Quảng cáo

Những điều cần biết về vắc xin phòng quai bị

Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi – rút gây nên và lây truyền qua đường hô hấp. Bệnh này có thể gặp ở mọi lứa tuổi và gây biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn, thậm chí dẫn đến vô sinh ở nam giới. Tiêm vắc xin phòng quai bị là một trong số những biện pháp hữu hiệu trong việc phòng tránh căn bệnh này. Hãy cùng Youmed tìm hiểu sâu về vấn đề này qua bài viết.

Tại sao cần phải tiêm chủng vắc xin phòng quai bị?

Bệnh quai bị là gì?

Quai bị (tiếng Anh là Mumps) trong dân gian còn gọi là bệnh má chàm bàm. Đây là một bệnh toàn thân, biểu hiện bằng sưng một hay nhiều tuyến nước bọt, thường gặp nhất là các tuyến mang tai. Khoảng 1/3 các trường hợp nhiễm bệnh không gây nên các triệu chứng sưng tuyến nước bọt rõ ràng trên thực tế lâm sàng.

vac-xin-phong-quai-bi
Bệnh quai bị đặc biệt nguy hiểm

Trên 50% bệnh nhân mắc bệnh quai bị có hiện tượng tăng bạch cầu trong dịch não tủy. Một số bệnh nhân có biểu hiện viêm màng não rõ với các triệu chứng như nhức đầu, cứng cổ, nôn mửa,… Hiện nay, chưa có phương pháp để điều trị bệnh đặc hiệu. Tiêm vắc xin phòng quai bị là cách hữu hiệu nhất để phòng ngừa bệnh.

Triệu chứng của bệnh

Khi bị bệnh, người bệnh thường sẽ có một số biểu hiện như:

  • Cơ thể suy nhược
  • Kém ăn
  • Mệt mỏi toàn thân
  • Đau đầu
  • Sau khi sốt từ 1 đến 3 ngày, tuyến nước bọt của bệnh nhân đau nhức, sưng to (có thể sưng ở một hoặc cả hai bên). Điều này khiến khuôn mặt bệnh nhân bị biến dạng, khó nhai, khó nuốt. Đây là dấu hiệu đặc trưng khi mắc bệnh quai bị.
  • Người bệnh có thể bị sưng bìu và đau tinh hoàn

Để xác định chắc chắn đã mắc quai bị, bạn có thể đi làm xét nghiệm vi – rút hoặc xét nghiệm các kháng thể. Xét nghiệm phát hiện bệnh quai bị được thực hiện với mục tiêu:

  • Chẩn đoán một người đã từng bị nhiễm quai bị hay chưa
  • Chẩn đoán người bệnh có đang nhiễm vi – rút gây bệnh hay không
  • Xác định khả năng miễn dịch của cơ thể với vi – rút quai bị
  • Theo dõi tiến triển của bệnh để tìm ra phương pháp điều trị thích hợp

Biến chứng nguy hiểm

Nếu không được tiêm vắc xin phòng quai bị, nguy cơ mắc bệnh sẽ rất cao. Biến chứng của bệnh quai bị cực kỳ nguy hiểm và khó lường trước được, đặc biệt là với nam giới. Một số biến chứng quai bị có thể gặp như:

  • Viêm tinh hoàn/mào tinh hoàn. Đáng lo nhất chính là teo tinh hoàn do có thể dẫn đến vô sinh. Tuy nhiên tỷ lệ teo tinh hoàn do bệnh quai bị khá thấp, chỉ khoảng 0,5%
  • Nhồi máu phổi: do huyết khối từ tĩnh mạch tuyến tiền liệt
  • Viêm tụy cấp tính
  • Viêm cơ tim
  • Viêm não, viêm màng não

Khi nào thì nên tiêm vắc xin phòng quai bị – sởi – rubella?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều cơ quan, tổ chức y khoa ở các nước phát triển trên thế giới đều khuyến cáo đưa vắc xin phòng quai bị vào trong chương trình tiêm chủng quốc gia để phòng chống bệnh. Hiện nay, vắc xin phòng quai bị được phối hợp với các vắc xin phòng sởi, rubella trong cùng 1 chế phẩm (được biết đến với tên MMR) để giảm số lần tiêm và đơn giản hóa quy trình tiêm phòng.

Không chỉ ở trẻ em, mà ngay cả người lớn, đặc biệt là phụ nữ đang có kế hoạch mang thai đều nên tiêm vắc xin:

  • Người lớn: tiêm bắp một liều duy nhất 0.5ml.
  • Trẻ em: Mũi tiêm đầu tiên khi trẻ được 12 – 18 tháng tuổi. Mũi thứ hai tiêm khi trẻ khoảng từ 3 – 5 tuổi hoặc trước khi trẻ đi học. Hai mũi tiêm nên cách nhau tối thiểu 1 tháng. Có thể tiêm vắc xin phòng quai bị cho trẻ ở bất kỳ độ tuổi nào nên cha mẹ đừng lo lắng nếu đã bỏ lỡ mất các mốc thời gian kể trên.
  • Phụ nữ đang có kế hoạch mang thai cần xét nghiệm trước khi tiêm phòng vắc xin phòng quai bị. Trong vòng 1 tháng sau khi tiêm vắc xin, bệnh nhân cần tránh mang thai. Đối với phụ nữ đang mang thai hoặc đang trong thời gian cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tiêm phòng vắc xin phòng quai bị – sởi – rubella.

Tiêm vắc xin quai bị – sởi – rubella bao nhiêu tiền?

Tùy vào từng loại vắc xin và cơ sở tiêm chủng mà có giá thành khác nhau. Loại vắc xin phối hợp phòng 3 bệnh quai bị – sởi – rubella  MMR II (Mỹ) có giá 290.000 đồng.

Tác dụng phụ của vắc xin quai bị – sởi – rubella

Một số tác dụng phụ bệnh nhân có thể gặp phải sau tiêm như:

  • Cảm giác bỏng rát hoặc đau nhói tại vùng tiêm
  • Ít gặp: sốt (từ 38oC trở lên, trên da có xuất hiện vùng ban đỏ nhưng thường nhẹ)
  • Hiếm gặp: Phản ứng nhẹ tại chỗ (như ban đỏ, căng cứng, đau họng, khó chịu, sởi không điển hình, ngất, dễ bị kích thích,…). Viêm tuyến mang tai một hoặc cả hai bên, buồn nôn, nôn và tiêu chảy.
  • Những phản ứng quá mẫn trên da như nổi mày đay, co thắt phế quản có thể xảy ra ngay cả ở những người không có tiền sử dị ứng.
  • Đau cơ, xương khớp: thường thoáng qua và không bị mạn tính. Tác dụng phụ này hay xảy ra ở phụ nữ lứa tuổi trưởng thành.

Những điều cần lưu ý khi tiêm chủng vắc xin quai bị – sởi – rubella

  • Phụ nữ chuẩn bị mang thai cần xét nghiệm huyết thanh trước khi tiêm phòng vắc xin phòng quai bị. Nếu kết quả xét nghiệm là âm tính trước hoặc trong khi mang thai, cần được tiêm chủng sớm sau khi thai sản.
  • Phụ nữ trong vòng 1 tháng sau khi tiêm cần sử dụng các biện pháp để tránh mang thai.
  • Phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tiêm phòng vắc xin quai bị – sởi – rubella.

Những trường hợp không nên hoặc hoãn tiêm vắc xin quai bị

  • Người mắc bệnh suy giảm miễn dịch nặng do bệnh HIV/AIDS.
  • Người bị mắc các bệnh ác tính
  • Người đang được điều trị bằng corticoid liều cao đường toàn thân, các thuốc chống chuyển hóa, điều trị ung thư bằng xạ trị
  • Phụ nữ có dấu hiệu nghi ngờ hoặc đang mang thai.
  • Phụ nữ sau khi tiêm vắc xin cần tránh mang thai tối thiểu trong vòng 28 ngày
vac-xin-phong-quai-bi
Phụ nữ mang thai không nên tiêm vắc xin quai bị

Tiêm vắc xin phòng quai bị rồi có bị nữa không?

Do vắc xin được kết hợp cùng với sởi và rubella nên hiệu quả bảo vệ  chỉ rơi vào khoảng từ 90 – 95%. Tuy nhiên, nếu mắc bệnh, người bệnh sẽ bị nhẹ hơn và thời gian mắc bệnh ít hơn nếu đã được tiêm phòng đầy đủ do trong cơ thể đã có sẵn kháng thể phòng bệnh. Tức là, sau khi được tiêm phòng, hệ miễn dịch của cơ thể đã nhận diện được vi – rút quai bị là vật thể lạ, nên sẽ tạo ra kháng thể để tiêu diệt chúng. Khi thực sự mắc bệnh, hệ miễn dịch của cơ thể đã được chuẩn bị sẵn sàng để chiến đấu với các tác nhân gây bệnh một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Trên đây là những thông tin về bệnh quai bị và vắc xin phòng ngừa. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vắc xin, hãy liên hệ đến nhân viên y tế để được tư vấn kỹ hơn bạn nhé!

Có thể bạn quan tâm

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine – NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.