YouMed

Rau diếp cá: Công dụng chữa bệnh từ loài cây quen thuộc

Bác sĩ TẠ CÔNG THÚY MAI
Tác giả: Bác sĩ Tạ Công Thúy Mai
Chuyên khoa: Y học cổ truyền

Cây diếp cá từ lâu đã được biết đến như một loại rau ăn sống phổ biến trong bữa ăn của người Việt Nam. Nó có mùi đặc trưng mà chỉ có những người ăn quen mới thích thú. Diếp cá cũng là một loại thảo dược có nhiều công dụng tuyệt vời như thanh nhiệt, lợi tiểu, trị mụn nhọt, lở ngứa, trĩ… Cùng tìm hiểu đặc điểm, công dụng, cách dùng của loài cây này thông qua bài viết sau đây của bác sĩ Tạ Công Thúy Mai.

Đặc điểm của Diếp cá

Diếp cá (Herba Houttuyniae cordatae) có tên gọi khác là lá giấp, rau giấp cá, ngư tinh thảo, thuộc họ Lá giấp (Saururaceae).

Cây thảo, sống lâu năm, cao 20 – 40 cm. Thân ngầm mọc bò ngang trong đất, màu trắng, hơi có lông, bén rễ ở các mấu. Thân đứng nhẵn, màu lục hoặc tím đỏ. Lá mọc so le hình tim, đầu nhọn, mặt trên màu lục sẫm, mặt dưới màu tím, hơi có lông dọc theo gân lá của cả hai mặt. Cuống lá dài, có bẹ, có kèm lông ở mép. Cụm hoa mọc ở ngọn thân mang nhiều hoa nhỏ màu vàng nhạt. Quả nang.

Cây diếp cá
Cây diếp cá

Phân bố, thu hái, chế biến

Ở Việt Nam, cây mọc hoang dại ở các tính miền núi, trung du và đồng bằng. Cây ưa đất ẩm, hơi chịu bóng. Sinh trưởng và thu hái quanh năm.

Bộ phận dùng: Toàn cây trừ rễ. Hái về dùng tươi hoặc phơi sấy khô.

Thành phần hóa học của Diếp cá

Phần trên mặt đất của diếp cá có khoảng 40 hợp chất được biết, gồm 3 nhóm chính là: nhóm flavonoid, tinh dầu (khoảng 0,0049%), alkaloid.

Trong lá có quercitrin (0,2%), trong hoa và quả có isoquercitrin.

Tác dụng của Diếp cá theo Y học cổ truyền

Diếp cá vị cay chua, mùi tanh, tính mát.

Công dụng: Thanh nhiệt giải độc, lợi tiểu tiện, sát trùng.

Tác dụng của Diếp cá theo Y học hiện đại

Tính kháng khuẩn rộng

Tinh dầu trong diếp cá có khả năng ức chế các loại virus như: virus gây bệnh herpes (HSV-1), virus gây bệnh cúm, HIV chủng 1 ở người (HIV-1), các vi khuẩn tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn dung huyết, phế cầu khuẩn, trực khuẩn lỵ, nấm…

Một nghiên cứu tại Trung Quốc cho thấy chiết xuất diếp cá có khả năng ức chế một dạng giống virus SARS gây nên Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (2003).

Tác dụng lợi tiểu

Tính chất lợi tiểu này do chất quercitrin và các chất vô cơ chứa trong diếp cá. Dung dịch có 1/100.000 phân tử lượng quercitrin vẫn còn tác dụng lợi tiểu rất mạnh. Chất isoquercitrin cũng có tác dụng lợi tiểu.

Ngoài ra, diếp cá còn có tác dụng kháng viêm, tăng cường chức năng miễn dịch, chống ung thư, bệnh bạch cầu…

Công dụng thường dùng

Diếp cá là loại rau thường dùng ăn sống, hoặc nấu chín.

Diếp cá được dùng để chữa táo bón, trĩ, mụn nhọt, lở ngứa, trẻ con lên sởi, viêm phổi, đau mắt hoặc đau mắt đỏ do nhiễm trực khuẩn mủ xanh, viêm ruột, bí tiểu tiện, kiết lỵ, kinh nguyệt không đều.

Ngày dùng 6 – 12 g toàn cây khô (trừ rễ) hoặc 20 – 40 g cây tươi. Có thể dùng ở dạng thuốc sắc, thuốc bột, viên.

Bài thuốc kinh nghiệm

Bệnh trĩ đau nhức

Dùng lá diếp cá nấu nước xông, ngâm rửa lúc còn nóng, còn bã dùng đắp vào chỗ đau. Cũng dùng diếp cá uống tươi hoặc sắc uống liên tục trong ba tháng.

Ngoài ra, bạn có biết:

Ngũ bội tử: Công dụng cho người bệnh trĩ

Các dạng bệnh trĩ phổ biến bạn nên biết

Tiểu buốt, tiểu dắt

Dùng rau diếp cá, rau má tươi, mỗi thứ 50 g, lá mã đề rửa sạch vò với nước sôi để nguội, gạn trong uống.

Đau mắt nhặm đỏ, đau mắt do trực trùng mủ xanh

Dùng lá diếp cá tươi giã nát, trộn với lòng trắng trứng gà để đắp lên mí mắt khi đi ngủ.

Kinh nguyệt không đều

Dùng lá diếp cá vò nát, thêm nước uống.

Viêm phổi, viêm ruột, kiết lỵ, viêm thận phù thũng

Dùng lá diếp cá 50 g sắc uống.

Viêm tuyến sữa

Lá diếp cá, lá cải trời, mỗi vị 30 g giã nát, chế nước sôi vào vắt lấy nước cốt uống nóng; bã trộn với giấm, đắp lên vú.

Lưu ý khi dùng Diếp cá

  • Không dùng cho người thể trạng hư hàn. Người hư hàn ăn nhiều diếp cá lâu ngày có thể làm dương khí bị tổn thương, tinh tuỷ bị tiêu hao.
  • Người bị mụn nhọt thể âm, không nên dùng.

Diếp cá được sử dụng rất phổ biến và rộng rãi trong đời sống. Nó là một loại thực phẩm và cũng là thảo dược. Vì vậy, khi sử dụng diếp cá để chữa bệnh, nên tham khảo ý kiến bác sĩ về cách chế biến cũng như liều lượng cần dùng. YouMed sẵn sàng hỗ trợ bạn!

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi. Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. Đỗ Huy Bích và cs. (2003). Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật.

  2. Đỗ Tất Lợi (2006). Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam. Nhà xuất bản Y học.

  3. Bài giảng dược liệu (2004). Trường đại học Dược Hà Nội, Bộ môn Dược liệu. Nhà xuất bản Giáo dục.

  4. Bộ Y tế (2018). Dược điển Việt Nam 5, tập 2. Nhà xuất bản Y học, Hà Nội.

  5. Trần Thị Việt Hoa, Lê Thị Kim Oanh (2008). Phân lập và xác định cấu trúc một số hợp chất từ cây Diếp cá (Houttuynia cordata Thunb) của Việt Nam. Tạp chí Phát triển Khoa học & Công nghệ, tập 11, số 07.

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine - NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.

YouMed đã phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 tiêu chí để có thể được HON chứng nhận. 2 tiêu chí nổi bật nhất là tất cả bài viết đều được dẫn nguồn chính thống và được viết bởi 100% Bác sĩ, Dược sĩ. Chính điều này tạo nên điểm khác biệt giữa YouMed và các trang web khác.