Thông tin bảo trợ bởi

Endorphin: hormone giảm đau tự nhiên của cơ thể

Endorphin: hormone giảm đau tự nhiên của cơ thể

Endorphin là chất hóa học được sản xuất tự nhiên bởi hệ thần kinh để đối phó với cơn đau hoặc căng thẳng. Nó còn được gọi là chất “tạo cảm giác dễ chịu”.Vì nó có thể hoạt động như một loại thuốc giảm đau và mang đến cảm giác hạnh phúc cho chúng ta.

Endorphin chủ yếu được tạo ra ở vùng dưới đồi và tuyến yên ở trong não. Tuy nhiên, nó cũng có thể được tạo ra từ các vùng khác trong cơ thể.

Mức độ endorphin khác nhau ở mỗi người. Những người có mức endorphin thấp có thể dễ bị trầm cảm hoặc bị đau xơ cơ.

1. Endorphin là gì?

Endorphins là hóa chất được cơ thể sản xuất để giảm căng thẳng và đau đớn. Chúng hoạt động tương tự như một nhóm thuốc được gọi là opioid (thuốc phiện)

Thuốc phiện làm giảm đau và có thể tạo ra cảm giác hưng phấn. Nó đôi khi được kê đơn sử dụng trong thời gian ngắn sau khi phẫu thuật hoặc để giảm đau mức độ nặng.

Vào những năm 1980, các nhà khoa học đang nghiên cứu cách thức và lý do opioid hoạt động. Họ phát hiện ra rằng cơ thể có các thụ thể đặc biệt liên kết với opioid để ngăn chặn tín hiệu đau.

Sau đó, các nhà khoa học nhận ra rằng một số chất hóa học trong cơ thể hoạt động tương tự như các loại thuốc opioid tự nhiên. Những hóa chất này là endorphin.

Tên endorphin bắt nguồn từ các từ “nội sinh”, có nghĩa là “từ cơ thể” và “morphin” (một loại thuốc giảm đau nhóm opioid)

Một số loại thuốc opioid phổ biến hơn bao gồm:

  • oxycodone
  • hydrocodone
  • codeine
  • morphin
  • fentanyl

Một số loại thuốc bất hợp pháp, chẳng hạn như heroin, cũng là opioid. Thuốc opioid hợp pháp và bất hợp pháp đều có nguy cơ cao gây nghiện, nếu quá liều sẽ gây tử vong.

Endorphin tự nhiên hoạt động tương tự như thuốc giảm đau opioid. Nhưng về chất lượng giảm đau không thể so sánh bằng opioid. Tuy nhiên, các nghiên cứu thấy rằng endorphin duy trì ở mức độ cao vừa tốt cho sức khỏe lại vừa an toàn.

2. Làm sao để tăng cường endorphin tự nhiên trong cơ thể?

Các hoạt động sau đây sẽ là những cách hiệu quả làm tăng endorphin tự nhiên. Tuy nhiên, mức endorphin được tạo ra khác nhau giữa các cá nhân, vì vậy sự mong đợi về kết quả cũng sẽ khác nhau.

2.1 Tập thể dục thường xuyên giúp tăng endorphin:

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã giả thiết rằng endorphin gây ra cảm giác “runner’s high”. Một cảm giác hưng phấn xảy ra khi hoạt động thể chất cường độ mạnh và lâu dài.

endorphin
Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã giả thiết rằng endorphin gây ra cảm giác “runner’s high”. Một cảm giác hưng phấn xảy ra khi hoạt động thể chất cường độ mạnh và lâu dài.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng chụp cắt lớp phát xạ positron (PET) để xem não của vận động viên cả trước và sau khi tập luyện. Họ phát hiện ra có sự gia tăng giải phóng endorphin sau khi tập thể dục.

Khi tập thể dục sẽ nâng cao tâm trạng và tăng endorphin. Một số chuyên gia còn chỉ định tập thể dục thường xuyên như một phương pháp điều trị trầm cảm từ nhẹ đến trung bình.

Tập thể dục có thể được kết hợp một cách an toàn cùng với các phương pháp điều trị khác như thuốc, các liệu pháp hoặc chỉ cần tập thể dục đơn thuần. Một nghiên cứu khác báo cáo rằng tập thể dục có thể có tác dụng tương tự như thuốc chống trầm cảm .

2.2 Làm tình nguyện:

Tình nguyện, quyên góp và giúp đỡ người khác cũng có thể tạo ra cảm giác dễ chịu. Các nhà nghiên cứu tại Viện Y Quốc gia cho thấy rằng những người quyên góp tiền cho tổ chức từ thiện sẽ kích hoạt các trung tâm khoái cảm trong não của họ. Điều này góp phần cải thiện mức endorphin trong cơ thể.

2.3 Thiền và Yoga:

Thiền và yoga được biết đến với tác dụng giảm căng thẳng và thư giãn. Điều này một phần là do sự giải phóng của endorphin.

2.4 Thức ăn cay:

Một số nghiên cứu cho thấy rằng các thành phần cay trong ớt cay và các loại thực phẩm tương tự có thể gây ra cảm giác đau trong miệng sẽ làm tăng endorphin.

2.5 Ăn socola đen:

Nghiên cứu từ năm 2013 cho thấy rằng ăn socola đen có thể tăng mức endorphin. Bột ca cao và sô cô la có chứa các chất hóa học gọi là flavonoid có lợi cho não.

Một đánh giá năm 2017 cho thấy ăn socola có thể giúp tăng cường endorphin. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm socola thương mại chỉ chứa một lượng nhỏ ca cao thực và thường chứa một lượng lớn đường và chất béo.

endorphin
Ăn socola có thể giúp tăng cường endorphin

Những người muốn sử dụng socola để cải thiện mức endorphin và tâm trạng nên tìm kiếm các sản phẩm có chứa ít nhất 70% ca cao. Ngoài ra nên ăn socola ở mức độ vừa phải. Do hàm lượng calo và chất béo cao trong socola nếu nạp nhiều sẽ gây ra các tình trạng sức khỏe khác.

2.6 Tiếng cười:

Rất nhiều nghiên cứu đã nói về lợi ích sức khỏe từ tiếng cười. Và các nhà nghiên cứu cho rằng cười làm tăng endorphin.

Một nghiên cứu năm 2017 cho thấy tiếng cười với mọi người xung quanh giúp giải phóng endorphin trong não.

3. Endorphin thấp và tình trạng sức khỏe:

Khi mức endorphin quá thấp, sức khỏe có thể bị ảnh hưởng một cách tiêu cực. Nghiên cứu về mối liên hệ giữa endorphin và tình trạng sức khỏe đang hiện nay vẫn đang được thảo luận.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ có giữa mức endorphin thấp và các vấn đề sức khỏe sau đây:

3.1 Trầm cảm, phiền muộn:

Nếu không có đủ endorphin, một người có thể dễ bị trầm cảm, phiền muộn.

trầm cảm
Nếu không có đủ endorphin, một người có thể dễ bị trầm cảm, phiền muộn.

Một bài báo trên Tạp chí Tâm thần học Hoa Kỳ đã thảo luận về sử dụng opioid cho bệnh trầm cảm. Đặc biệt là trong những trường hợp các phương pháp điều trị khác không hiệu quả.

3.2 Đau xơ cơ:

Đây là tình trạng gây đau khắp cơ thể, khó ngủ, mệt mỏi và suy giảm về cảm xúc và tinh thần. Những người bị đau xơ cơ nhạy cảm với cơn đau hơn những người bình thường. Đây là do quá trình nhận diện đau bị bất thường.

Các triệu chứng phổ biến của đau xơ cơ bao gồm:

  • Đau khắp người, liên tục, dù rằng đôi lúc có thể thuyên giảm. Cảm giác đau nóng rát, đau nhói. Những người đau xơ cơ thường rất nhạy cảm đau – tình trạng đau hơn mức bình thường. Hoặc dị cảm đau – khi không có kích thích nhưng vẫn đau. Ví dụ như cảm giác tê tê, cảm giác kiến bò ở tay chân.
  • Có những điểm đau nhói khi chạm vào
  • Cứng cơ, phải mất một khoảng thời gian dài để thay đổi tư thế của bàn tay, ngón tay hay chân. Sự cử động khiến cơ bị co thắt.
  • Cảm giác mệt mỏi kiệt sức
  • Rối loạn giấc ngủ

Một nghiên cứu cho thấy những người bị đau cơ xơ có mức endorphin thấp hơn những người không mắc bệnh này.

Một nghiên cứu khác cho thấy sự gia tăng endorphin trong cơ thể có thể giảm đau ở những người bị đau xơ cơ.

Những người bị đau xơ cơ được khuyên thực hiện một số hoạt động nhất định để tăng cường endorphin như tập thể dục, giao lưu với những người khác và các hoạt động giảm căng thẳng như yoga. Họ cũng có thể được kê đơn thuốc để giúp giảm các triệu chứng.

Để biết thêm về bệnh đau cơ xơ, mời bạn tham khảo thêm: Bạn đã biết gì về đau xơ cơ?

3.3 Đau đầu mãn tính:

Một nguyên nhân có thể gây ra đau đầu liên tục là mức endorphin bất thường. Một số nghiên cứu cho thấy rằng sự mất cân bằng endorphin góp phần gây ra trầm cảm cũng có ở những người bị đau đầu mãn tính.

Hiện nay các chuyên gia vẫn đang tiếp tục nghiên cứu endorphin và cách nó ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Mặc dù endorphin không phải là thuốc chữa khỏi tất cả bệnh tật hay đảm bảo có sức khỏe tốt. Tuy nhiên tăng cường endorphin là một cách hiệu quả để tăng cường sức khỏe tổng thể. Tập thể dục thường xuyên, giảm căng thẳng và cống hiến là những hoạt động tạo cảm giác tốt giúp chúng ta sống vui vẻ, khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa

 

Ban biên tập YouMed - Bác sĩ NGUYỄN TRUNG NGHĨA - YouMed Việt Nam
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 16/11/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

  1. Jennifer Berry (2018),Medical News Today, “Endorphins: Effects and how to increase levels”, đăng nhập 13/10/2020 tại website https://www.medicalnewstoday.com/articles/320839#boosting-endorphins
  2. Jacquelyn Cafasso (2017),healthline, “Why Do We Need Endorphins?”, đăng nhập 13/10/2020 tại website https://www.healthline.com/health/endorphins
Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.