YouMed

Tầm soát ung thư tuyến tiền liệt có ý nghĩa như thế nào?

bác sĩ nguyệt thanh
Tác giả: Bác sĩ ĐỖ PHẠM NGUYỆT THANH
Chuyên khoa: Đa khoa

Tầm soát ung thư là phương pháp được thực hiện để phát hiện tình trạng ung thư trước khi có triệu chứng. Hoặc phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm và cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân. Việc tầm soát ung thư đã được ứng dụng khá rộng rãi. Trong đó có bệnh lý ung thư tuyến tiền liệt. Đây là loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới. Vậy tầm soát ung thư tuyến tiền liệt ra sao và bằng cách nào. Mời bạn cùng tìm hiểu chủ đề này trong bài viết của bác sĩ Đỗ Phạm Nguyệt Thanh ngay sau đây. 

Ung thư tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt là gì?

Tuyến tiền liệt là một cơ quan tuyến chỉ có ở nam giới và nằm ngay dưới bàng quang. Tuyến tiền liệt bình thường nặng khoảng 20 g và bao trùm niệu đạo sau. Chiều dài khoảng 2,5 cm.

Dịch tuyến tiền liệt góp phần vào thể tích tinh dịch (25%). Dịch này có nhiều kẽm, axit citric và choline, cũng như các protein chế tiết. Trong đó bao gồm cả acid phosphatase, seminin, yếu tố hoạt hóa plasminogen và kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt PSA (prostate specific antigen).1

tầm soát ung thư tuyến tiền liệt
Hình ảnh mô phỏng cấu tạo tuyến tiền liệt

Tổng quan về ung thư tuyến tiền liệt

Theo dữ liệu của GLOBOCAN 2020 tại Việt Nam, ung thư tuyến tiền liệt là ung thư xếp thứ 8 về tỷ lệ mắc mới và thứ 10 và tỷ lệ tử vong.2

Nguyên nhân ung thư tuyến tiền liệt phần lớn do sự phát triển bất thường, mất kiểm soát của các tế bào cấu tạo nên tuyến tiền liệt. Nguyên nhân chính vẫn chưa được xác định mặc dù đã có nhiều nghiên cứu đi tìm mối liên quan giữa ung thư tuyến tiền liệt với thói quen hút thuốc lá và uống rượu bia, yếu tố nội tiết, di truyền… Tuy nhiên, chúng ta vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để khẳng định chính xác.3

Giai đoạn đầu của ung thư tuyến tiền liệt thường có triệu chứng không rõ ràng; hoặc những dấu hiệu giống với các bệnh lý lành tính khác. Một số triệu chứng thường gặp của ung thư tuyến tiền liệt là: tiểu buốt, tiểu đêm nhiều lần, xuất tinh ra máu…3

Để phát hiện sớm, nam giới nên đi khám tầm soát ung thư tuyến tiền liệt. Đồng thời có thể tầm soát thêm các bệnh lý ung thư phổ biến ở giới nam. Chẳng hạn như ung thư đại trực tràng, ung thư phổi3

tầm soát ung thư tuyến tiền liệt
Ung thư tuyến tiền liệt nên được tầm soát càng sớm càng tốt

Yếu tố nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt

Một số nam giới có nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt cao hơn những người khác. Chẳng hạn như người Mỹ gốc Phi hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt.4

Khi nào nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt?

Khuyến cáo về các đối tượng nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt được đưa ra như sau: 5

  • Nam giới từ 55 – 69 tuổi nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt bằng xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA). Trước khi đưa ra quyết định, nam giới nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn về lợi ích cũng như nguy cơ của việc tầm soát.
  • Nam giới từ 70 tuổi trở lên không cần tầm soát ung thư tuyến tiền liệt định kỳ.
  • Nếu phát hiện bản thân có những dấu hiệu bất thường, bạn cũng có thể đi khám tổng quát hoặc trao đổi với bác sĩ.

Xét nghiệm tầm soát ung thư tuyến tiền liệt

Loại xét nghiệm tầm soát ung thư dựa trên việc định lượng nồng độ các tumor marker (chất chỉ dấu ung thư). Nó cũng được thực hiện với mục đích dự báo khả năng tái phát của ung thư sau điều trị. Đối với ung thư tuyến tiền liệt, việc tầm soát sẽ dựa trên việc định lượng nồng độ kháng nguyên đặc hiệu tiền liệt tuyến PSA và một số xét nghiệm khác.

Xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt – PSA6

PSA là một loại protein được tạo ra bởi các tế bào trong tuyến tiền liệt. Bao gồm cả tế bào bình thường và tế bào ung thư. PSA chủ yếu được tìm thấy trong tinh dịch, nhưng một lượng nhỏ cũng được tìm thấy trong máu. Khả năng bị ung thư tuyến tiền liệt tăng lên khi mức PSA tăng lên. Nhưng không có giá trị cụ thể nào có thể biết chắc chắn bạn có ung thư hay không.

tầm soát ung thư tuyến tiền liệt
Xét nghiệm PSA để tầm soát ung thư tuyến tiền liệt

Các xét nghiệm khác tầm soát ung thư tuyến tiền liệt

  • Kiểm tra trực tràng kỹ thuật số (DRE).
  • Các xét nghiệm khác của PSA như fPSA, tPSA, PSAD, PSADT, PSAV…
  • Xét nghiệm hình ảnh: MRI, siêu âm qua trực tràng (TRUS).

Kết quả xét nghiệm tầm soát tuyến tiền liệt

Nhiều nghiên cứu đưa ra điểm cắt là PSA > 4 ng/mL thì được xem là nguy cơ cao mắc ung thư tuyến tiền liệt. Một số nghiên cứu có thể đưa ra mức thấp hơn, chẳng hạn như 2,5 hoặc 3.6

Hầu hết nam giới không bị ung thư tuyến tiền liệt có mức PSA dưới 4 ng/mL. Khi ung thư phát triển, mức PSA thường tăng trên 4. Tuy nhiên, mức dưới 4 không đảm bảo rằng bạn không bị ung thư.6

Các khoảng giá trị và ý nghĩa của PSA

  • Từ 4 – 10: 1/4 khả năng bị ung thư tuyến tiền liệt.
  • PSA > 10 ng/mL, khả năng bị ung thư tuyến tiền liệt hơn 50%.

Các yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ PSA6

PSA có thể tăng trong các tình trạng không phải ung thư:

  • Tuổi tác: Mức PSA thường tăng chậm khi bạn già đi, ngay cả khi bạn không có bất thường về tuyến tiền liệt.
  • Thủ thuật xoa bóp tuyến tiền liệt mạnh mẽ có thể gây tăng PSA trong thời gian ngắn.
  • Viêm tuyến tiền liệt do vi khuẩn cấp tính.
  • Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (BPH).
  • Một số loại thuốc: Thuốc nội tiết tố nam như testosterone.

Vì có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức PSA. Do đó, kết quả nên được đọc bởi người có chuyên môn. Nếu xét nghiệm PSA bất thường, bác sĩ có thể đề nghị thêm một số xét nghiệm khác để xác định chẩn đoán.

Nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt ở đâu?

Hiện nay, việc tầm soát các bệnh lý ung thư đã được ứng dụng rộng rãi. Vì vậy, không khó để tìm kiếm các cơ sở có thể làm tầm soát ung thư tuyến tiền liệt. Bạn nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín và có đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao trên khắp cả nước. Dưới đây là một số địa chỉ cho bạn tham khảo:

Khu vực Bệnh viện Địa chỉ
Miền Bắc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội 1 Tôn Thất Tùng, quận Đống Đa, Hà Nội.
Bệnh viện K Cơ sở 1: 43 phường Quán Sứ, Hàng Bông, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Cơ sở 2: Tựu Liệt, Tam Hiệp, Thanh Trì, Hà Nội.
Cơ sở 3: 30 Cầu Bươu, Tân Triều, Thanh Trì, Hà Nội.
Miền Nam Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM Cơ sở 1: 215 Hồng Bàng, phường 11, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.
Cơ sở 2: 201 Nguyễn Chí Thanh, phường 12, quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.
Cơ sở 3: 221B Hoàng Văn Thụ, phường 8,quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh.
Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM 3 Nơ Trang Long, , phường 7, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.
Bệnh viện Bình Dân 371 Điện Biên Phủ, phường 4, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh.
Bệnh viện Vinmec Central Park 208 Nguyễn Hữu Cảnh, phường 22, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh.

Trên đây là bài viết về chủ đề tầm soát ung thư tuyến tiền liệt. Hy vọng qua bài viết trên bạn đã hiểu hơn về các xét nghiệm tầm soát bệnh lý này. Đây là bệnh khá phổ biến ở nam giới nhưng có thể tầm soát để phát hiện sớm. Do đó, nam giới nên đi khám để tầm soát định kỳ theo khuyến cáo.

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi.
Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. Picture of the Prostate
    https://www.webmd.com/men/picture-of-the-prostate
    Ngày tham khảo: 26/05/2022
  2. GLOBOCAN 2020
    https://youmed.vn/tin-tuc/wp-content/uploads/2022/05/704-viet-nam-fact-sheets.pdf
  3. Nam giới tuổi trung niên nên tầm soát ung thư tuyến tiền liệt
    https://suckhoedoisong.vn/nam-gioi-trung-nien-nen-tam-soat-ung-thu-tuyen-tien-liet-169210808120827002.htm
    Ngày tham khảo: 26/05/2022
  4. Who is at Risk of Prostate Cancer
    https://www.cdc.gov/cancer/prostate/basic_info/risk_factors.htm
    Ngày tham khảo: 26/05/2022
  5. Should I Get Screened for Prostate Cancer?
    https://www.cdc.gov/cancer/prostate/basic_info/get-screened.htm
    Ngày tham khảo: 26/05/2022
  6. Screening Tests for Prostate Cancer
    https://www.cancer.org/cancer/prostate-cancer/detection-diagnosis-staging/tests.html
    Ngày tham khảo: 26/05/2022

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine - NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.

YouMed đã phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 tiêu chí để có thể được HON chứng nhận. 2 tiêu chí nổi bật nhất là tất cả bài viết đều được dẫn nguồn chính thống và được viết bởi 100% Bác sĩ, Dược sĩ. Chính đều này tạo nên điểm khác biệt giữa YouMed và các trang web khác.