Thông tin bảo trợ bởi

Giáo dục giới tính tuổi teen (Phần 5): Rủi ro tình dục

Chúng ta biết rằng tình dục cũng “có cái giá của nó”. Mỗi lựa chọn có thể đem đến lợi ích và rủi ro. Một người khôn ngoan luôn cần biết trước những rủi ro nào chờ đợi mình. Cùng YouMed tìm hiểu và đưa ra quyết định đúng đắn nhất nhé!

Vấn đề sức khỏe liên quan đến tình dục

Hoạt động tình dục ảnh hưởng đến cả sức khỏe thể chất và tinh thần của những người liên quan. Dưới đây là một số điều cần cân nhắc:

Truyền bệnh qua đường hô hấp

Quan hệ tình dục là tình huống hai hoặc nhiều người có sự tiếp xúc cơ thể rất gần gũi với nhau. Dịch tiết từ cơ thể (nước miếng, dịch tiết đường hô hấp, dịch từ âm đạo, tinh dịch, mồ hôi) được hòa trộn với nhau. Các vi khuẩn và virus theo đó để di chuyển từ một cơ thể sang cơ thể khác.

Hãy nhớ lại khi trong lớp có một bạn bị cúm, vài hôm sau cả lớp lần lượt nhiễm cúm theo. Virus cúm lây qua những giọt bắn nhỏ li ti trong không khí. Chỉ cần đứng cách bạn 1m, trò chuyện trong vài phút đã đủ để nhiễm bệnh. Như vậy, tiếp xúc “sát rạt” với một người qua quan hệ tình dục thì khả năng bị lây bệnh gần như là chắc chắn. Có những bệnh chỉ lây khi quan hệ tình dục, rất nguy hiểm cho sức khỏe và khả năng có con của bạn sau này.

giáo dục giưới tính
Quan hệ tình dục là cách dễ dàng để truyền bệnh từ người này sang người khác

Nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STIs)   

Virus và vi khuẩn lây lan khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn, bằng miệng và thậm chí bằng tay. Các bộ phận cơ thể khác, đồ chơi tình dục có tiếp xúc với bộ phận sinh dục hoặc dịch cơ thể của người khác. Các virus và vi khuẩn này gây ra các bệnh LÂY TRUYỀN QUA ĐƯỜNG TÌNH DỤC. Viết tắt tiếng Anh là STIs (sexually transmitted infections) hoặc STDs (sexually transmitted diseases). Những nơi thường gặp STIs là cơ quan sinh dục, hậu môn và cổ họng.

Những người quan hệ tình dục ở độ tuổi càng trẻ có nguy cơ mắc STIs cao hơn. Có rất nhiều nguyên nhân: bạn và đối tác chưa đủ kiến thức và kinh nghiệm, bạn bị ép buộc, bạn phải lén lút…Ngoài ra, khi bạn mắc một STIs, bạn dễ dàng bị thêm STIs khác.

Trong nhiều trường hợp, bạn có thể bị STIs mà không biết. Điều này là do STIs thường không có bất kỳ triệu chứng đáng chú ý nào cho đến khi gây ra hậu quả. Tất cả các STIs được nhắc đến trong bài có hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe trong tương lai. Một phụ nữ bị STIs có thể gặp khó khăn trong việc mang thai sau này. 

giáo dục giưới tính cho tuooie teen
Phát hiện và điều trị sớm STIs giúp bạn giảm nguy cơ biến chứng trong tương lai.

Một số STIs quan trọng nhất là: HPV, HIV, lậu và chlamydia, HSV, viêm gan B, viêm gan C, giang mai, trichomonas. Trong bài này, chúng ta sẽ bàn đến HPV và HIV – hai bệnh quan trọng nhất. HPV có vacxin phòng ngừa và HIV là bệnh có hậu quả nghiêm trọng nhất.  

HPV – Papillomavirus ở người 

HIV lây qua đường tình dục
Bốn chủng HPV thường gây bệnh nhất trên con người.

Papillomavirus ở người (HPV – Human papillomavirus virus) là STIs phổ biến nhất ở thanh thiếu niên. Hầu hết những người bị nhiễm HPV đều không biết họ mắc bệnh này. Một số loại HPV gây ra mụn cóc sinh dục. Các loại HPV khác gây ung thư cổ tử cung ở phụ nữ, ung thư dương vật ở nam giới và ung thư hậu môn hoặc vòm họng. Thủ thuật phết cổ tử cung Pap smear là một cách quan trọng mà bác sĩ có thể sàng lọc ung thư cổ tử cung liên quan đến HPV.

Điều khác biệt giữa HPV và các bệnh STIs khác là có vaccine để phòng bệnh. Đối tượng được khuyên tiêm vaccine HPV thay đổi tùy theo chính sách y tế của các quốc gia. Tuy nhiên, nhìn chung cả nam và nữ đều có thể tiêm vaccine, độ tuổi từ 9-26 tuổi. Tốt nhất là trước lần quan hệ tình dục đầu tiên. Đó là khi vaccine có hiệu quả phòng ngừa cao nhất. Hãy thảo luận với bác sĩ của bạn về vaccine quan trọng này. Ngay cả khi bạn hiện không sinh hoạt tình dục hoặc ngay cả khi chưa suy nghĩ về việc hoạt động tình dục.

HIV – virus gây suy giảm miễn dịch ở người

Virus gây suy giảm miễn dịch ở người – (HIV – human immunodeficiency virus) là loại virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS – acquired immune deficiency syndrome). HIV là một căn bệnh nghiêm trọng, không thể chữa được của hệ thống miễn dịch. Trong quá khứ, tất cả những người đến giai đoạn AIDS đều chết.

Mặc dù không có cách chữa khỏi HIV và chưa có vaccine được cấp phép sử dụng rộng rãi. Hiện nay có những phương pháp giúp nhiều người nhiễm HIV sống lâu hơn. Tuy nhiên, rất nhiều người vẫn chết mỗi năm vì AIDS.

bệnh lây qua đường tình dục
HIV – virus gây suy giảm miễn dịch ở người

Việc điều trị virus HIV không còn phát hiện được trong máu người bệnh giúp giảm đáng kể nguy cơ lây truyền HIV sang người bạn tình HIV âm tính. Điều này được gọi là điều trị như phòng ngừa (TasP – Treatment as prevention). Ngoài ra, một số trường hợp những người HIV âm tính nhưng có nguy cơ nhiễm HIV (bị kim tiêm đâm, bị hiếp dâm…) sử dụng thuốc hằng ngày để giảm nguy cơ mắc bệnh. Điều này được gọi là điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP – preexposure prophylaxis).

Mỗi năm tại Hoa Kỳ, có khoảng 50.000 người mới nhiễm HIV. Khoảng 25% là ở những người trẻ tuổi từ 13-24 tuổi. Cơ quan y tế Hoa Kỳ Bác sĩ kêu gọi những người đã hoạt động tình dục kiểm tra thường xuyên về nhiễm HIV.

Càng sớm phát hiện HIV, càng sớm được điều trị thì cơ hội sống sót càng cao. Khi cần thiết, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn về xét nghiệm HIV nhé!

Bác sĩ Nguyễn Trung Nghĩa

Một số bệnh tình dục khác ảnh hưởng đến cả sức khỏe thể chất và tinh thần. Cùng YouMed tìm hiểu một số cân nhắc nhé!

>> Xem thêm: Giáo dục giới tính tuổi teen (Phần 6): Rủi ro tình dục (tiếp theo)

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 09/08/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Committee On Adolescence. Office-based care for lesbian, gay, bisexual, transgender, and queSTIsoning youth. Pediatrics 2013; 132:198.

Kirby D. Sexuality and sex education at home and school. Adolesc Med 1999; 10:195.

Brown RT, Brown JD. Adolescent sexuality. Prim Care 2006; 33:373.

World Professional Association for Transgender Health (WPATH). WPATH Standards of Care for the Health of Transsexual, Transgender, and Gender Nonconforming People, 7th Version. Available at: www.wpath.org/documents/Standards%20of%20Care_FullBook_1g-1.pdf (Accessed on November 27, 2012).

COMMITTEE ON ADOLESCENCE. Condom Use by Adolescents. Pediatrics 2013; 132:973.

Breuner CC, Mattson G, COMMITTEE ON ADOLESCENCE, COMMITTEE ON PSYCHOSOCIAL ASPECTS OF CHILD AND FAMILY HEALTH. Sexuality Education for Children and Adolescents. Pediatrics 2016; 138.

Bảo vệ pháp luật, Hình phạt nào cho tội hiếp dâm, https://baovephapluat.vn/tu-van-phap-luat/giai-dap-phap-luat/hinh-phat-nao-cho-toi-hiep-dam-64122.html, accessed on 31 August 2019

UPTODATE, Patient education: Adolescent sexuality (Beyond the Basics), https://www.uptodate.com/contents/adolescent-sexuality-beyond-the-basics?search=adolescent%20sexuality&source=search_result&selectedTitle=2~12&usage_type=default&display_rank=2, accessed on 31 August 2019

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.