YouMed

Tổng phân tích nước tiểu bao gồm những xét nghiệm gì?

Bác sĩ Vũ Thành Đô
Tác giả: ThS.BS Vũ Thành Đô
Chuyên khoa: Tim - Thận - Khớp - Nội tiết

Tổng phân tích nước tiểu là xét nghiệm đầu tay để đánh giá bệnh nhân có bất thường hệ niệu. Xét nghiệm này gồm 3 phần: quan sát đại thể, kiểm tra thông số bằng que nhúng và khảo sát cặn lắng. Cùng Thạc sĩ, Bác sĩ Vũ Thành Đô (chuyên khoa: Tim – Thận – Khớp – Nội tiết) tìm hiểu các thông số và ý nghĩa của xét nghiệm nước tiểu trong bài viết sau.

Xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu là gì?

Bình thường thận sẽ lọc và đào thải các chất độc, cặn bã ra ngoài cơ thể thông qua nước tiểu. Từ đó sẽ làm cân bằng nội môi, điện giải trong cơ thể. Khi đánh giá những thay đổi bất thường trong nước tiểu sẽ phản ánh được những rối loạn chuyển hóa của cơ thể.

Tổng phân tích nước tiểu hay đơn giản là xét nghiệm nước tiểu được sử dụng để phát hiện các rối loạn trong cơ thể. Chẳng hạn như nhiễm trùng tiểu, theo dõi và điều trị một số bệnh lý liên quan đến bệnh thận, tiết niệu, thai kỳ. Các phòng xét nghiệm tại Việt Nam thường làm xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu 10 thông số.

tổng phân tích nước tiểu
Xét nghiệm nước tiểu được chỉ định để phát hiện các bất thường trong cơ thể

Xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu trong trường hợp nào?

Tổng phân tích nước tiểu có thể được xem là xét nghiệm thường quy để tầm soát, chẩn đoán, theo dõi và điều trị một số bệnh lý. Bạn được chỉ định xét nghiệm nước tiểu khi:1

  • Có triệu chứng bất thường hệ thận, tiết niệu. Chẳng hạn như đau bụng, đau hông lưng, rối loạn đi tiểu: tiểu rắt, tiểu buốt, tiểu lắt nhắt…
  • Xét nghiệm thường quy ở phụ nữ có thai.
  • Để đánh giá tổng trạng trước khi thực hiện cuộc phẫu thuật nào.
  • Tầm soát, khám sức khỏe định kỳ.

Tổng phân tích nước tiểu cũng là xét nghiệm được chỉ định trong gói chăm sóc sức khỏe sinh sản nam. Vì cơ quan thận tiết niệu có liên quan đến chức năng sinh sản ở nam giới.

Tìm hiểu thêm về gói tầm soát sức khỏe sinh sản cho nam ngay tại đây:

khám sức khỏe nam

Tổng phân tích nước tiểu bao gồm những xét nghiệm nào?

Các phòng xét nghiệm hiện nay đa số thực hiện xét nghiệm nước tiểu 10 thông số. Mỗi thông số có những ý nghĩa khác nhau. 10 thông số trong tổng phân tích nước tiểu là:2

  • pH nước tiểu.
  • Tỷ trọng.
  • Nitrit.
  • Bạch cầu.
  • Hồng cầu.
  • Protein.
  • Glucose.
  • Ceton.
  • Bilirubin.
  • Urobilinogen.

pH nước tiểu

pH nước tiểu mới bài xuất thường có tính axit yếu khoảng 5.8 – 6.2. Khoảng giá trị này dao động từ 4.5 đến 7.5  tùy vào chế độ ăn, tình trạng luyện tập, chuyển hóa của cơ thể và các thuốc đang sử dụng. Xác định pH nước tiểu giúp theo dõi và điều trị bệnh lý nhiễm trùng niệu và sỏi thận.

Nước tiểu kiềm (pH > 7.5) có thể do nguyên nhân nhiễm trùng nhóm vi khuẩn gây phân giải ure. Nước tiểu axit (pH < 4.5) có thể do nguyên nhân sỏi urat thận.

tổng phân tích nước tiểu
pH nước tiểu giúp bác sĩ xác định tình trạng bệnh lý nhiễm trùng niệu

Tỷ trọng nước tiểu

Tỷ trọng của một dung dịch là tỷ lệ giữa trọng lượng riêng của dung dịch đó với trọng lượng riêng của nước cất. Vì trong nước tiểu có các tế bào, tinh thể và hợp chất hòa tan khác. Nên tỷ trọng nước tiểu bình thường trong khoảng 1.010 – 1.025.

Tỷ trọng nước tiểu phản ánh khả năng cô đặc nước tiểu của thận. Tỷ trọng nước tiểu sẽ tăng trong trường hợp:

  • Uống ít nước.
  • Cơ thể mất nước: đổ mồ hôi quá nhiều, tiêu chảy cấp, nôn ói…
  • Sốc, suy tim, hẹp động mạch thận,… làm giảm lưu lượng máu đến thận.
  • Bệnh tiểu đường nặng.

Tỷ trọng nước tiểu giảm trong các trường hợp:

Nitrit

Nước tiểu bình thường không chứa nitrit. Một số loại vi khuẩn có thể khử nitrat thành nitrit. Vì vậy thông số này dùng để phát hiện tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu.

Kết quả dương tính rất có ý nghĩa và chứng tỏ nhiễm khuẩn niệu. Nhưng một kết quả âm tính cũng chưa loại trừ được không phải nhiễm khuẩn niệu.

Bạch cầu

Bình thường không có bạch cầu trong nước tiểu. Giá trị cho phép là 10 – 25 tế bào trên 1 đơn vị thể tích. Bạch cầu dương tính gợi ý có tình trạng viêm do nhiễm trùng nhưng không khẳng định. Vì trong quá trình chống lại vi khuẩn xâm nhập, một số bạch cầu chết và thải qua nước tiểu.

Các bác sĩ có thể kết hợp thêm với chỉ số nitrit để đánh giá có tình trạng nhiễm trùng hay không.

Hồng cầu

Bình thường không có hồng cầu trong nước tiểu. Chỉ số cho phép là 0.015 – 0.612 mg/dL hoặc 5 – 10 tế bào/UL. Có hồng cầu trong nước tiểu là dấu hiệu cho thấy có nhiễm trùng từ đường tiết niệu, sỏi thận hoặc xuất huyết từ bàng quang, u bướu…

Cần lưu ý là không lấy mẫu nước tiểu ở phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt vì có thể khiến hồng cầu dương tính giả.

Protein

Trong điều kiện sinh lý, tổng lượng protein trong nước tiểu không vượt quá 200mg/24g. Lượng protein này không phát hiện được bằng phương pháp que nhúng thông thường. Nên bình thường xem như không có protein trong nước tiểu.

Thông số protein trong nước tiểu giúp đánh giá, chẩn đoán, theo dõi các bệnh thận. Chẳng hạn như hội chứng thận hư, viêm cầu thận cấp. Cũng như chẩn đoán và theo dõi các bệnh có biểu hiện tổn thương cầu thận. Như tiền sản giật, tăng huyết áp, đái tháo đường…

Glucose

Tổng phân tích nước tiểu chỉ phát hiện glucose mà không phát hiện các loại đường khác. Bình thường xem như không có glucose trong nước tiểu. Hoặc có thể có ở phụ nữ mang thai.

Bình thường glucose khi qua ống thận sẽ được tái hấp thu 90% vào máu và không ra ngoài nước tiểu. Nhưng khi nồng độ glucose máu quá cao (chẳng hạn ở bệnh nhân tiểu đường không kiểm soát). Glucose không được tái hấp thu hết và xuất hiện trong nước tiểu.

Xét nghiệm glucose trong nước tiểu giúp theo dõi hiệu quả điều trị trong bệnh tiểu đường. Ngoài ra cũng giúp chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý thận.

Ceton

Có ba dạng ceton trong cơ thể là:

  • β-hyroxybutyric acid.
  • Acetic acid.
  • Aceton.

Tổng phân tích nước tiểu phát hiện được 2 loại sau bằng máy phân tích nước tiểu. Bình thường không có ceton trong nước tiểu. Chỉ số cho phép là 2.5 – 5 mg/dL (0.25 – 0.5 mmol/L).

Bilirubin và urobilinogen

Bình thường không có trong nước tiểu với xét nghiệm que thử.

Sự hiện diện của bilirubin trong nước tiểu là dấu hiệu cho thấy có bệnh lý ở gan hay túi mật. Urobilinogen được đào thải theo phân, chỉ một lượng nhỏ trong nước tiểu. Vì vậy, urobilinogen có trong nước tiểu là dấu hiệu của bệnh gan (viêm gan, xơ gan) làm dòng chảy dịch mật từ túi mật bị nghẽn.

tổng phân tích nước tiểu
Giá trị các thông số xét nghiệm nước tiểu bình thường

Bạn cần tìm hiểu thêm thông tin về xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu? Liên hệ ngay với dược sĩ YouMed để được tư vấn hoàn toàn miễn phí:

Lưu ý khi xét nghiệm nước tiểu

Để xét nghiệm nước tiểu phản ánh kết quả chính xác, bạn cần lưu ý một số vấn đề sau:3

  • Uống đủ nước để có thể lấy đủ mẫu nước tiểu. Tuy nhiên, uống quá nhiều nước có thể khiến kết quả không chính xác.
  • Bạn không cần phải nhịn ăn hoặc thay đổi chế độ ăn uống để làm xét nghiệm.
  • Thông báo cho bác sĩ biết về các loại thuốc bạn đang sử dụng. Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích nước tiểu; chẳng hạn như Metronidazole, thuốc nhuận tràng, vitamin C
  • Nữ giới đang trong thời gian hành kinh cần thông báo điều này với bác sĩ để tiến hành lấy mẫu xét nghiệm vào thời gian khác.

Xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu ở đâu?

Hiện nay các bệnh viện từ tuyến quận, huyện đến thành phố trên cả nước đều có thể thực hiện các xét nghiệm này. Ngoài ra các phòng khám đa khoa tư nhân cũng có thể làm xét nghiệm nước tiểu. Bạn có thể tham khảo một số địa chỉ uy tín dưới đây:

  • Bệnh viện Việt Đức: 40 Tràng Thi, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.
  • Bệnh viện Bạch Mai: 78 Đường Giải Phóng, Phương Mai, Đống Đa, Hà Nội.
  • Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới: 764 Võ Văn Kiệt, P1, Quận 5, TP.HCM.
  • Bệnh viện Đại học Y Dược: 217 Hồng Bàng, Q5, TP.HCM.
  • Bệnh viện Chợ Rẫy: 201B Nguyễn Chí Thanh, phường 12, Quận 5, TP.HCM.
  • Phòng khám đa khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn: 4A Hoàng Việt, Phường 4, Quận Tân Bình, TP.HCM.
  • Phòng khám Đa khoa MEDLATEC nhiều cơ sở.

YouMed hiện đang cung cấp các dịch vụ xét nghiệm và gói khám chăm sóc sức khỏe cho nhiều đối tượng và lứa tuổi khác nhau. Chúng tôi luôn nổ lực mang đến trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng với:

  • Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, vững chuyên môn, tư vấn tận tâm.
  • Công nghệ xét nghiệm tiên tiến với trang thiết bị đạt chuẩn quốc tế.
  • Quy trình xét nghiệm an toàn, nhanh chóng và chuẩn xác.
  • Chi phí hợp lý, báo giá rõ ràng.
  • Không gian thân thiện, phòng xét nghiệm đạt chuẩn an toàn sinh học cấp II.

Liên hệ ngay với dược sĩ của chúng tôi để được tư vấn nhanh chóng và chính xác nhất:

Tư vấn cùng YouMed

Trên đây là bài viết xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu. Hy vọng qua bài viết trên bạn đã hiểu được tổng quan về xét nghiệm này. Đồng thời cũng hiểu được ý nghĩa của các thông số trên. Tuy nhiên, để đọc và phân tích kết quả thì cần được thực hiện bởi các bác sĩ chuyên khoa. Vì vậy, bạn nên đến các cơ sở uy tin thực hiện xét nghiệm để được thông báo và tư vấn về kết quả một cách chính xác nhất.

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi. Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. Urinalysis (Urine Test)https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-urinalysis

    Ngày tham khảo: 18/05/2022

  2. Ts.Bs Nguyễn Minh Hà. Hóa sinh Lâm sàng (2018). Bộ môn Hóa sinh Y học phân tử. Trường ĐHYK Phạm Ngọc Thạch. Trang 205-208.

  3. Urinalysishttps://www.healthline.com/health/urinalysis#preparation

    Ngày tham khảo: 18/05/2022

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine - NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.

YouMed đã phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 tiêu chí để có thể được HON chứng nhận. 2 tiêu chí nổi bật nhất là tất cả bài viết đều được dẫn nguồn chính thống và được viết bởi 100% Bác sĩ, Dược sĩ. Chính điều này tạo nên điểm khác biệt giữa YouMed và các trang web khác.