Thông tin bảo trợ bởi Hội Dược học TPHCM Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM

Tắc ruột: Nguyên nhân và phương pháp điều trị

Tắc ruột : Nguyên nhân và phương pháp điều trị

Tắc ruột là một nguyên nhân khá phổ biến đưa người bệnh đến với phòng cấp cứu. Mức độ nghiêm trọng của chúng rất thay đổi, phần lớn phụ thuộc vào nguyên nhân và thời gian tắc nghẽn. Việc nhận biết được các dấu hiệu sớm và có thái độ cẩn trọng sẽ giúp làm giảm các biến chứng và tăng khả năng điều trị thành công. Chính vì thế, chúng ta hãy cùng nhau đến với bài viết: “tắc ruột: nguyên nhân và điều trị”

1. Tắc ruột là gì?

Tắc ruột là sự tắc nghẽn lưu thông của dòng thức ăn trong ruột non hoặc ruột già. Đây là một tình trạng nguy hiểm tiềm tàng và có thể do nguyên nhân khác nhau gây nên.

Các vật cản gây ra sự tích tụ thức ăn, axit dạ dày, khí và dịch ở trong lòng ruột. Khi tình trạng tắc nghẽn kéo dài, áp lực trong lòng ruột tăng lên và có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa đến tính mạng.

2. Nguyên nhân gây bệnh là gì?

Có nhiều nguyên nhân có thể gây tắc ruột. Chúng được phân chia thành hai nhóm chính: cơ học (có nguyên nhân gây tắc nhìn thấy được) hoặc cơ năng (do rối loạn chức năng).

2.1 Tắc ruột cơ học

Tắc ruột cơ học là loại tắc nghẽn gây ra bởi một rào cản vật lý (vật cản). Sự xuất hiện của chúng làm ngăn chặn hoặc hạn chế dòng chảy của thức ăn trong lòng ruột. Các vật cản này có thể là:

  • Dính các mô sau phẫu thuật vùng bụng hoặc chậu.
  • Viêm túi thừa.
  • Nuốt phải dị vật.
  • Sỏi túi mật, sỏi đường mật.
  • Thoát vị.
  • Sỏi phân.
  • Sự nhiễm trùng.
  • bệnh viêm ruột (IBDs).
  • Khối u.
  • Xoắn ruột.

2.2 Tắc ruột cơ năng

Tắc ruột cơ năng (liệt ruột) xảy ra khi một cái gì đó phá vỡ hoạt động của toàn bộ hệ thống tiêu hóa. Bình thường, các ruột lớn và nhỏ di chuyển trong các cơn co thắt phối hợp. Nếu một cái gì đó làm gián đoạn quá trình này, một tắc nghẽn phi cơ học có thể xảy ra. Nếu bác sĩ có thể phát hiện và điều trị nguyên nhân, tắc ruột thường là vấn đề ngắn hạn.

Tuy nhiên, một số điều kiện y tế lâu dài hoặc mãn tính có thể gây ra tắc nghẽn cơ năng.

Nguyên nhân gây tắc ruột không cơ học bao gồm:

  • Phẫu thuật bụng hoặc xương chậu.
  • Bệnh tiểu đường.
  • Rối loạn điện giải.
  • Suy giáp.
  • Bệnh Hirschsprung (tình trạng mà một đoạn ruột thiếu đi tế bào thần kinh)
  • Nhiễm trùng.
  • Một số rối loạn thần kinh – cơ, chẳng hạn như bệnh Parkinson.
  • thuốc opioid.

3. Đâu là các triệu chứng gợi ý?

Tắc ruột gây ra một loạt các triệu chứng khó chịu. Mức độ nghiêm trọng và thời điểm xuất hiện phụ thuộc nhiều vào vị trí và thời gian tắc nghẽn. Nhưng nhìn chung, người bệnh thường than phiền về:

  • Đau bụng quặn từng cơn vùng quanh rốn hoặc dưới rốn khá thường gặp trong tắc ruột. Giữa các cơn đau người bệnh cảm thấy dễ chịu hẳn. Tuy nhiên trong giai đoạn trễ, cơn đau có thể không còn rõ nữa hoặc chuyển thành đau dữ dội gợi ý đã có biến chứng.
  • Buồn nôn và nôn: Vị trí tắc ở càng cao, người bệnh nôn càng sớm và càng nhiều. Ngược lại đối với các vị trí thấp như ở ruột già, người bệnh thậm chí có thể chỉ có buồn nôn.
  • Bí trung và đại tiện: thường xuất hiện ở người bị tắc hoàn toàn. Tuy nhiên trong giai đoạn sớm, phần ruột dưới chỗ tắc vẫn chưa sạch phân nên người bệnh có thể vẫn còn đại tiện được.
  • Chướng bụng: mức độ thay đổi tùy theo vị trí tắc nghẽn.
  • Đầy hơi, chán ăn.
  • Sốt: thường là sốt nhẹ do mất nước. Ngược lại nếu ngưđời bệnh bị sốt cao, cần hết sức thận trọng vì có thể đã xảy ra biến chứng như thủng ruột hay hoại tử ruột. Đây là một trường hợp cấp cứu, cần phải phẫu thuật sớm.
Đau bụng, chướng bụng, nôn ói và bí trung – đại tiện là các dấu hiệu của tắc ruột
Đau bụng, chướng bụng, nôn ói và bí trung – đại tiện là các dấu hiệu của tắc ruột

4. Tắc ruột có nguy hiểm không?

Khi không được điều trị, tắc nghẽn sẽ làm cho vùng ruột đó bị thiếu máu nuôi dẫn đến hoại tử. Nghiêm trọng hơn có thể gây thủng ruột, nhiễm trùng nặng, suy chức năng các cơ quan và sốc.

Nhưng nhìn chung, hầu hết các trường hợp tắc ruột đều có thể điều trị. Tuy nhiên, đối với các nguyên nhân khác, chẳng hạn như ung thư, lại đòi hỏi phải tốn nhiều thời gian hơn.

5. Làm thế nào để chẩn đoán bệnh?

Quá trình chẩn đoán bắt đầu bằng việc tìm hiểu các triệu chứng và khám thực thể. Sau đó, tùy vào từng trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị xét nghiệm thêm:

  • Xét nghiệm máu để kiểm tra rối loạn điện giải, đánh giá gián tiếp dấu hiệu mất nước và kiểm tra chức năng các cơ quan.
  • Nội soi đường tiêu hóa để xác định vị trí và nguyên nhân gây tắc.
  • X-quang, chụp CT.
Chụp cắt lớp vi tính (CT-scans) rất có giá trị để chẩn đoán tắc ruột
Chụp cắt lớp vi tính (CT-scans) rất có giá trị để chẩn đoán tắc ruột

6. Phương pháp điều trị là gì?

Nguyên tắc điều trị tắc ruột là nội khoa kết hợp với ngoại khoa.

6.1 Điều trị nội khoa

Điều trị cụ thể phụ thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của từng loại tắc nghẽn. Nhưng nhìn chung, điều trị mất nước là rất quan trọng. Người bệnh tắc ruột nào cũng sẽ có dấu hiệu mất nước dù ít hay nhiều, kèm theo các rối loạn về điện giải. Vì vậy, dịch truyền cần được sử dụng để điều chỉnh lại sự mất cân bằng này.

Thêm vào đó, bác sĩ sẽ dùng một ống thông đưa qua mũi xuống dạ dày để giúp dẫn lưu lượng dịch và thức ăn ứ đọng ra ngoài. Mục đích là:

  • Giảm áp lực trong lòng ruột, từ đó khiến cho ruột bớt căng chướng và bớt phù nề. Kết quả là người bệnh cảm thấy đỡ đau và khó thở.
  • Hạn chế nôn (làm giảm nguy cơ hít sặc vào đường thở gây viêm phổi).

Kháng sinh cũng được cân nhắc, tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng là cần thiết. Trong từng tình huống cụ thể, bác sĩ sẽ đánh giá các dấu hiệu trên lâm sàng và quyết định xem có nên sử dụng chúng hay không.

Cuối cùng, nếu điều trị nội khoa thất bại hoặc các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn, phẫu thuật sẽ được tiến hành.

6.2 Điều trị ngoại khoa

Điều trị ngoại khoa thường được sử dụng cho các trường hợp tắc ruột cơ học với mục đích là:

  • Giúp cho dòng thức ăn và dịch tiêu hóa lưu thông lại bình thường.
  • Giải quyết nguyên nhân: phương pháp phẫu thuật sẽ thay đổi tùy thuộc vào từng nguyên nhân cụ thể (chẳng hạn như mở lòng ruột lấy sỏi trong trường hợp tắc ruột do sỏi, gỡ dính hay cắt dây dính trong trường hợp tắc ruột do dính,…) và tình trạng của đoạn ruột bị ảnh hưởng. Nhưng nhìn chung, đây thường là các cuộc phẫu thuật lớn và người bệnh cần được gây mê.
Phẫu thuật là phương pháp hiệu quả để giải quyết tình trạng tắc nghẽn
Phẫu thuật là phương pháp hiệu quả để giải quyết tình trạng tắc nghẽn

Trong tất cả các trường hợp, tái lập lưu thông ruột được ưu tiên hơn do không phải lúc nào cũng loại bỏ được nguyên nhân gây tắc (ví dụ ung thư giai đoạn trễ, dính ruột nhiều và chặt,…).

Tắc ruột quả thực không quá khó để nhận biết. Chỉ cần thận trọng với các triệu chứng như đau, nôn, bí trung và đại tiện, chúng ta đã có thể phát hiện được phần lớn các trường hợp. Chẩn đoán sớm và điều trị sẽ mang lại kết quả rất khả quan. Vì vậy, hãy đến các cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu có bất cứ dấu hiệu nghi ngờ nào và đừng nên cố gắng điều trị tắc nghẽn đường ruột tại nhà, bạn nhé! 

Bác sĩ : Nguyễn Hồ Thanh An 

 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 26/06/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

Healthline – Intestinal obstruction
https://www.healthline.com/health/intestinal-obstruction, accessed on 07/01/2020.

Medicalnewstoday (2018) – What is bowel obstruction?
https://www.medicalnewstoday.com/articles/324037.php#summary, accessed on 07/01/2020.

Sách “Cấp cứu ngoại tiêu hóa” – Bộ môn Ngoại DHYD TPHCM.

Trang tin Y tế CHÍNH THỐNG
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000 bài, trang Tin y tế YouMed là một trong những lựa chọn hàng đầu cho những ai đang có nhu cầu tìm hiểu các kiến thức về sức khỏe. Nội dung đa dạng bao gồm: Cẩm nang y tế A-Z (Bệnh học, thuốc, dược liệu), các chuyên đề mang thai, sinh con, chăm sóc da, các tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Tất cả bài viết của YouMed đều do các bác sĩ, dược sĩ viết và dẫn nguồn chính thống, đặc biệt, được bảo trợ bởi 2 hội là Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM và Hội Dược học TPHCM nhằm đảm bảo độ tin cậy, giúp bạn không còn cảm giác bị nhiễu loạn và bối rối trước những thông tin sức khỏe tràn lan trên mạng.
YouMed hiểu rằng, những thông tin y khoa ngoài việc chính xác còn phải thân thiện và gần gũi với tất cả mọi người. Thế nên, chúng tôi luôn mong muốn mang đến các bài viết dễ đọc và dễ hiểu nhất. Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.
YouMed cam kết sẽ luôn cho ra đời nhiều nội dung và bài viết hơn nữa, luôn lắng nghe những nhu cầu của độc giả và ngày càng hoàn thiện website, để xứng đáng trở thành một trong những trang Tin Y tế hàng đầu Việt Nam.

Bảo trợ thông tin

Hoi Duoc Hoc TPHCM

Hội Dược Học TP HCM

Hoi Thay Thuoc Tre TPHCM

Hội Thầy Thuốc Trẻ TP HCM

Đặt lịch khám dễ dàng cùng YouMed:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *