YouMed

Nhiễm ký sinh trùng: Dấu hiệu nhận viết và cách điều trị

bác sĩ đinh gia khánh
Tác giả: Bác sĩ Đinh Gia Khánh
Chuyên khoa: Huyết học - Truyền máu

Nhiễm ký sinh trùng là vấn đề có thể gặp ở mọi đối tượng và mọi nơi trên thế giới. Việt Nam là một quốc gia có khí hậu nóng ẩm, dân số đông đúc và điều kiện môi trường vệ sinh có phần hạn chế, đây là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của nhiều loại ký sinh trùng khác nhau. Bài viết sau của Bác sĩ Đinh Gia Khánh sẽ giải thích rõ hơn về những “kẻ xâm lược” tí hon này và cách nhận biết chúng nhé. 

Ký sinh trùng là gì?

Ký sinh trùng là một khái niệm rất rộng. Được dùng để chỉ các loài phải sống dựa trên cơ thể vật chủ. Có thể hiểu đơn giản là chúng vừa “sống bám”, vừa “giành ăn” hoặc trực tiếp “ăn” cơ thể chúng sống. Gồm có nhiều loài khác nhau như: Giun sán, nấm, côn trùng,… 

Ví dụ:

  • Giun đũa ký sinh trong cơ thể người, chúng tranh giành dinh dưỡng trong ruột non. 
  • Ký sinh trùng sốt rét sống trong hồng cầu người, chúng thu thập dinh dưỡng và sinh sản vô tính ở đây. 
  • Ve ký sinh trên chó, hút máu chó để sống. 

Con người thường mắc những loại ký sinh trùng nào?

Ký sinh trùng ở người rất thường gặp với nhiều loài khác nhau: 

  • Giun sán: giun đũa, giun móc, giun tóc, giun kim, sản dải, sán lá,…
  • Nấm: Nấm móng, nấm tóc, nấm da, lang ben,… 
  • Động vật đơn bào: Sốt rét, trùng roi, trùng lông, amip…
  • Loài chân khớp: Chấy, ghẻ,… 

Nhiễm ký sinh trùng biểu hiện như thế nào?

Do tính chất đa dạng loài đã nói ở trên, nhiễm ký sinh trùng có thể biểu hiện nhiều triệu chứng khác nhau. Chúng ta sẽ đề cập với một số dấu hiệu có phần mơ hồ nhưng có giá trị chỉ ra có thể mình đã bị nhiễm ký sinh trùng, một số loại ký sinh trùng thường gặp sẽ được đề cập trong bài khác: 

  • Sốt kéo dài. 
  • Rối loạn tiêu hoá: tiêu chảy, táo bón, chướng bụng đầy hơi,…
  • Đau cơ. 
  • Còi cọc, xanh xao, suy dinh dưỡng, đặc biệt là trẻ em (nhất là tuổi đi nhà trẻ).
  • Hay ngứa.
  • Nổi sẩn, mề đay.
  • Nghiến răng khi ngủ.

Xem thêm: Xét nghiệm ký sinh trùng ở đâu và những lưu ý cần biết

Bệnh nhiễm ký sinh trùng đôi khi rất nặng nề nhất là trên các đối tượng đặc biệt như suy giảm miễn dịch. Một số bệnh cảnh đặc biệt như: Giun lạc chỗ ở những cơ quan quan trọng, tắc ruột, tắc ống mật, viêm não, viêm phổi,… Những trường hợp này, cần có sự can thiệp của bác sĩ chuyên khoa Truyền Nhiễm.

Ký sinh trùng vào cơ thể qua những con đường nào? 

1. Nguồn nước 

Là một yếu tố rất quan trọng, vòng đời của nhiều loài kí sinh trùng có giai đoạn ấu trùng sống trong nước và ký sinh ở tôm, cua, cá. Ngoài ra nước bẩn còn chứa nhiều loài đơn bào như amip, trùng roi,… 

2. Lây nhiễm chéo giữa người – người

Tiếp xúc trực, gián tiếp giữa người – người là con đường lây nhiễm ký sinh trùng phổ biến. nhiều loại ký sinh trùng lây lan quan tiếp xúc da, nhiều loài lây lan qua đường tiêu hoá, khi không vệ sinh sạch sẽ, các đồ vật chung sẽ là nguồn gốc cho việc lây truyền. 

Một số kí sinh trùng lây qua đường tình dục. 

3. Động vật

Nhiều loài ký sinh sống trên động vật. Ôm hôn, vuốt ve, tiếp xúc với phân của chúng sẽ khiến người đó là vật chủ kế tiếp. 

4. Thực phẩm

Nguồn thực phẩm không vệ sinh, hoặc khâu chế biến không đảm bảo sẽ là trung gian truyền ký sinh trùng. Đặc biệt là thịt, hải sản, rau… Nguy cơ này tăng vọt ở những đối tượng có thói quen ăn tái, sống,…

5. Du lịch

Một số loại kí sinh trùng chỉ ưu thế ở một vài quốc gia hay khu vực. Du khách từ một khu vực khác có thể mang ký sinh trùng ưu thế ở nơi mình tới hoặc là trung gian mang ký sinh trùng từ nơi du lịch về nhà.

Những ai là đối tượng dễ nhiễm ký sinh trùng?

Thực tế trong điều kiện ở Việt Nam, tất cả chúng ta đều là đối tượng rất dễ nhiễm, đặc biệt là giun sán. Do đó, Bộ Y Tế Việt Nam khuyến cáo xổ giun định kỳ. Tuy nhiên, nguy cơ nhiễm ký sinh trùng sẽ tăng cao ở các đối tượng sau: 

  • Sống trong khu vực đông đúc, kém vệ sinh. 
  • Trẻ em đi nhà trẻ. 
  • Nuôi thú cưng, đặc biệt là có thói quen thả rông thú nuôi. 
  • Có lối sống tình dục không lành mạnh. 
  • Người suy giảm miễn dịch như nhiễm HIV, đái tháo đường, dùng thuốc ức chế miễn dịch,… 
  • Hay đi du lịch, đặc biệt là du lịch Châu Phi. 
  • Thói quen ăn thịt tái, sống như rau sống, gỏi, tiết canh, sushi,…
 
Hình ảnh giun đũa trong tá tràng
Hình ảnh giun đũa trong tá tràng của bệnh nhân nữ 20 tuổi, có thói quen ăn nhiều rau sống. Nguồn ảnh: Bệnh viện Hoàn Mỹ Vạn Phúc 1

Điều trị và phòng ngừa nhiễm ký sinh trùng như thế nào?

Điều trị

Chúng ta đã có nhiều thuốc điều trị ký sinh trùng, chúng tỏ ra rất hiệu quả trong nhiều trường hợp. Việc điều trị sẽ tuỳ thuộc vào loài ký sinh và mức độ bệnh. 

Phòng ngừa

Bệnh có thể đơn giản, nhưng cũng có thể dai dẳng khó giải quyết, và cũng có thể cấp tính nguy hiểm, nên việc phòng ngừa bao giờ cũng có lợi ích rõ rệt: 

  • Xổ giun định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, tốt nhất đừng tự ý tẩy giun. Hãy đến gặp bác sĩ để có tư vấn đúng, vì việc xổ giun đôi khi không đơn giản như bạn nghĩ. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa vào: tuổi (đặc biệt là trẻ em), tình hình nhiễm tại khu vực, có chống chỉ định không. 
  • Chăm sóc sạch sẽ và quản lý thú nuôi hợp lý. 
  • Liên hệ cơ quan y tế dự phòng để được hướng dẫn đúng khi chuẩn bị đi du lịch. 
  • Rửa tay khi chế biến, khi ăn, sau khi vệ sinh là một phương pháp đơn giản nhưng tỏ ra rất có hiệu quả. 
  • Đời sống tình dục lành mạnh. 
  • Sử dụng nguồn thực phẩm và nguồn nước vệ sinh. Chế biến theo quy định vệ sinh an toàn thực phẩm.
  • Hạn chế những thực phẩm sống như gỏi, tiết canh,…

Xem thêm: Các loại thuốc tẩy giun tốt cho người lớn hiện nay

Nhiễm ký sinh trùng gần như là vấn đề “ai cũng gặp”. Hãy tuân thủ đúng vệ sinh an toàn thực phẩm và xổ tẩy giun theo hướng dẫn. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ kể trên, đừng ngại tìm đến bác sĩ để có tư vấn đúng. Không phải tất cả các dấu hiệu trên đều là của nhiễm ký sinh trùng, nhưng là những biểu hiện mơ hồ có thể bị bỏ lơ. Đừng chủ quan nhé. 

Cài đặt ngay ứng dụng YouMed để đặt khám tiện lợi, không chờ đợi tại hơn 25 bệnh viện, 475 bác sĩ và 50 phòng khám đa khoa liên kết chính thức với YouMed. Hotline tư vấn 1900 2805 .

Các tính năng rất hữu ích của ứng dụng đặt khám YouMed

Lấy số thứ tự trước, khám đúng khung giờ

Lấy số thứ tự trước, khám đúng khung giờ

Chọn bác sĩ, chuyên khoa phù hợp

Chat miễn phí
với bác sĩ

Chat và gọi với bác sĩ

Video call
với bác sĩ

Nhận và lưu trữ hồ sơ, toa thuốc, lịch sử khám

Nhận và lưu trữ hồ sơ, toa thuốc, lịch sử khám

Mua trực tuyến các sản phẩm y tế, sức khỏe chính hãng

Mua trực tuyến các sản phẩm y tế, sức khỏe chính hãng

Đọc tin y tế chính thống

Đọc tin y tế
chính thống

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi. Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. 14 dấu hiệu nhiễm ký sinh trùnghttp://www.impe-qn.org.vn/impe-qn/vn/portal/InfoDetail.jsp?area=58&cat=1184&ID=5321

    Ngày tham khảo: 21/10/2019

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người