Thông tin bảo trợ bởi

Nhiệt miệng: Nên ăn gì? Nên tránh những gì?

nhiet mieng: nen an gi va tranh nhung gi
Nhiệt miệng là tình trạng thường gặp ở nhiều người. Nỗi lo lắng về nguyên nhân cũng như những khó chịu trong vấn đề ăn uống và sinh hoạt là mối quan tâm của người mắc phải. Nhiệt miệng nên ăn gì? Không nên ăn gì? Lựa chọn thực phầm như thế nào? Hãy cùng YouMed tìm hiểu về vấn đề này.

1/ Nhiệt miệng là gì?

Nhiệt miệng là tình trạng xảy ra khi niêm mạc môi, má xuất hiện những vết loét gây đau. Đôi khi, nó có thể xuất hiện thành từng đám. Nguyên nhân có thể do căng thẳng; suy giảm hệ thống miễn dịch; thiếu hụt vitamin; nhạy cảm với thực phẩm; dị ứng thực phẩm hoặc tổn thương mô. Tình trạng này có thể trầm trọng hơn do chế độ ăn uống và vệ sinh răng miệng kém. Vết loét của nhiệt miệng không lây.

nhiệt miệng
Nguyên nhân của nhiệt miệng chủ yếu là do căng thẳng; suy giảm hệ thống miễn dịch; thiếu hụt vitamin,…

2/ Nguyên nhân của nhiệt miệng liên quan đến thực phẩm

Nguyên nhân chính xác của tình trạng phổ biến này vẫn chưa chắc chắn. Nhưng có một số bằng chứng cho thấy: Đối với một số người dị ứng hoặc nhạy cảm với thực phẩm có thể là yếu tố góp phần. Đặc biệt là đối với những người thường xuyên bị loét.  

May mắn thay, đây là một trong những nguyên nhân gây ra vết loét có thể được khắc phục dễ dàng. Một khi bạn tìm ra loại thực phẩm nào đang kích hoạt các đợt bùng phát nhiệt miệng và loại bỏ chúng khỏi chế độ ăn uống, tình trạng này sẽ cải thiện đáng kể.  

  • Dị ứng thực phẩm và Nhạy cảm 

Có sự khác biệt giữa hai tình trạng được cho là thường nhầm lẫn với nhau. Dị ứng thực phẩm là phản ứng miễn dịch của cơ thể chống lại một số protein cụ thể có trong một số loại thực phẩm. Các các triệu chứng có thể phát triển trong vòng vài phút; ngay cả khi tiêu thụ thực phẩm hoặc thành phần nhỏ nhất cũng có khả năng gây ra phản ứng đe dọa tính mạng (may mắn thay vết loét nhiệt miệng không đe dọa đến tính mạng nhưng chúng gây đau đớn). Dị ứng thực phẩm thường thấy nhất là với: trứng, sữa, đậu phộng, động vật có vỏ hoặc hải sản khác, đậu nành, hạt cây và lúa mì.  Đây là nguyên nhân gây ra 90% các trường hợp dị ứng thực phẩm ở các nhóm dân cư khác nhau trên thế giới.  

Ngược lại, không dung nạp hoặc nhạy cảm với thực phẩm hiếm khi là nguy cơ đối với tính mạng và không liên quan đến hệ thống miễn dịch của bạn. Thay vào đó là hệ tiêu hóa của bạn.  Nó biểu hiện sau khi tiêu thụ một lượng lớn thức ăn không thích hợp với bộ máy tiêu hóa của bạn. Thông thường, đó là sữa và các sản phẩm từ sữa; hoặc các sản phẩm có chứa gluten mà cơ thể có biểu hiện không dung nạp.

  • Dị ứng thực phẩm

Điều khó khăn về dị ứng là chúng có thể xuất hiện và biến mất liên tục trong suốt cuộc đời của bạn. Vì vậy, mặc dù bạn có thể đã hết phát ban trên da mà bạn đã từng mắc phải khi ăn dâu tây; nhưng nó có thể trở lại dưới dạng vết loét. Đặc biệt nếu bạn từng bị dị ứng da hoặc phát ban khi còn nhỏ; bạn nên coi dị ứng thực phẩm là một nguyên nhân có thể gây ra nhiệt miệng.

  • Không dung nạp gluten 

Một thủ phạm phổ biến gây tái phát vết loét miệng trên lưỡi và các nơi khác là chứng không dung nạp gluten. Gluten là một nhóm protein được tìm thấy trong nhiều loại ngũ cốc. Các thực phẩm chứa gluten bao gồm: lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen, nhiều loại bánh mì, bánh bột mì, bánh ngọt, bánh quy giòn, bánh ngọt, bánh quy, bánh rán, bánh sừng bò, bánh quy, mì ống, mì sợi, bánh bao, vỏ bánh pizza, bột yến mạch  , bánh nướng xốp,v.v… 

Đối với một số người, gluten không chỉ là một chất không dung nạp đơn thuần.  Nhạy cảm với gluten có thể gây ra một tình trạng nghiêm trọng được gọi là Celiac. Đó là một bệnh về đường ruột gây ra hiện tượng kém hấp thu chất dinh dưỡng. Celiac cũng liên quan đến việc bùng phát vết loét.  

không dung nạp gluten
Các thực phẩm chứa gluten bao gồm: lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen, nhiều loại bánh mì,…
  • Thực phẩm và đồ uống có tính axit 

Thực phẩm và đồ uống có tính axit cũng có xu hướng đóng góp một phần trong sự phát triển của loét miệng ở một số người.  Những người thường xuyên nhiệt miệng có thể hay ăn trái cây họ cam quýt như: chanh, cam và bưởi, cà chua, dứa và dâu tây.  Cà phê, trà, nước ngọt có chứa axit benzoic và nước sốt salad có chứa giấm cũng có thể là nguyên nhân cơ bản.

  • Các chất gây dị ứng phổ biến khác như: sữa bò, sôcôla, quế, quả óc chó và các loại hạt khác cũng có thể đóng một vai trò trong các đợt bùng phát đối với một số người.  

3. Cơ chế gây nhiệt miệng do thực phẩm

Khi một người bị dị ứng thực phẩm, histamin được giải phóng và có các phản ứng khác của hệ thống miễn dịch. Điều này có thể dẫn đến tổn thương mô, tạo vết loét dưới dạng phản ứng dị ứng. Trong trường hợp thực phẩm có tính axit, có thể là do chính axit gây kích ứng bên trong miệng.  Những vết loét trên lưỡi là một kết quả thường xuyên gặp ở những người dễ mắc bệnh. Một số người cũng bị loét miệng sau khi tiêu thụ thức ăn cay hoặc nóng.  Ớt đỏ cay, ớt bột có thể gây kích ứng niêm mạc miệng của bạn.  

  • Vết loét miệng dẫn đến đau

Hệ thống miễn dịch của bạn coi thực phẩm là vật chất lạ; có thể nguy hiểm cho cơ thể bạn. Do đó gây ra một loạt phản ứng để hình thành các tế bào miễn dịch chống lại chúng, giải phóng histamin.  

Điều này có thể gây ra các triệu chứng lâm sàng của viêm, kích ứng và ngứa.  Tuy nhiên, trong khoang miệng mỏng manh và nhạy cảm của bạn; các tế bào có thể bị tổn thương trực tiếp dẫn đến tạo điều kiện cho vết loét miệng xuất hiện. Cơn đau liên quan là do các đầu dây thần kinh tự do tiếp xúc của da bị tổn thương do tiếp xúc vật lý hoặc hóa học dù là nhỏ nhất.

  • Bạn có thể làm gì để ngăn ngừa loét miệng 

Nhiều người bị dị ứng hoặc nhạy cảm với thực phẩm thường có cảm giác nóng rát hoặc ngứa ran trước khi vết loét phát triển. Đó là dấu hiệu cho thấy bạn đã ăn một thứ gì đó mà gây nhạy cảm. Nếu bạn nghi ngờ vết loét của bạn là do dị ứng thực phẩm; hãy thử một chế độ ăn kiêng loại bỏ thức ăn đó.  

Không quá khó để tìm ra các chất gây dị ứng phổ biến nhất. Tuy nhiên, có thể danh sách đó không đầy đủ. Vì nguyên nhân thay đổi tùy thuộc vào từng cá nhân.  Hầu hết mọi người nhận thấy rằng: một khi họ loại bỏ thực phẩm có vấn đề khỏi chế độ ăn uống, các đợt bùng phát vết loét miệng sẽ giảm bớt hoặc biến mất.  

4. Lưu ý sử dụng thực phẩm khi nhiệt miệng

Nhiệt miệng dẫn đến tình trạng đau nhiều, ảnh hưởng đến ăn uống. Do đó, có một số vấn đề cần lưu ý trong quá trình sử dụng thực phẩm như:

  • Chọn thức ăn mềm, nhạt, nhiều kem, giàu calo và protein. Thức ăn mềm hơn sẽ dễ nhai và nuốt hơn.

Ví dụ:

  • Súp và món hầm là những lựa chọn tốt, miễn là thịt được nấu mềm.
  • Thử các món ăn sáng như bột yến mạch ăn liền, khoai tây chiên, bánh kếp, bánh quế và đồ nguội
  • Ngũ cốc đã được làm mềm trong sữa.
  • Chọn các món ăn kèm như pho mát nhỏ hoặc pho mát ricotta, mì ống và pho mát nghiền
  • Khoai tây trắng hoặc khoai lang.
  •  Hãy thử các món tráng miệng như sữa trứng, pudding bột sắn, kem, sữa lắc 
  • Chọn đồ ăn nhẹ như sốt táo, gelatin, sinh tố và sữa chua.
  •  Việc chuẩn bị thức ăn để dễ ăn hơn cũng hỗ trợ trong quá trình lành thương do nhiệt miệng.

  • Cắt thức ăn thành nhiều miếng nhỏ.  Bạn có thể cân nhắc sử dụng máy xay sinh tố để xay nhuyễn các loại thực phẩm.
  • Nấu thức ăn cho đến khi chúng mềm ra
  • Chuẩn bị thức ăn với nước thịt, nước dùng hoặc nước sốt.
  • Chọn trái cây mềm hoặc đóng hộp hoặc sốt táo thay vì trái cây sống và dai
  • Tránh thức ăn và đồ uống làm cho bệnh lở miệng nặng hơn.
  • Tránh thức ăn chua hoặc mặn; các loại thực phẩm có múi và cà chua. Chúng có thể gây châm chích ở các vết loét.
  • Không nên ăn thực phẩm thô như: bánh mì nướng khô, bánh quy giòn và granola.  Chúng có thể gây khó chịu khi đau miệng.
  • Tránh các loại gia vị có thể gây kích ứng đau miệng như: bột ớt, cà ri và nước sốt nóng.
  • Không uống đồ uống có ga hoặc chứa cafein.
  • Không uống bia, rượu, rượu hoặc bất kỳ loại rượu nào khác.
Nghiền nhỏ thức ăn khi nhiệt miệng
Nghiền nhỏ thức ăn cũng là cách giúp việc ăn uống khi nhiệt miệng dễ dàng hơn
  • Tránh thức ăn quá nóng.

 Thức ăn nóng có thể gây khó chịu ở miệng và cổ họng. Để thức ăn nguội ở nhiệt độ phòng hoặc thực phẩm lạnh để làm dịu. Để súp và thức ăn nóng nguội đến nhiệt độ phòng trước khi dùng. Thử đông lạnh trái cây, và ngậm trái cây đông lạnh, đá trái cây hoặc đá bào.

  • Chọn thực phẩm là nguồn cung cấp protein tốt để chống lại quá trình nhiệt miệng

  • Cố gắng cung cấp một nguồn protein tốt trong các bữa ăn chính và đồ ăn nhẹ.
  • Thịt xay, trứng, pho mát, sữa chua, sữa trứng, đậu, đậu lăng và sinh tố là lựa chọn thực phẩm mềm tốt cũng cung cấp protein.
  • Ăn nhiều bữa nhỏ và thường xuyên.  Bạn có thể thấy dễ dàng hơn khi ăn số lượng ít hơn với thời gian dài.

  • Uống ít nhất 8-10 cốc nước 8 ounce mỗi ngày.

  • Uống nước trong bữa ăn của bạn vì điều này sẽ giúp bạn nuốt thức ăn dễ dàng hơn.
  • Nhấm nháp đồ uống mát lạnh giữa các bữa ăn của bạn.
  • Uống bằng ống hút. Điều này có thể giúp đẩy thức ăn ra khỏi vết loét trong miệng.
  • Tránh đồ uống có chứa caffein hoặc / và có ga.
  • Tránh rượu. Rượu có thể gây kích ứng miệng.

5. Danh sách các thực phẩm nên ăn khi nhiệt miệng.

 Thực phẩm protein cao

  • Thịt, gia cầm và cá mềm, nhạt, xay hoặc xay nhuyễn
  • Hamburger
  • Salad gà
  • Salad cá ngừ
  • Thịt hầm
  • Gà và cơm
  • Macaroni và pho mát
  • Mì hầm cá ngừ
  • Các món trứng, pho mát và đậu.  Trứng luộc hoặc trứng bác.
  • Đậu nghiền với pho mát

  Sản phẩm từ sữa

  • Sữa
  • Sữa chua (Thường hoặc vani)
  • Mãng cầu
  • Sữa lắc
  • Súp kem và món hầm
  • Bơ đậu phộng, kem

  Bánh mì, ngũ cốc, gạo và mì ống

  • Bánh mì mềm, ẩm
  • Ngũ cốc nấu chín
  • Bột yến mạch ăn liền
  • Lúa mì kem
  • Ngũ cốc lạnh ngâm trong sữa
  • Mỳ ống và cơm sốt

Hoa quả và rau

  Trái cây mềm, nấu chín hoặc xay nhuyễn

  • Chuối
  • Nước sốt táo
  • Dưa hấu
  • Trái cây đóng hộp
Watermelon
Ăn nhiều các loại trái cây mềm, mát khi đang nhiệt miệng sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn

 Thức ăn trẻ em

  Rau mềm hoặc nấu chín

  • Rau xay nhuyễn hoặc nghiền
  • Khoai tây nghiền
  • Súp và món hầm

 Đồ uống, món tráng miệng và các loại thực phẩm khác

  • Nước trái cây và mật hoa quả không có tính axit
  • Nước ép táo
  • Mật hoa lê
  • Cà phê và trà đã khử caffein
  • Pudding trơn hoặc vani
  • Bánh ngọt, bánh quy và bánh ngọt ngâm sữa
  • Gelatin
  • Bơ, dầu thực vật, pho mát kem và kem chua
  • Kem, sherbet

6. Danh sách các thực phẩm nên tránh khi bị nhiệt miệng

  Thức ăn cay 

  • Spaghetti
  • Tacos
  • Món cà ri
  • Ớt

  Thịt, gia cầm hoặc cá khô, dai

  • Thịt khô

 Bánh mì, ngũ cốc, gạo và mì ống khô / dai

  • Bánh quy khô
  • Bánh mì nướng

 Hoa quả và rau

  Cam quýt hoặc trái cây có tính axit

  • Cam
  • Chanh
  • Limes
  • Dứa

  Rau sống hoặc trái cây có vỏ dai

  • Trái cây và rau muối chua
  •  Các sản phẩm từ cà chua
  •  Cà chua sống hoặc chín
  • Tương cà
  • Sốt Marinara
  • Nước ép cà chua

 Đồ uống, món tráng miệng và các loại thực phẩm khác

  • Nước ép cam quýt
  • Bưởi
  • Nước ép cà chua
  • Đồ uống có caffein
  • Đồ uống có ga
  • Rượu
  • Món tráng miệng sôcôla
  • Dưa chua

  Thực phẩm giòn / sắc

  •  Khoai tây chiên
  • Pretzels
  • Bắp rang bơ
  • Chip

   Gia vị

  • Giấm
  • Hạt tiêu
  • Sốt tiêu
  • Bột ớt
  • Đinh hương và nhục đậu khấu
  • Salsa
Gia vị cay nóng
Gia vị cay nóng nên được tránh khi nhiệt miệng

7. Một số thực phẩm hỗ trợ điều trị nhiệt miệng

7.1.  Baking Soda

Baking soda làm giảm độ chua trong miệng.  Nó không chỉ chữa lành các vết loét hiện có mà còn ngăn ngừa các tổn thương. Baking soda ngăn ngừa nhiều loại vấn đề về nha chu và giảm vi khuẩn trong miệng khi sử dụng thường xuyên

Trộn 2 thìa cà phê bột baking soda với 500ml nước ấm.  Ngậm nó trong miệng trong 60 giây, sau đó nhổ ra.  Ngoài ra, cho 1 thìa cà phê bột vào bát nhỏ và thêm một hoặc hai giọt nước để tạo thành hỗn hợp sền sệt.  Bôi trực tiếp lên vết loét của bạn 

7.2. Sữa chua

Sữa chua có chứa vi khuẩn lactobacillus acidophilus; có tác dụng loại bỏ vết loét bằng cách chống lại vi khuẩn có hại trong miệng. Tiêu thụ ít nhất 4 thìa sữa chua nguyên chất mỗi ngày để ngăn ngừa vết loét và 200ml mỗi ngày để chữa lành các đợt bùng phát.

7.3. Trà đen

Một loại thực phẩm khác nên thử là trà đen.  Trà đen chứa tanin, một chất giúp giảm đau do vết loét. Chườm túi trà đen ướt trực tiếp lên vết thương trong 60 giây có thể mang lại kết quả chữa lành tốt. Nếu bạn thích trà, hãy uống hai đến ba tách trà đen mỗi ngày.

7.4. Cải xoăn và cà rốt

Rau xanh cung cấp phức hợp vitamin. Những loại vitamin này làm giảm căng thẳng trong cơ thể, một nguyên nhân phổ biến của nhiệt miệng. Vết loét ở miệng cũng có thể cho thấy thiếu sắt. Vì vậy điều quan trọng là phải tiêu thụ thực phẩm có chứa đầy đủ khoáng chất 

Ngoài ra, hãy thử bổ sung thêm cà rốt. Chúng cung cấp beta-carotene, một chất chữa lành vết loét miệng do nhiệt miệng hiệu quả. 

Bạn có thể chuẩn bị nước ép bằng cách: kết hợp bốn đến năm lá cải xoăn; một lượng nhỏ rau mùi tây và rau bina; bốn hoặc năm củ cà rốt vào máy ép trái cây. Uống hai ly mỗi ngày.  Để chữa lành nhanh hơn, bạn cũng có thể uống nước ép liên tục trong một đến ba ngày.

Có rất nhiều cách để giúp điều trị nhiệt miệng. Việc lựa chọn loại thức ăn phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ điều trị nhiệt miệng. Những lưu ý khi ăn uống và chế biến thực phẩm sẽ giúp bạn giảm bớt được những đau đớn do nhiệt miệng. Đồng thời cũng hỗ trợ sức khỏe và giúp quá trình lành thương nhanh chóng.
Bác sĩ TRƯƠNG MỸ LINH
Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 09/10/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

1/ IQWiG, “Canker sores (mouth ulcers):Whats can you do if you have a canker sore?”. đăng nhập ngày 15-08-2019 tại website http://www.ncbm.nlm.nih.gov

2/ “Food to eat with canker sores” đăng nhập tại website http://www.cankersorecenter.com

Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HON
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000, Tin Y Tế YouMed là lựa chọn hàng đầu cho những ai có nhu cầu tìm hiểu kiến thức về sức khỏe. Nội dung trang đa dạng, bao gồm: cẩm nang y tế A-Z (bệnh học, dược, dược liệu), các chuyên đề sức khỏe, tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Đặc biệt, YouMed là trang tin y tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ quốc tế HON - có quan hệ chính thức với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - một chứng chỉ danh giá dành riêng cho các trang tin sức khỏe uy tín, đáng tin cậy như WebMD, Healthline, Mayo Clinic… Rất tự hào khi YouMed một thương hiệu Việt mang tầm quốc tế được HON ghi nhận.
Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.