YouMed

Cọ lùn và những công dụng không ngờ cho sức khỏe nam giới

Thạc sĩ Bác sĩ Dư Thị Cẩm Quỳnh
Tác giả: ThS.BS Dư Thị Cẩm Quỳnh
Chuyên khoa: Y học cổ truyền

Cọ lùn là loài cây phổ biến và được sử dụng làm thuốc ở Bắc Mỹ. Các sản phẩm chiết xuất từ cọ lùn cũng đã du nhập vào nước ta. Vậy tác dụng thực sự của cọ lùn như thế nào? Bài viết sau đây của Thạc sĩ, Bác sĩ Y học cổ truyền Dư Thị Cẩm Quỳnh sẽ cung cấp cho bạn thông tin cần thiết.

Tổng quan về cây cọ lùn

Mô tả thực vật1

Cọ lùn tên khoa học là Serenoa repens, một loài thực vật thuộc họ thực vật Arecaceae, có nguồn gốc từ đông nam Hoa Kỳ. Nó là một loại cây bụi mọc ở những nơi gần bờ biển và cao khoảng 2 hoặc 3 m. Lá cọ lùn phát triển từ một thân cây lớn dưới lòng đất. Do đó, tên của nó bắt nguồn từ sự tương đồng của nó với cây cọ.

Hoa của cọ lùn có màu trắng, mọc thành từng chùm và xuất hiện vào mùa xuân. Quả có màu sắc khác nhau tùy thuộc vào thời kỳ trưởng thành. Vào tháng 5 – tháng 6, quả có màu xanh lục và trở thành màu vàng vào giữa tháng 8; sau đó chúng chuyển sang màu xanh lam-đen khi chúng trưởng thành vào tháng 9.

Một trong những đặc điểm chính của cọ lùn là tuổi thọ phi thường: người ta nói rằng một số cây ở Florida có tuổi đời từ 500 đến 700 năm.

Cọ lùn phân bố chủ yếu ở Mỹ
Cọ lùn phân bố chủ yếu ở Mỹ

Phân bố, thu hái cây cọ lùn1

Chủ yếu ở đông nam Hoa Kỳ như Florida, Mississippi, Georgia, South Carolina, Louisiana và một số nơi khác trên thế giới.

Bộ phận làm thuốc1

Bộ phận được nghiên cứu và làm thuốc là quả của cây cọ lùn.

Thành phần hóa học của cọ lùn

Phân tích quả khô của cọ lùn sau khi thu hoạch, người ta nhận thấy glycerid, axit béo tự do, phytosterol như β-sitosterol, β-caroten, dẫn xuất vitamin E, axit hữu cơ, polysaccharid, tannin, flavonoid và tinh dầu. Tuy nhiên, tỷ lệ chính xác có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, thời gian thu hoạch,…1

Tác dụng dược lý của cọ lùn

Việc sử dụng cọ lùn làm cây thuốc không phải mới gần đây. Ngay từ những năm 1800, các tài liệu khoa học đã mô tả các đặc tính điều trị của nó. Đặc biệt là điều trị các rối loạn tuyến tiền liệt, rối loạn tiết niệu. Tuy nhiên, kiến ​​thức về tác dụng điều trị của cọ lùn dường như được mở rộng hơn trong thời gian gần đây.1

Xem thêm: Bệnh tuyến tiền liệt và những thông tin liên quan

Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt BPH

Cọ lùn tác động lên tuyến tiền liệt thông qua nhiều cơ chế khác nhau.

Theo cơ chế kháng androgen

Sự ức chế gắn kết thụ thể của nội tiết tố androgen đã được nghiên cứu nhưng còn ít rõ ràng. Nhưng lĩnh vực được nghiên cứu nhiều nhất là hoạt động ức chế của cọ lùn trên 5α-reductase. Cọ lùn ức chế cả isoenzyme loại I và loại II của 5α-reductase. Trong khi đó, Finasteride ức chế chọn lọc isoform loại II.

Tuy nhiên, chiết xuất cọ lùn có thể cần điều trị lâu hơn hoặc liều cao hơn để đạt được hiệu quả ức chế 5α-reductase. Cọ lùn có thể làm thay đổi sự chuyển hóa testosterone; hoặc DHT một cách khác nhau ở nam giới, mặc dù cơ chế chưa biết rõ.12

>> Xem thêm: Thuốc tuyến tiền liệt Lalisse chiết xuất từ cọ lùn và nhiều thành phần thiên nhiên khác có tốt không?

Theo hiệu ứng pro-apoptotic2

Các nghiên cứu cũng gợi ý rằng điều trị cọ lùn có thể ức chế sự phát triển của tuyến tiền liệt bằng cách tăng quá trình “chết” tế bào (apoptosis). Cọ lùn ức chế sự phát triển của tế bào thông qua ức chế tăng sinh do yếu tố tăng trưởng insulin-1 và chỉ số dòng tế bào biểu mô tuyến tiền liệt.

Do đó, cọ lùn có thể làm giảm kích thước tuyến tiền liệt bằng cách tăng quá trình apoptosis. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu đã được tiến hành trên các dòng tế bào ung thư và cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để chứng minh tác dụng trên cơ thể sống.

Theo cơ chế kháng viêm2

Nhiều nghiên cứu gần đây đã nhấn mạnh nhận xét rằng yếu tố viêm trung gian làm phát triển và/hoặc tiến triển của phì đại tuyến tiền liệt lành tính (BPH). Viêm tuyến tiền liệt mãn tính có liên quan đến thể tích tuyến tiền liệt lớn hơn, LUTS nghiêm trọng hơn, đáp ứng kém hơn với điều trị y tế. Những phát hiện này gợi ý rằng tác dụng chống viêm của cọ lùn có thể có lợi trong việc điều trị các triệu chứng BPH.

Sử dụng viên chiết xuất từ cọ lùn trong 28 ngày điều hòa hoạt động của cytokine tiền viêm. Nó giúp giảm biểu hiện CCR7, CXCL6, IL-6 và IL-17. Từ đó, làm giảm đáng kể trọng lượng mô và chỉ số tăng sinh của tuyến tiền liệt.

Ở cấp độ lâm sàng, bệnh nhân dùng viên chiết xuất cọ lùn liều uống hàng ngày (320 mg) trong 3 tháng; điều này cho thấy mức độ giảm dấu hiệu viêm ở mức mRNA trong lòng tuyến tiền liệt. Tác dụng này hiệu quả hơn so với tamsulosin 0.4 mg.

Tuy nhiên, các nghiên cứu được báo cáo chủ yếu được thực hiện trong ống nghiệm. Mức độ liên quan của các cơ chế trong việc phòng ngừa và điều trị LUTS liên quan đến BPH cần thêm nhiều nghiên cứu ở cấp độ lâm sàng.

Cọ lùn tác động lên tuyến tiền liệt qua nhiều cơ chế khác nhau
Cọ lùn tác động lên tuyến tiền liệt qua nhiều cơ chế khác nhau

Điều hòa testosterone3

Nghiên cứu trên chuột chỉ ra rằng bổ sung cọ lùn làm giảm trọng lượng của cơ thể bằng cách giảm trọng lượng mỡ nội tạng, triglyceride huyết thanh, cholesterol toàn phần, LDL và VLDL. Ngoài ra, bổ sung cọ lùn giúp tăng sức bền cơ bắp, số lượng tinh trùng và sinh tổng hợp testosterone thông qua việc điều hòa nội tiết tố. Từ đó, việc bổ sung viên chiết xuất từ cọ lùn giúp giảm các triệu chứng của suy sinh dục nam (andropause) thông qua điều hòa trực tiếp và gián tiếp sinh tổng hợp testosterone.

Cọ lùn tác động lên testosterone ở nam giới
Cọ lùn tác động lên testosterone ở nam giới

Giảm rụng tóc4

Rụng tóc ảnh hưởng đáng kể đến hình ảnh cơ thể, tự tin, cảm xúc và chất lượng cuộc sống, thậm chí có thể dẫn đến bệnh tâm thần như lo lắng và trầm cảm. Minoxidil và Finasteride vẫn là liệu pháp điều trị duy nhất được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chấp thuận sử dụng rộng rãi nhất cho chứng rụng tóc điển hình. Tuy nhiên, các tác dụng phụ không mong muốn đã thúc đẩy việc tìm kiếm các liệu pháp thay thế hai loại thuốc này.

Cọ lùn đã cho thấy những kết quả đầy hứa hẹn trong mô hình mọc lông ở chó. Tuy nhiên, cơ chế cọ lùn kích thích phát triển của tóc chưa hoàn toàn rõ ràng. Một giải thích có thể là do đặc tính chống viêm hoặc do tác dụng tạo mạch có chủ đích của β-sitosterol; kích thích yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu và thúc đẩy tân sinh mạch.

Xem thêm: Cách điều trị rụng tóc ở nam giới

Tuy nhiên, hầu hết tất cả các công thức hiện tại có chứa cọ lùn thường kèm theo các vitamin, khoáng chất. Nó khiến việc phân biệt mức độ đóng góp chính xác của cọ lùn đối với rụng tóc là khó khăn.

Liều lượng, cách dùng cọ lùn

  • Hiện nay cọ lùn được chiết xuất; bào chế thành nhiều dạng viên nang thực phẩm chức năng. Tùy theo mỗi nhà sản xuất thì số lượng viên uống theo khuyến cáo của họ.
  • Liều dùng cọ lùn đường uống là 320 mg một lần/ngày hoặc 160 mg hai lần một ngày.

Lưu ý, kiêng kị

  • Cọ lùn đã được báo cáo là ức chế enzym cyclooxygenase; tăng chảy máu khi dùng đồng thời với warfarin.
  • Do có những tác động lên hormon giới tính nên không khuyến khích sử dụng cọ lùn ở trẻ em; phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú.
  • Bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng bất kì sản phẩm nào chiết xuất từ cọ lùn.6

Ngày nay, có rất nhiều nghiên cứu về tác dụng của cọ lùn; và kèm theo đó là các chế phẩm đối với sức khỏe của con người. Tuy nhiên, còn nhiều cơ chế tác động chưa được làm sáng tỏ. Do đó, bạn đọc cần lưu ý cách dùng và tương tác thuốc để sử dụng cọ lùn hiệu quả.

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi. Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. Chapter 3.37 - Saw Palmetto (Serenoa repens)https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128124918000539

    Ngày tham khảo: 25/01/2022

  2. Use of saw palmetto (Serenoa repens) extract for benign prostatic hyperplasiahttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6859144/

    Ngày tham khảo: 25/01/2022

  3. Chapter 18 - Herb and Modern Drug Interactions: Efficacy, Quality, and Safety Aspectshttps://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128146194000197

    Ngày tham khảo: 25/01/2022

  4. Saw Palmettohttps://www.msdmanuals.com/vi/chuy%C3%AAn-gia/%C4%91%E1%BB%91i-t%C6%B0%E1%BB%A3ng-%C4%91%E1%BA%B7c-bi%E1%BB%87t/b%E1%BB%95-sung-ch%E1%BA%BF-%C4%91%E1%BB%99-%C4%83n/saw-palmetto

    Ngày tham khảo: 25/01/2022

  5. Standardized Saw Palmetto Extract Directly and Indirectly Affects Testosterone Biosynthesis and Spermatogenesishttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34161166/

    Ngày tham khảo: 25/01/2022

  6. Natural Hair Supplement: Friend or Foe? Saw Palmetto, a Systematic Review in Alopeciahttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7706486/

    Ngày tham khảo: 25/01/2022

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine - NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.

YouMed đã phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 tiêu chí để có thể được HON chứng nhận. 2 tiêu chí nổi bật nhất là tất cả bài viết đều được dẫn nguồn chính thống và được viết bởi 100% Bác sĩ, Dược sĩ. Chính điều này tạo nên điểm khác biệt giữa YouMed và các trang web khác.