Thiếu vitamin B3: hậu quả không thể lường trước

Vitamin B3 (niacin) có vai trò quan trọng trong chuyển hóa thức ăn chúng ta ăn vào thành năng lượng. Nó cũng giúp cơ thể sử dụng protein và chất béo, đồng thời giữ cho da, tóc và hệ thần kinh khỏe mạnh. Vì vậy nếu bạn bị thiếu vitamin B3 thì nó sẽ ảnh hưởng nhiều đến quá trình trao đổi chất trong cơ thể của bạn. Hãy cùng YouMed tìm hiểu về đề tài này nhé!

Nguyên nhân thiếu vitamin B3

Nguyên nhân của việc thiếu vitamin B3 (niacin) là kết quả của sự thiếu tryptophan (một loại acid amin). Dạng này gây ra chứng rối loạn gọi là Pellagra, ảnh hưởng đến da, đường tiêu hóa và não. Pellagra phát triển nếu chế độ ăn uống thiếu tryptophan vì cơ thể có thể chuyển đổi tryptophan thành niacin. Pellagra có thể là một chứng rối loạn theo mùa, xuất hiện vào mỗi mùa xuân và kéo dài qua mùa hè.

Pellagra cũng phát triển ở những người có một trong những bệnh sau đây:

  • Bệnh Hartnup: một chứng rối loạn di truyền hiếm gặp, trong đó sự hấp thụ tryptophan bị suy giảm
  • Hội chứng carcinoid: một chứng rối loạn hiếm gặp trong đó tryptophan không được chuyển hóa thành niacin

Những điều sau đây có thể dẫn đến sự thiếu hụt niacin:

  • Nghiện rượu.
  • Bệnh tiêu chảy.
  • Xơ gan.
  • Thuốc trị lao isoniazid (Laniazid, Nydrazid) nếu dùng trong thời gian dài.

Triệu chứng thiếu vitamin B3

Thông thường, những người bị bệnh Pellagra thường phát triển đối xứng hai bên như bị phát ban đỏ sẫm giống như bị cháy nắng và trở nên tồi tệ hơn khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời (tình trạng này gọi là nhạy cảm với ánh sáng). Phát ban xuất hiện ở những vị trí tiếp xúc với ánh nắng mặt trời:

  • Trên cánh tay và bàn tay (hình dạng như găng tay).
  • Trên bàn chân và bắp chân (có hình dạng như chiếc ủng).
  • Quanh cổ (giống như một chiếc vòng cổ).
  • Trên mặt tạo thành hình con bướm.
Triệu chứng thiếu vitamin B3 ở tay
Triệu chứng thiếu vitamin B3 ở tay

Các bất thường về da vẫn tồn tại dai dẳng và lâu dài.Những khu vực bị ảnh hưởng có thể trở nên có màu nâu và có vảy.

Toàn bộ hệ tiêu hóa của bạn cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Lưỡi và miệng có thể bị viêm và có màu đỏ sẫm. Lưỡi sẽ bị sưng, miệng có thể bị bỏng và vết loét có thể phát triển ở cả miệng và lưỡi. Cổ họng và thực quản cũng có thể bị bỏng rát. Cơ thể sẽ tăng nhu cầu sản xuất  nước bọt. Các triệu chứng khác bao gồm buồn nôn, nôn, khó chịu ở bụng, táo bón và tiêu chảy (có thể có máu).

Sau đó, mệt mỏi, mất ngủ và thờ ơ phát triển. Các vấn đề về não (bệnh não) thường xảy ra sau đó. Nó được đặc trưng bởi sự nhầm lẫn, mất phương hướng, ảo giác và mất trí nhớ. Mọi người cũng có thể bị kích động quá mức, trầm cảm, cực kỳ phấn chấn (hưng cảm), mê sảng hoặc hoang tưởng (nghĩ rằng mọi người có ý định làm hại mình).

Chuẩn đoán thiếu vitamin B3

Chuẩn đoán thiếu vitamin B3 thường dựa trên triệu chứng lâm sàng
Chuẩn đoán thiếu vitamin B3 thường dựa trên triệu chứng lâm sàng

Chẩn đoán thiếu niacin là thường dựa trên các triệu chứng lâm sàng (triệu chứng biểu hiện bên ngoài). Bác sĩ có thể dễ dàng nhận thấy các tổn thương da và miệng, tiêu chảy, mê sảng và sa sút trí tuệ xảy ra đồng thời ở người bệnh. Tuy nhiên, rất khó để phân biệt những thay đổi này với những thay đổi trong tình trạng thiếu thiamin (vitamin B1).

Tiền sử về chế độ ăn thiếu niacin và tryptophan có thể giúp bác sĩ trong quá trình chẩn đoán.

Các triệu chứng được cải thiện khi điều trị bằng niacin cũng có thể dùng để chẩn đoán.

Nếu cần, xét nghiệm giảm bài tiết N1-methylnicotinamide (NMN) qua nước tiểu; <0,8 mg / ngày (<5,8 mcmol / ngày) cũng là gợi ý của thiếu niacin.

Điều trị thiếu vitamin B3

Bổ sung đầy đủ vitamin B3 để phòng ngừa thiếu vitamin B3
Bổ sung đầy đủ vitamin B3 để phòng ngừa thiếu vitamin B3

Mức cho phép hàng ngày (RDA) được đề nghị cho niacin là:

  • Đối với nam giới: 16 mg mỗi ngày.
  • Đối với phụ nữ: 14 mg mỗi ngày.

Các nguồn tốt của niacin bao gồm thịt đỏ, cá, thịt gia cầm, bánh mì và ngũ cốc và đậu phộng. Nếu bạn không ăn nhiều thực phẩm giàu niacin hoặc bạn có một tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến sự hấp thụ niacin hay tryptophan, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn. Sản phẩm bổ sung niacin hoặc bổ sung vitamin/khoáng chất tổng hợp, thường chứa ít nhất 20 mg niacin. Con số này có thể giúp ngăn ngừa sự thiếu hụt niacin trong trường hợp này.

Các chất bổ sung niacin được chấp thuận để điều trị và ngăn ngừa sự thiếu niacin. Dưới sự giám sát của bác sĩ, bạn có thể sử dụng liều cao niacin hoặc acid nicotinic không kê đơn hoặc kê đơn để hỗ trợ điều trị cholesterol cao, bao gồm cả bệnh tăng triglycerid.

Tác dụng phụ phổ biến nhất của việc bổ sung niacin là mẩn đỏ. Các tác dụng phụ khác gồm buồn nôn, ngứa, nổi mề đay, men gan cao bất thường và táo bón. Tuy nhiên, quá nhiều acid nicotinic hoặc niacin có thể gây hại. Tránh dùng nhiều hơn bác sĩ kê đơn. Nếu bạn đang dùng liều hơn 100 mg mỗi ngày, các bác sĩ sẽ cho bạn kiểm tra chức năng gan định kỳ.

Nếu bạn có tiền sử bị bệnh gout, bạn nên cẩn thận với lượng niacin bạn tiêu thụ. Vì nó cũng được biết là làm tăng nồng độ acid  uric trong huyết thanh.

Thiếu vitamin B3 gây ra những triệu chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn trong tương lai. Hiểu được tầm quan trọng của vitamin B3, bạn có thể bổ sung nó một cách phù hợp vì sức khỏe của bản thân, bạn nhé!

Có thể bạn quan tâm

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine – NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.