YouMed

Các xét nghiệm tuyến giáp phổ biến và ý nghĩa chỉ số

bác sĩ nguyễn lâm giang
Tác giả: Bác sĩ Nguyễn Lâm Giang
Chuyên khoa: Nội tổng quát

Các xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp gồm TSH, T4 toàn phần, FT3. Ngoài ra còn có thể có những xét nghiệm tuyến giáp chuyên sâu khác. Tùy vào bệnh sử, cơ địa, tình trạng bệnh lý của từng người mà bác sĩ sẽ chỉ định những xét nghiệm khác nhau. Trong bài viết sau, bác sĩ Nguyễn Lâm Giang sẽ đề cập tổng quan về các xét nghiệm hormone giáp.

Tuyến giáp là gì?

Đặc điểm giải phẫu học tuyến giáp

Tuyến giáp bình thường gồm có cấu trúc 2 thùy giống hình dạng con bướm, nằm trước cổ. 2 thùy này được nối với nhau bơi đường giữa gọi là eo giáp. Vị trí đối chiếu trên thành ngực của tuyến giáp là ngang mức các đốt sống cổ 5, 6, 7 và đốt sống ngực 1.

Tuyến giáp có nhiều mạch máu, màu nâu đỏ, nặng khoảng 30 gram. Tuyến giáp ở phụ nữ thường to hơn nam giới và to lên trong thời kỳ kinh nguyệt và thai nghén.1

xét nghiệm tuyến giáp
Hình ảnh mô phỏng vị trí tuyến giáp

Các hormone giáp

Tuyến giáp là tuyến nội tiết lớn nhất cơ thể và có nhiều chức năng quan trọng. Tuyến giáp sản xuất 2 loại hormone hoạt động là:

  • Thyroxine (T4).
  • Tri-iodothyronine (T3).

Thyroxin và tri-iodothyronin có vai trò quan trọng trong sự phát triển bình thường của cơ thể và chuyển hóa năng lượng. Tuyến giáp lưu trữ các hormone giáp này và giải phóng chúng khi cần thiết.

Hormon tuyến giáp cần thiết cho sự phát triển bình thường của não. Đặc biệt là trong 3 năm đầu đời của trẻ. Khuyết tật trí tuệ có thể xảy ra nếu tuyến giáp của trẻ em không sản xuất đủ hormone tuyến giáp. Còn gọi là tình trạng suy giáp bẩm sinh. Trẻ lớn cũng cần hormone giáp để tăng trưởng và phát triển bình thường.  Người trưởng thành cần hormone giáp để trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.2

Những ai nên xét nghiệm tuyến giáp?

Các xét nghiệm hormone tuyến giáp được chỉ định trong các trường hợp:

  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ.
  • Chẩn đoán các bệnh lý tuyến giáp ở người có triệu chứng của hội chứng cường giáp, hội chứng suy giáp.
  • Đánh giá hiệu quả điều trị các bệnh lý tuyến giáp.
Ngoài các xét nghiệm tuyến giáp trong máu, bác sĩ có thể sẽ chỉ định thêm một số xét nghiệm hình ảnh để xác định chẩn đoán. Chẳng hạn như siêu âm tuyến giáp, xạ hình tuyến giáp…

Những xét nghiệm tuyến giáp phổ biến

Thyroxine toàn phần (T4) và thyroxine tự do (Free T4 – FT4)3

Hầu hết các Thyroxine (T4) trong máu liên kết với globulin. Chỉ khoảng 1% FT4 lưu hành trong máu. FT4 ảnh hưởng đến chức năng mô trong cơ thể còn T4 dạng kết hợp thì không. Xét nghiệm máu T4 toàn phần không thể đo được trực tiếp. Vì vậy trên thực tế người ta thường đo chỉ số FT4.

T3 và FT33

Cũng giống như T4, có khoảng 1% FT3 lưu hành trong máu. Triiodothyronine tự do (FT3) có thể được đo trực tiếp.

Tế bào tuyến giáp có thyreoglobulin, khi bị thuỷ phân sẽ tạo ra thyroxin (T4) và triiodotyronin (T3). Tỷ lệ T4/ T3 trong thyreoglobulin là 5/1. Nghĩa là phần lớn hormone giáp được giải phóng là T4 và các T4 này sẽ chuyển thành T3.

Hormone kích thích tuyến giáp (Thyroid-stimulating hormone, TSH)3

TSH do thuỳ trước tuyến yên trước tiết ra và điều hòa sự chế tiết của các hormone giáp. Hormone này lại được kiểm soát bởi một hormone của vùng dưới đồi (TRH). Khi nồng độ hormone giáp giảm, vùng dưới đồi bị kích thích và giải phóng TRH, sau đó là TSH. TSH kích thích sản xuất và giải phóng T3 và T4. Quá trình này còn được gọi là trục hạ đồi – tuyến yên.

Bất kỳ yếu tố nào ảnh hưởng đến các hormone nào trong trục hạ đồi – tuyến yên đều có thể gây ra bệnh lý tuyến giáp. Do đó, xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp ngoài xét nghiệm FT3, FT4 còn có xét nghiệm TSH, TRH và có thể có kháng thể kháng giáp (TRAb)…

Xét nghiệm kháng thể tuyến giáp – TRAb

Đo nồng độ kháng thể tuyến giáp có thể giúp chẩn đoán các rối loạn tuyến giáp tự miễn. Chẳng hạn như bệnh Graves – nguyên nhân phổ biến nhất của cường giáp. Và bệnh viêm giáp Hashimoto – nguyên nhân phổ biến nhất của suy giáp.

Các kháng thể tuyến giáp được tạo ra khi hệ thống miễn dịch của bạn tấn công tuyến giáp. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm TRAb nếu kết quả của các xét nghiệm máu khác cho thấy có bệnh lý tuyến giáp.

xét nghiệm tuyến giáp
Xét nghiệm tuyến giáp sẽ được bác sĩ chỉ định khi cần thiết

Kết quả chỉ số xét nghiệm tuyến giáp

Giải thích kết quả TSH

Khoảng tham chiếu bình thường có thể khác nhau giữa các phòng xét nghiệm. Trung bình, giá trị bình thường của các hormone giáp ở người lớn là:4

  • TSH: 0.27 – 4.2 mU/L.
  • Free T4: 12 – 22 pmol/L.
  • Free T3: 3.1 – 6.8 pmol/L.

Giá trị TSH nằm ngoài khoảng bình thường cho thấy có rối loạn tuyến giáp. Theo hướng dẫn của Hiệp hội các bác sĩ nội tiết lâm sàng Hoa Kỳ (AACE) và Hiệp hội tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA), giá trị TSH:5

  • Từ 4,7 – 10 mU/L: khả năng bệnh tuyến giáp “dưới lâm sàng” thấp (là bệnh tuyến giáp không có triệu chứng).
  • Trên 10 mU/L: bệnh tuyến giáp có triệu chứng, mức độ thấp
  • 0,1 – 0,5 mU/L: rối loạn tuyến giáp quá mức “dưới lâm sàng”
  • < 0,1 mU/L: rối loạn tuyến giáp quá mức, có triệu chứng.

Tương quan giữa mức TSH và T3/T45

Bằng cách so sánh TSH với giá trị T4, bác sĩ có thể chẩn đoán chính xác hơn tình trạng bệnh của bạn.

  • TSH bình thường và T4 bình thường cho thấy tuyến giáp bình thường.
  • TSH giảm và T4 tăng thường có nghĩa là tuyến giáp hoạt động quá mức.
  • TSH tăng và T4 giảm có nghĩa là tuyến giáp hoạt động kém.
  • TSH giảm và T4 giảm có nghĩa là chức năng tuyến giáp thấp do một vấn đề khác. Chẳng hạn như tuyến yên hoặc vùng dưới đồi của não.
  • Giá trị T3 giảm kèm TSH tăng là bằng chứng chẩn đoán suy giáp. Ngược lại, TSH giảm, T3 tăng nghĩa là cường giáp.

Những lưu ý về xét nghiệm tuyến giáp

Để kết quả xét nghiệm được chính xác nhất, bạn cần lưu ý:

  • Không sử dụng các loại chất kích thích và đồ uống có cồn như bia, rượu, thuốc lá,… trước ngày xét nghiệm.
  • Hạn chế tiêu thụ thực phẩm giàu đạm, đồ ngọt.
  • Báo với bác sĩ về các loại thuốc bạn đang sử dụng.

Xét nghiệm tuyến giáp ở đâu?

Các xét nghiệm này tương đối đơn giản nên có thể thực hiện ở nhiều cơ sở y tế trên hầu hết cả nước. Bạn có thể tham khảo một số địa chỉ dưới đây:

  • Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới: 764 Võ Văn Kiệt, P1, Quận 5, TP.HCM.
  • Bệnh viện Đại học Y Dược: địa chỉ 217 Hồng Bàng, Q5, TP.HCM.
  • Bệnh viện Chợ Rẫy: số 201B Nguyễn Chí Thanh, phường 12, Quận 5, TP.HCM.
  • Phòng khám đa khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn: địa chỉ 4A Hoàng Việt, Phường 4, Quận Tân Bình, TP.HCM.
  • Phòng khám Đa khoa MEDLATEC nhiều cơ sở trên cả nước.

Các kết quả xét nghiệm nên đọc bởi các bác sĩ có chuyên môn. Do vậy, bạn nên đến các cơ sở y tế uy tín để thực hiện xét nghiệm và được tư vấn chính xác về kết quả. Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã hiểu hơn về các xét nghiệm tuyến giáp và ý nghĩa của nó.

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi. Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. Giải phẫu học - ĐHYD TP.HM (2018). Giải phẫu Tuyến giáp .NXB Y học. Trang 400 - 402.

    Ngày tham khảo: 23/06/2022

  2. Sinh lý học Y khoa - Trường ĐHYK Phạm Ngọc Thạch (2020). Sinh lý tuyến giáp. NXB Y học. Trang 342 - 351.

    Ngày tham khảo: 23/06/2022

  3. Thyroid Testshttps://www.niddk.nih.gov/health-information/diagnostic-tests/thyroid

    Ngày tham khảo: 23/06/2022

  4. Thyroid Function Testshttps://www.nbt.nhs.uk/severn-pathology/requesting/test-information/thyroid-function-tests

    Ngày tham khảo: 23/06/2022

  5. Reading Your Thyroid Blood Test Resultshttps://www.verywellhealth.com/interpret-your-thyroid-test-results-3231840

    Ngày tham khảo: 23/06/2022

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine - NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.

YouMed đã phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 tiêu chí để có thể được HON chứng nhận. 2 tiêu chí nổi bật nhất là tất cả bài viết đều được dẫn nguồn chính thống và được viết bởi 100% Bác sĩ, Dược sĩ. Chính điều này tạo nên điểm khác biệt giữa YouMed và các trang web khác.