Thông tin bảo trợ bởi Hội Dược học TPHCM Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM

Sống hòa hợp với stress: Nhận diện người bạn đường

Sống hòa hợp với stress: Nhận diện người bạn đường

Với bài viết “Stress có lợi – tin được không?, chúng ta đã hiểu được rằng stress luôn hiện diện trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Còn sống còn hít thở là còn stress. Vì vậy sẽ hợp lý hơn nếu chúng ta tìm cách sống hòa hợp với stress thay vì cố gắng tránh né để rồi lại mắc kẹt trong stress. Một vấn đề được quan tâm nữa chính là stress ảnh hưởng đến da. Trong bài viết này, chúng ta sẽ bàn về bước một: nhận diện các stress thường gặp trong đời sống.

Trước tiên, hãy cùng nhận diện stress thông qua việc trả lời những câu hỏi sau:

  • “Liệu rằng mình có đang bị stress?”
  • “Điều gì đang làm mình stress?”
  • “Stress này có cần thiết không?”

Mục tiêu của cả quá trình là nhận ra mình đang bị stress, biết cái gì làm mình stress, loại bỏ những stress không cần thiết và sẵn sàng bắt tay vào xử lí những stress cần thiết. Như ông bà ta có dạy “chọn bạn mà chơi”. Chúng ta có thể cởi mở với tất cả mọi người. Nhưng dành thời gian và sức lực nhiều như nhau cho từng ấy người thì quả là mệt mỏi quá sức lắm.

1. Liệu rằng mình có đang bị stress?

Khi tìm kiếm từ khóa “stress” trên google, bạn sẽ ngay lập tức nhận được hàng trăm ngàn kết quả kiểu như “8 tác hại của stress” hay “10 cách để xả stress”. Tuy nhiên, điều quan trọng mà ít ai nhận ra chính là “làm sao có thể xử lý một cái gì đó, khi bạn thậm chí còn không nhận ra nó?”.

Ai cũng mong muốn mình có khả năng quản lý stress tốt để có được cuộc sống an yên. Muốn vậy, việc đầu tiên là phải nhận ra stress ngay khi bạn vừa cảm thấy stress. Sẽ rất khó giải quyết stress (và hậu quả của nó) khi bạn đã tích lũy, dồn nén một khối lượng lớn rất lớn trong thời gian dài rất dài. Như sợi dây thun bị kéo căng thật căng sẽ đột ngột đứt hoặc giãn hoàn toàn.

Để nhận ra rằng mình đang stress, điều bắt buộc là bạn phải chú ý quan sát bản thân nhiều hơn.

Bất cứ khi nào cảm thấy “khó chịu” (khó chịu trong người và khó chịu với người khác) hãy dừng lại, hít thở và nhận biết những dấu hiệu sau trên cơ thể và tâm trí của mình (hình 1):

các dấu hiệu cho thấy bạn bị stress
Hình 1: Các dấu hiệu cho thấy bạn đang cảm thấy stress
  • Nếu chỉ xem stress là một cảm xúc thì quả thực rất mơ hồ để nhận biết. Hậu quả là thường người ta chỉ nhận biết khi stress đã lên tới mức báo động (hoặc gây ra hậu quả nghiêm trọng). Cách nhạy nhất để phát hiện lo lắng chính là dựa vào những biểu hiện của cơ thể.
    • Hãy tự quan sát bản thân xem: “vai tôi có đang căng cứng không?”, “bàn tay tôi có đang đổ mồ hôi?”, “tim tôi có đang đập thình thịch?…”
  • Ngoài ra, nếu bạn đủ nhạy cảm, bạn có thể nhận thấy ở mình các biểu hiện về suy nghĩ và cảm xúc:
    • Dạo này sao mình dễ nóng tính thế nhỉ – chuyện bé xíu mà cũng la ầm lên được? Có điều gì mà mãi không tập trung đọc xong trang sách này được? Mệt quá, hay bỏ luôn cho rồi…

Mỗi biểu hiện của cơ thể không có đúng sai, tích cực hay tiêu cực. Tất cả đều là tín hiệu hữu ích. Lúc nhận được những tín hiệu này, nghĩa là bạn đang stress.

Câu hỏi tiếp theo cần trả lời sẽ là:

2. Điều gì làm mình stress?

Thông thường, sẽ có 2 trường hợp xảy ra:

2.1. Bạn trả lời được ngay

Những thứ làm mình lo lắng cứ tuôn trào ra, đôi khi nhiều đến mức trở nên lộn xộn.

Tốt nhất hãy ngồi trước một tờ giấy, một cây viết và ghi ra tất cả những lo nghĩ đang hiện lên trong đầu bạn. Cứ ghi ra cho bằng hết. Bạn sẽ bất ngờ vì trong đầu mình có thể chứa hằng nhiều thứ đến thế và trên vai mình đang phải gánh vác nhiều trách nhiệm đến vậy. Cứ ghi ra hết – sắp xếp sau!

xả stress bằng 1 tờ giấy và 1 cây viết
Hình 2: Một tờ giấy và một cây viết là cần thiết để giúp bạn “xả stress”.
Nguồn ảnh: thefrylawfirm

Chỉ đơn giản bằng việc ghi ra giấy, bạn cũng có thể cảm thấy khá hơn. Vì tuy trước mặt là nhiều việc, nhưng xem ra không còn rối rắm như khi ở trong đầu nữa.

2.2. Mãi không nghĩ ra mình đang lo lắng điều gì

Cơ thể không nói dối. Một khi bạn nhận được tín hiệu của nỗi lo biểu hiện trên cơ thể thì chắc chắn nỗi lo tồn tại ở đâu đó, dù bạn có đang nhận ra hay chưa. Có những điều mà người ta thường cho là “nhỏ nhặt” không đáng kể đến hay “đương nhiên” phải lo nghĩ rồi, vì vậy mà bỏ qua nó. Đừng như vậy, đây là lúc thành thật và nhạy cảm. Hãy ghi ra hết, từ những điều bạn dành nhiều thời gian để suy nghĩ đến những thứ nhỏ nhất bạn đang bận tâm.

Dần dần, bạn sẽ có được kết nối để nhận ra được mình đang lo lắng. “Ồ, hóa ra chuyện này ảnh hưởng tới mình nhiều hơn mình nghĩ.”  

Khi nhận diện stress, hãy dễ dãi với bản thân! Hãy “cho phép” mình thừa nhận rằng mình đang stress. Dù vấn đề có “đáng để stress” hay không – trong quan điểm của bạn hay của những người xung quanh. Ví dụ: trong cộng đồng tồn tại quan điểm “sinh viên y dược đương nhiên phải stress”. Vì vậy trên thực tế nhiều bạn sinh viên cố gắng chối bỏ rằng mình stress vì sợ bị đánh giá là “tâm lý yếu”, “không phù hợp để tiếp tục học y”. Điều này gây hại đáng kể cho quá trình nhận diện và xử lý stress.

3. Stress này có cần thiết không?

Khi bạn đã liệt kê được tất cả các các vấn đề làm mình stress, việc tiếp theo là gạch bỏ những stress không cần thiết, chỉ để lại các stress cần thiết để đối mặt.

Công cụ sau đây sẽ là một cách đơn giản dễ áp dụng để phân loại nguồn stress thành “cần thiết” hay “không cần thiết”:

xác định Stress có cần thiết hay không
Hình 3: Mô hình lưới lọc nguồn gây stress

3.1. Lưới lọc nguồn gây stress

Những vấn đề trong cuộc sống có thể nằm ở 3 vị trí của lưới lọc: ngoài vòng tròn quan tâm, trong vòng tròn quan tâm và trong vòng tròn ảnh hưởng. Phân loại này dựa vào mức độ tác động qua lại giữa bạn và vấn đề đó.

  • Ngoài vòng tròn quan tâm:
    • Là những vấn đề không ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn
  • Trong vòng tròn quan tâm:
    • Là những vấn đề có ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn
    • Ví dụ: suy nghĩ, cảm xúc của người khác về mình; người khác đối xử tệ với mình; những điều thuộc về quá khứ (bài kiểm tra đã có điểm, thành tích bán hàng của quý vừa rồi, những sang chấn trong quá khứ…)
  • Trong vòng tròn ảnh hưởng:
    • Là những vấn đề có ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn và bạn có thể ảnh hưởng ngược lại để thay đổi vấn đề.
    • Ví dụ: suy nghĩ, cảm xúc của mình; cách mình đối xử với người khác; những điều thuộc về hiện tại và tương lai (bài kiểm tra sắp tới, thành tích của đợt trao thưởng mới, những quyết định tốt trong hiện tại, những sự kiện hạnh phúc trong tương lai…)

3.2. Đối với từng vị trí của vấn đề trên tấm lưới lọc, chúng ta có những thái độ cụ thể:

  • Bạn chỉ có 24 tiếng đồng hồ một ngày và một cơ thể cần phải nghỉ ngơi. Hãy ưu tiên dành nguồn lực về sức khỏe và và thời gian ở nơi hữu ích.
  • Hãy dành càng nhiều nguồn lực càng tốt cho những thứ ở trong vòng tròn ảnh hưởng.
    • Đây là những thứ nếu bạn để tâm vào và làm thật tốt sẽ mang lại sự thay đổi. Nếu bạn nỗ lực hướng tới sự thay đổi tích cực thì sự việc sẽ tốt đẹp lên. Chính kết quả tốt đẹp này sẽ giúp bạn nâng cao năng lực, nâng cao sự tự tin (nghĩa là tin tưởng vào chính mình), và cả sự tin tưởng của người khác vào mình. Vì sự tin tưởng tăng lên nên vòng tròn ảnh hưởng sẽ được mở rộng. Sức ảnh hưởng của bạn đến những sự việc và con người xung quanh mình sẽ ngày càng mạnh mẽ. Bạn có nhiều người giúp đỡ hơn, bạn chủ động thay đổi cuộc sống theo định nghĩa tốt đẹp của mình. Nên vì vậy bạn đỡ căng thẳng hơn.
  • Giảm nguồn lực dành cho những thứ nằm ngoài vòng tròn ảnh hưởng.
    • Vì tại thời điểm hiện tại bạn không thể làm gì để thay đổi những sự việc này nên cách tốt nhất là “bỏ nó qua một bên”. Bỏ sức lực vào đây giống như muối bỏ biển. Càng cố gắng bạn chỉ càng lo lắng. Bạn sẽ nhận lại cảm giác bất lực, bế tắc, nạn nhân. Căng thẳng bắt nguồn từ những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực như vậy.

3.3. Bây giờ ta lại nói về stress

  • Stress cần thiết: những vấn đề nằm trong vòng tròn ảnh hưởng
  • Stress không cần thiết: những vấn đề nằm ngoài vòng tròn ảnh hưởng
    • Hãy giữ lại trên mặt giấy những stress cần thiết vì bạn có thể hành động để sự việc trở nên tốt đẹp hơn. Đây chính là những nguồn stress có lợi – quan trọng với bạn và thúc đẩy sự phát triển của bạn.
    • Gạch bỏ thẳng tay những stress vô ích vì bạn không thể làm gì để thay đổi. Không việc gì chúng ta phải chịu đựng tất cả căng thẳng mà cuộc đời mang đến cho mình.
những điều làm tôi stress
Hình 4: Sản phẩm cuối cùng của bước 1 – nhận diện người bạn đồng hành.

Cùng nhìn lại danh sách này, dễ thấy rằng số nguồn gây stress đã giảm đi hơn phân nửa. Bạn giảm được một nửa áp lực, và còn có được cái nhìn rõ ràng hơn cho những việc cần bắt tay vào giải quyết.

Như vậy, chúng ta có được trước mặt một danh sách RÕ RÀNG và SỐ LƯỢNG ÍT NHẤT những vấn đề không chỉ thực sự cần thiết mà còn có thể giải quyết.

Chúc bạn may mắn với quá trình xử lý stress. Nếu bạn mong muốn chúng mình cùng thảo luận về Bước tiếp theo, hãy tìm đọc bài viết Sống hòa hợp với stress: đối mặt, đón nhận và mỉm cười. trên trang thông tin sức khỏe tâm lý và tâm thần của YouMed, bạn nhé.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 17/06/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Stephen Covey, The seven habits of highly effective people

Dale Carnegie, How to stop worrrying and start living

Chade-Meng Tan, Search inside yourself

Trang tin Y tế CHÍNH THỐNG
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000 bài, trang Tin y tế YouMed là một trong những lựa chọn hàng đầu cho những ai đang có nhu cầu tìm hiểu các kiến thức về sức khỏe. Nội dung đa dạng bao gồm: Cẩm nang y tế A-Z (Bệnh học, thuốc, dược liệu), các chuyên đề mang thai, sinh con, chăm sóc da, các tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Tất cả bài viết của YouMed đều do các bác sĩ, dược sĩ viết và dẫn nguồn chính thống, đặc biệt, được bảo trợ bởi 2 hội là Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM và Hội Dược học TPHCM nhằm đảm bảo độ tin cậy, giúp bạn không còn cảm giác bị nhiễu loạn và bối rối trước những thông tin sức khỏe tràn lan trên mạng.
YouMed hiểu rằng, những thông tin y khoa ngoài việc chính xác còn phải thân thiện và gần gũi với tất cả mọi người. Thế nên, chúng tôi luôn mong muốn mang đến các bài viết dễ đọc và dễ hiểu nhất. Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.
YouMed cam kết sẽ luôn cho ra đời nhiều nội dung và bài viết hơn nữa, luôn lắng nghe những nhu cầu của độc giả và ngày càng hoàn thiện website, để xứng đáng trở thành một trong những trang Tin Y tế hàng đầu Việt Nam.

Bảo trợ thông tin

Hoi Duoc Hoc TPHCM

Hội Dược Học TP HCM

Hoi Thay Thuoc Tre TPHCM

Hội Thầy Thuốc Trẻ TP HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *