máu để xem xét bệnh nhân có thiếu máu hay bất thường gì về huyết học không. Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để đánh giá có hạch khác trong ổ bụng, có ung thư khác nghi ngờ không. Và một xét nghiệm khác có thể đặt ra khi hạch to và có thể tiếp cận được là sinh thiết hạch. Đây là công cụ để giúp đánh giá nguồn gốc tế bào của hạch. Cho lợi ích nhiều trong chẩn đoán.

Nổi hạch

Nổi hạch là một biểu hiện thường gặp. Trong đó nguyên nhân do phản ứng viêm nhiễm là chiếm đa số. Tuy vậy, cần phải chú ý trong các trường hợp hạch to đặc biệt là to nhanh trong vòng thời gian ngắn. Ngoài ra, đa phần nổi hạch không gây khó chịu nhiều nhưng có thể các triệu chứng đi kèm mới là những thứ cần quan tâm nhất. Một điều khác cần lưu ý nữa, nổi hạch ở người lớn tuổi không bao giờ được phép chủ quan, hãy thăm khám ngay khi có thể nhé.

Bác sĩ Đinh Gia Khánh

Ban biên tập YouMed - Bác sĩ ĐINH GIA KHÁNH - YouMed Việt Nam
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 30/10/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.