YouMed

Xét nghiệm rối loạn đông máu là gì? Các chỉ số bạn cần lưu ý

Bác sĩ Vũ Thành Đô
Tác giả: ThS.BS Vũ Thành Đô
Chuyên khoa: Tim - Thận - Khớp - Nội tiết

Thời gian qua, rất nhiều người trên thế giới đã bị nhiễm COVID-19. Bên cạnh những trường hợp đáng tiếc, nhiều người bệnh đã khỏe mạnh và tái hòa nhập cộng đồng. Thế nhưng di chứng hậu COVID-19 xuất hiện kéo theo nhiều lo lắng cho các bệnh nhân. Đa phần mọi người đều đã nghe qua hoặc tìm đến các gói xét nghiệm hậu COVID để kiểm tra sức khỏe của bản thân. Một trong số các xét nghiệm được bác sĩ tiến hành là xét nghiệm rối loạn đông máu. Bài viết sau đây sẽ cung cấp cho bạn đọc các thông tin về loại xét nghiệm này. 

Xét nghiệm rối loạn đông máu là gì?

Xét nghiệm rối loạn đông máu có công dụng đo khả năng đông máu và thời gian máu đông lại. Xét nghiệm loại này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ chảy máu quá mức hay sự hình thành cục máu đông (huyết khối). Các xét nghiệm rối loạn đông máu tương tự hầu hết những loại xét nghiệm máu khác.1

xét nghiệm rối loạn đông máu
Xét nghiệm rối loạn đông máu giúp phát hiện nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm

Xét nghiệm rối loạn đông máu có vai trò quan trọng đối với sức khỏe nói chung và người đã từng mắc COVID-19 nói riêng. Có được điều này vì xét nghiệm hỗ trợ việc phát hiện ra các cục máu đông. Nó giúp người bệnh đề phòng đau tim, đột quỵ và giảm nguy cơ tử vong. Bên cạnh đó, rối loạn đông máu còn phản ánh các bệnh khác như: Chảy máu lâu cầm, bệnh gan, thiếu vitamin C,…2

Đối tượng cần thực hiện xét nghiệm rối loạn đông máu

Rối loạn đông máu có thể gây chảy máu hoặc đông máu rất nguy hiểm. Từ trước đến nay, những người có nguy cơ bị rối loạn trong quá trình đông máu sẽ được bác sĩ chỉ định các xét nghiệm để kiểm tra.

Những người từng mắc COVID-19

Hiện nay, một nhóm đối tượng nên quan tâm đến xét nghiệm rối loạn đông máu là những người bệnh từng trở thành F0. Ở một số người bệnh, virus Corona có thể gây ra di chứng là hình thành cục máu đông. 

Cục máu đông do COVID thường xuất hiện nhiều ở những người bệnh phải nhập viện. Đặc biệt là những ai đang mắc bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường,… Trường hợp mắc COVID thể nhẹ thì ít gặp phải di chứng này. Tuy nhiên, chúng ta không được chủ quan vì tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và thậm chí dẫn đến nguy cơ đột quỵ.

Các chuyên gia vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân chính xác dẫn đến cục máu đông do COVID-19 gây ra. Nhưng ở một số nghiên cứu, người ta chỉ ra một số cơ chế dẫn đến hình thành máu đông như:3

  • Tế bào nội mô tăng biểu hiện protein ACE2, loại này được virus Corona sử dụng để xâm nhập vào tế bào. Vì vậy là chúng dễ dàng “tiến sâu” và các tế bào nội mô, làm kích hoạt cơ chế đông máu của cơ thể.
  • Trường hợp các tế bào nội mô không bị nhiễm trực tiếp thì những mô lân cận bị tổn thương do nhiễm virus hoặc phản ứng miễn dịch cũng làm tăng khả năng đông máu.
  • Việc gia tăng các phân tử gây viêm mà hệ thống miễn dịch tạo ra để phản ứng lại đợt tấn công từ virus cũng làm khởi phát sự đông máu.
xét nghiệm rối loạn đông máu
Bạn sẽ được bác sĩ chỉ định xét nghiệm rối loạn đông máu hậu COVID-19

Bên cạnh đó, bạn cũng cần theo dõi bản thân có một vài triệu chứng hậu COVID dưới đây hay không. Từ đó tiến hành khám sức khỏe cho cơ thể.

Xem thêm: Gói khám hậu COVID bao gồm những gì?

Những đối tượng đặc biệt

Bên cạnh những người đã từng mắc COVID-19, nếu rơi vào một trong các trường hợp sau, hãy đến bệnh viện để kiểm tra tình trạng đông máu của cơ thể: 

  • Sử dụng thuốc làm ảnh hưởng quá trình đông máu như: Warfarin, Aspirin, Heparin,…  
  • Gia đình có tiền sử bị rối loạn đông máu, bản thân có tiền sử sảy thai nhiều lần, tiền sử đột quỵ “nhẹ”.  
  • Xuất hiện các triệu chứng sau: có máu trong nước tiểu hoặc phân, chảy máu quá nhiều (chảy máu cam; vết thương hoặc phẫu thuật; sau sinh con; kinh nguyệt); vết bầm tím xuất hiện thường xuyên; các đốm màu tím đỏ hoặc nâu xuất hiện dưới da; khớp bị đỏ, cứng, hoặc đau.4
  • Sử dụng một số thuốc để điều trị ung thư như: tamoxifen, bevacizumab, thalidomide và lenalidomide.
  • Các yếu tố nguy cơ gây tăng đông máu như: mắc bệnh ung thư; chấn thương hoặc phẫu thuật gần đây; béo phì; mang thai; đặt catheter tĩnh mạch trung tâm; sử dụng estrogen (viên uống tránh thai, hormone,…); nằm bất động lâu ngày; đau tim, suy tim sung huyết, đột quỵ; giảm tiểu cầu; di chuyển bằng máy bay kéo dài; hội chứng kháng thể kháng phospholipid; tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu hay thuyên tắc phổi; bệnh đa hồng cầu hoặc tăng tiểu cầu; đái huyết sắc tố kịch phát về đêm; HIV/AIDS; hội chứng thận hư.5
  • Trẻ sơ sinh bị chảy máu cuống rốn khoảng 1 đến 2 tuần sau khi cắt dây rốn. Thậm chí chảy máu không ngừng.

Quy trình xét nghiệm rối loạn đông máu

Các loại xét nghiệm rối loạn đông máu hiện nay bao gồm: Xét nghiệm Prothrombin, APTT (Activated Partial), Thromboplastin Time, xét nghiệm định lượng Fibrinogen, xét nghiệm định lượng D-Dimer. Đối với toàn bộ các xét nghiệm này, bước đầu tiên, bác sĩ chuyên khoa sẽ lấy mẫu máu để đem đi xét nghiệm và phân tích.

Dưới đây là quy trình cụ thể của từng loại xét nghiệm:

Xét nghiệm Prothrombin6

Đây là loại xét nghiệm rối loạn đông máu với mục đích đo khoảng thời gian cần thiết để huyết tương của một người đông lại. Prothrombin (yếu tố II), là một trong các protein huyết tương tham gia vào quá trình đông máu. Trước khi làm xét nghiệm Prothrombin, bác sĩ sẽ hỏi về các thuốc bạn đang dùng. Thuốc chống đông máu có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Người bệnh không cần nhịn ăn trước khi thực hiện xét nghiệm này. 

Bước đầu tiên là lấy mẫu máu của người bệnh tại phòng thí nghiệm chẩn đoán. Giai đoạn này thường mất vài phút và ít gây đau đớn. Tiếp theo, một chuyên gia tại phòng thí nghiệm sẽ thêm hóa chất vào máu để theo dõi thời gian máu đông lại. Sau đó, bác sĩ sẽ dựa trên các chỉ số thời gian, so sánh đối chiếu với số chuẩn để đưa ra kết luận phù hợp. 

APTT (Activated Partial Thromboplastin Time)7

Xét nghiệm này dùng để xác định xem các yếu tố đông máu hoạt động ra sao. Nếu một trong số chúng gặp vấn đề sẽ ảnh hưởng đến thời gian hình thành cục máu đông (nếu có). Xét nghiệm APTT thường được đi kèm với xét nghiệm thời gian Prothrombin. Khi phối hợp 2 xét nghiệm này với nhau thì bác sĩ sẽ có đầy đủ căn cứ hơn để kết luận.

xét nghiệm rối loạn đông máu
Xét nghiệm APTT để xác định thời gian đông máu của cơ thể

Trước tiên, bác sĩ sẽ hỏi người bệnh về các loại thuốc mà họ đang sử dụng. Sau đó, nhân viên y tế tiến hành lấy máu. Quá trình này chỉ mất vài phút. Một kỹ thuật viên phòng thí nghiệm sẽ: 

  • Làm sạch vùng da nơi kim đi vào để lấy máu.
  • Quấn dây cao su quanh cánh tay – điều này tạo ra áp lực làm cho tĩnh mạch sưng lên vì máu, dồn máu về nơi cần lấy.
  • Chèn một cây kim mỏng vào tĩnh mạch, thường ở mặt trong của cánh tay, ở khuỷu tay hoặc mu bàn tay.
  • Rút máu.
  • Tháo dây đeo cao su và quấn băng trên cánh tay hoặc bàn tay (vị trí lấy máu)

Nhân viên y tế thêm vào máu một chất để máu đông nhanh hơn. Sau đó người này sẽ tiến hành các phân tích và phép thử trên mẫu máu của người bệnh.  

Xét nghiệm định lượng Fibrinogen8

Xét nghiệm này dùng để xác định mức độ fibrinogen trong máu của bạn. Fibrinogen (yếu tố I), là một protein huyết tương được tạo ra trong gan. Nó là một trong 13 yếu tố đông máu chịu trách nhiệm cho quá trình đông máu bình thường. 

Việc thực hiện xét nghiệm rối loạn đông máu này không cần sự chuẩn bị đặc biệt. Bác sĩ có thể khuyên bạn ngừng dùng một số loại thuốc trước khi thử nghiệm. Kỹ thuật viên sẽ lấy mẫu máu từ cánh tay người bệnh. Các bước lấy máu giống như những xét nghiệm máu khác. Mẫu máu sau khi được lấy ra khỏi cơ thể sẽ được bảo quản và đưa đến phòng thí nghiệm để định lượng fibrinogen. 

Xét nghiệm định lượng D-Dimer9

Xét nghiệm định lượng D-Dimer là phương pháp chẩn đoán bệnh giúp loại trừ sự hiện diện của cục máu đông “nặng”. 

Người bệnh không cần làm bất kỳ điều gì để chuẩn bị cho bài kiểm tra D-Dimer. Bác sĩ sử dụng một cây kim mỏng để lấy một lượng máu nhỏ. Bạn sẽ cảm thấy đau nhẹ ở vùng da đó. Xét nghiệm này cho ra kết quả nhanh chóng và được dùng trong phòng cấp cứu. Đồng thời, chuyên gia y tế sẽ thực hiện thử nghiệm PTT để việc đưa ra kết luận được chính xác hơn.

xét nghiệm rối loạn đông máu
Xét nghiệm định lượng D-Dimer là phương pháp chẩn đoán bệnh giúp loại trừ sự hiện diện của cục máu đông “nặng”

Kết quả xét nghiệm rối loạn đông máu

Tùy vào từng loại xét nghiệm rối loạn đông máu sẽ cho ra những cách kiểm tra kết quả khác nhau. 

Loại xét nghiệm rối loạn đông máu Phân tích kết quả xét nghiệm
Xét nghiệm Prothrombin6
  • Kết quả thường được báo cáo dưới dạng tỉ lệ chuẩn hóa quốc tế INR (biểu thị dưới dạng một bộ số).
  • Mức độ bình thường của người không dùng thuốc chống đông là 0,9 đến khoảng 1,1. Đối với người dùng warfarin, INR dự kiến ​​thường từ 2 đến 3,5.
  • Nếu máu đông trong khoảng thời gian bình thường, có thể bạn không bị rối loạn chảy máu.
  • Nếu bạn đang dùng thuốc chống đông máu, cục máu đông sẽ mất nhiều thời gian hơn để hình thành. Khi đó, bác sĩ sẽ xác định thời gian đông máu “chuẩn” của bạn.
  • Huyết tương thường mất từ ​​11 đến 13,5 giây để đông nếu chúng ta không dùng thuốc chống đông.
APTT (Activated Partial Thromboplastin Time)7
  • Giá trị bình thường của APTT là 30 đến 40 giây, với PTT là 60 giây đến 70 giây. Các số liệu này  của người không dùng heparin.
  • Nếu bạn đang sử dụng heparin, kết quả PTT rơi vào khoảng 120 giây đến 140 giây và APTT là 60 giây đến 80 giây.
  • Nếu chỉ số của bạn cao hơn bình thường, có thể bạn đang gặp vấn đề rối loạn đông máu.
  • Thông thường, bạn sẽ nhận được các xét nghiệm khác cùng lúc. Các loại xét nghiệm đi kèm tùy thuộc vào những thông tin bác sĩ của bạn cần. Sự phối hợp này vớ mục đích đủ dữ liệu kết luận bệnh.
  • Hiếm khi chỉ số APTT của một người thấp hơn bình. Nếu điều này xảy ra, bạn có nguy cơ cao sẽ bị cục máu đông. Trường hợp này thường gặp hơn ở phụ nữ bị sảy thai vài lần. Khi đó, bác sĩ sẽ chỉ định nhiều bài kiểm tra hơn để đưa ra kết luận chính xác.
Xét nghiệm định lượng Fibrinogen8
  • Nồng độ bình thường của fibrinogen là từ 2 đến 4 gam trong 1 lít máu.
  • Kết quả bất thường có thể cao hơn hoặc thấp hơn phạm vi tham chiếu.
  • Nguyên nhân dẫn đến kết quả bất thường: sử dụng quá nhiều fibrinogen, thiếu hụt fibrinogen, tiêu sợi huyết bất thường, xuất huyết.
Xét nghiệm định lượng D-Dimer9
  • Nếu kết quả “âm tính”, bạn không gặp vấn đề với việc đông máu.
  • Nếu kết quả “cao”, bạn sẽ cần xét nghiệm thêm để kết luận liệu bạn có bị rối loạn đông máu hay không. 
  • Bạn cũng có thể nhận được kết quả cao vì những lý do khác ngoài cục máu đông, chẳng hạn như: nhiễm trùng, bệnh gan, một số bệnh ung thư.

Bạn cần tìm hiểu thêm thông tin xét nghiệm rối loạn đông máu trong gói xét nghiệm hậu COVID? Hãy để dược sĩ YouMed tư vấn hoàn toàn miễn phí ngay:

Những lưu ý khi xét nghiệm rối loạn đông máu

Trong quá trình bác sĩ tiến hành các xét nghiệm rối loạn đông máu, bạn cần biết những điều sau:6

  • Tại vị trí lấy máu sẽ để lại cảm giác đau nhức hoặc bầm tím nhẹ. 
  • Nếu bạn bị rối loạn đông máu, tại vị trí lấy máu xét nghiệm sẽ khó cầm máu hoặc tụ máu nhiều hơn bình thường. 
  • Mặc dù hiếm xảy ra nhưng ở một số người, sau khi lấy máu làm xét nghiệm sẽ có nguy cơ nhiễm trùng tại vị trí tiêm. Bạn có thể cảm thấy hơi đau nhức tại đó. Hãy báo cho nhân viên y tế nếu bạn cảm thấy chóng mặt và sắp ngất xỉu. 
xét nghiệm rối loạn đông máu
Đôi khi bạn có thể bị sưng đau và bầm tím tại vị trí lấy máu

Xét nghiệm rối loạn đông máu ở đâu?

Hiện nay, hầu hết các bệnh viện lớn, vừa và nhỏ đều có khả năng xét nghiệm rối loạn đông máu. Bạn có thể thực hiện xét nghiệm với gói khám tổng quát cơ bản hoặc bác sĩ chỉ định vì các yếu tố nguy cơ. Những người đã từng bị mắc COVID-19 sẽ được bác sĩ thực hiện xét nghiệm này để tầm soát các di chứng hậu COVID và có thể kết hợp cùng một số xét nghiệm khác để kiểm tra tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe hoặc gói khám hậu COVID bạn lựa chọn. Bạn có thể tham khảo bệnh viện tùy thuộc vào bảo hiểm, gần nơi sinh sống hoặc khả năng chi trả.

Ở khu vực phía Nam, bạn có thể đến các bệnh viện tuyến tỉnh hoặc các viện lớn ở thành phố Hồ Chí Minh như:

  • Bệnh viện Đại học Y dược: 215 Hồng Bàng, Phường 11, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Bệnh viện Chợ Rẫy: 201B Nguyễn Chí Thanh, Phường 12, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Bệnh viện Thống Nhất: 1 Lý Thường Kiệt, Phường 7, Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. 
  • Bệnh viện Nhân dân Gia Định: 1 Nơ Trang Long, Phường 7, Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tương tự ở khu vực miền Bắc, bạn có thể đến các bệnh viện tuyến tỉnh tại địa phương hoặc tham khảo các viện lớn ở Hà Nội như:

  • Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: 1B Trần Hưng Đạo, Bạch Đằng, Hai Bà Trưng, Hà Nội
  • Bệnh viện Bạch Mai: 78 Đường Giải Phóng, Phương Đình, Đống Đa, Hà Nội.

Hiện nay YouMed đang triển khai gói khám hậu COVID đã bao gồm kiểm tra rối loạn đông máu và các chỉ số đánh giá sức khỏe, chức năng phổi. Để được tư vấn rõ hơn thông tin gói khám, bạn hãy liên hệ ngay với dược sĩ YouMed nhé!

Xét nghiệm rối loạn đông máu có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là người có nguy cơ và bệnh nhân hậu COVID-19. Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn đầy đủ kiến thức về loại xét nghiệm này. Hãy khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng 1 lần tại các cơ sở y tế uy tín để “làm chủ” các vấn đề sức khỏe.

Nguồn tham khảo / Source

Trang tin y tế YouMed chỉ sử dụng các nguồn tham khảo có độ uy tín cao, các tổ chức y dược, học thuật chính thống, tài liệu từ các cơ quan chính phủ để hỗ trợ các thông tin trong bài viết của chúng tôi. Tìm hiểu về Quy trình biên tập để hiểu rõ hơn cách chúng tôi đảm bảo nội dung luôn chính xác, minh bạch và tin cậy.

  1. Coagulation Testshttps://www.healthline.com/health/coagulation-tests

    Ngày tham khảo: 07/04/2022

  2. What to know about coagulation disordershttps://www.medicalnewstoday.com/articles/coagulation-disorders#symptoms

    Ngày tham khảo: 07/04/2022

  3. What to Know About COVID-19 and Blood Clotshttps://www.healthline.com/health/coronavirus-and-blood-clots#causes

    Ngày tham khảo: 11/04/2022

  4. BLEEDING DISORDERS Symptomshttps://www.nhlbi.nih.gov/health/bleeding-disorders/symptoms

    Ngày tham khảo: 07/04/2022

  5. Blood Clotting Disorders (Hypercoagulable States)https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16788-blood-clotting-disorders-hypercoagulable-states

    Ngày tham khảo: 07/04/2022

  6. Prothrombin Time Testhttps://www.healthline.com/health/prothrombin-time-pt

    Ngày tham khảo: 08/04/2022

  7. What Is a Partial Thromboplastin Time Test?https://www.webmd.com/a-to-z-guides/partial-thromboplastin-time-test

    Ngày tham khảo: 08/04/2022

  8. Fibrinogen Activity Testhttps://www.healthline.com/health/fibrinogen

    Ngày tham khảo: 08/04/2022

  9. What Is the D-Dimer Test?https://www.webmd.com/dvt/what-is-the-d-dimer-test

    Ngày tham khảo: 08/04/2022

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người

YouMed - Tin Y Tế duy nhất tại Việt Nam đạt chứng chỉ HONcode - 100% biên soạn bởi Bác sĩ, Dược sĩ

Health on the Net (HON) là một tổ chức y khoa quốc tế được thành lập vào năm 1995 tại Geneva, Thụy Sĩ. Từ đó đến nay, HON đã thực hiện chứng nhận cho các trang web y tế uy tín hàng đầu thế giới như WebMD, Mayo Clinic… Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (US National Library of Medicine - NLM) gợi ý chứng nhận “HONcode” là một trong những cơ sở để xác định sự tin cậy của một trang tin chuyên về y tế.

YouMed đã phải tuân thủ nghiêm ngặt 8 tiêu chí để có thể được HON chứng nhận. 2 tiêu chí nổi bật nhất là tất cả bài viết đều được dẫn nguồn chính thống và được viết bởi 100% Bác sĩ, Dược sĩ. Chính điều này tạo nên điểm khác biệt giữa YouMed và các trang web khác.