Thông tin bảo trợ bởi Hội Dược học TPHCM Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM

Virus SARS-CoV-2 đã biến đổi như thế nào?

Virus SARS-CoV-2 đã biến đổi như thế nào

Việt Nam gần như chính thức đón nhận làn sóng Covid-19 thứ hai khi liên tiếp Đà Nẵng, Quảng Ngãi, TP. HCM và Hà Nội đã ‘”dính” virus. Sự trở lại của virus lần này hiện là đề tài nóng hổi của giới báo chí khi đây lại là một chủng (biến thể) mới. Cùng YouMed tìm hiểu xem virus đã biến đổi như thế nào nha!

1. Nhiều chủng virus mới làm mất hiệu lực kháng thể trung hoà

1.1. Đặc điểm virus SARS-CoV-2

Về bản chất SARS-CoV-2 là 1 mRNA virus, sau khi vào cơ thể người chúng sẽ sử dụng 1 vài men (protein/enzymes) của người để tự sao chép, nhân lên. Và vì không có hệ thống sửa chữa như người nên chúng rất dễ bị đột biến để tạo nên chủng mới. Đây là đặc điểm đấu tranh sinh tồn chung của các loại virus. Nếu chỉ có 1 chủng hoặc 1 biến thể, hệ miễn dịch sẽ nhanh chóng “học” được, tạo ra kháng thể tấn công và tiêu diệt chúng.

Từ lúc bắt đầu dịch đã có hơn 17 triệu ca nhiễm trên toàn thế giới (tính đến thời điểm 15h00 ngày 30/07/2020). Điều đó có nghĩa là virus đã trải qua quá trình sao chép hàng tỉ tỉ lần, nên sẽ có rất nhiều chủng mới được tạo ra. Tuy bản chất chúng cũng là virus SARS-CoV-2, chỉ có 1 vài khác biệt có thể làm tăng tính lây lan, khả năng nhân lên…

1.2. Một số chủng biến thể đã xác định

Theo một nghiên cứu công bố vào tháng 5/2020 của WHO, có khoảng 5800 biến thể của virus SARS-CoV-2. Trong đó, gần 99 chủng của loại virus này đã được xác định trên thế giới. Bao gồm các chủng sau:

  • Chủng đang hoành hành ở Âu Mỹ là D614G. Chủng này đáng quan tâm nhất vì đây là chủng có thay đổi một amino acid (từ Aspartate D thành Glycine G 614) tại PROTEIN GAI NHỌN (Spike protein). Đây là chìa khoá để virus bám vào tế bào người và xâm nhập vào bên trong cơ thể.
  • Việc giải trình tự RNA và protein không mất thời gian và không phải thử thách đối với công nghệ sinh học tại Việt Nam. Nhưng nhiều khả năng chủng mới ở Việt Nam là 1 chủng hoàn toàn khác so với D614G. Tuy nhiên theo Hội truyền nhiễm Việt Nam, chủng mới này có khả năng lây lan mạnh nhưng độc lực không tăng.

2. Những ảnh hưởng mà chủng mới gây ra là gì?

2.1. Đột biến của virus có thể làm kháng thể bị bất hoạt

Trong 1 thực nghiệm được xuất bản (preprint) gần đây cho thấy: các protein gai có đột biến thì cho phép virus tránh được sự nhận diện bởi các kháng thể tự nhiên. Điều này làm phương pháp điều trị bằng cách dùng kháng thể sẵn có từ người vừa lành bệnh trở nên yếu hơn. Tuy nhiên khi kết hợp nhiều loại kháng thể tự nhiên, mỗi loại nhận ra một phần khác nhau của protein gai, có thể trung hoà virus với đột biến.

Và các dạng đột biến thế này cũng không ảnh hưởng đến khả năng tạo vaccine và ứng dụng của vaccine có thể bị ảnh hưởng nhất bởi thay đổi thứ 2 sau đây.

Kháng thể bị bất hoạt do các đột biến của virus.
Kháng thể bị bất hoạt do các đột biến của virus.

2.2. Fading antibodies (kháng thể diệt virus biến mất nhanh chóng)

Một vấn đề khác được chỉ ra trong một số nghiên cứu trên tạp chí Nature và NEJM là sự giảm nhanh của nồng độ kháng thể trong huyết thanh ở các bệnh nhân nhiễm SAR-CoV-2. Trong đó, nồng độ kháng thể của các bệnh nhân nhiễm SAR-CoV-2 (chủ yếu là bệnh nhân ở mức độ nhẹ) được theo dõi trong khoảng 90 ngày.

Kết quả cho thấy, nồng độ kháng thể ở các bệnh nhân nặng cao hơn. Tuy nhiên, ở đa số các trường hợp, nồng độ kháng thể bắt đầu giảm sau khi xuất hiện triệu chứng khoảng 1 tháng. Đôi khi kết quả xuống dưới mức có thể phát hiện được. Điều này đặt ra một số nghi vấn trong việc áp dụng xét nghiệm huyết thanh diện rộng, đánh giá khả năng tái nhiễm và tính hiệu quả lâu dài của vaccine.

3. Nghiên cứu từ các ca nhiễm COVID-19 nặng

3.1. Có đặc điểm miễn dịch đặc trưng

Benjamin Terrier và cộng sự đã tiến hành phân tích mẫu máu trên 50 ca nhiễm SARS-CoV-2 với mức độ nặng khác nhau. Trên những trường hợp nặng số lượng interferon loại I giảm và tăng phản ứng viêm hơn so với những người có triệu chứng trung bình và nhẹ. Nghiên cứu cũng chỉ ra nồng độ interferon giảm như một dấu hiệu trước khi bệnh nhân cần nhập khoa ICU. Do đó, giảm nồng độ interferon trong máu có thể được xem là một dấu hiệu đặc trưng cho ca bệnh COVID-19 mức độ nặng và phương pháp điều trị chống viêm và tăng nồng độ interferon có thể hỗ trợ bệnh nhân.

hệ miễn dịch ở trường hợp covid 19 nặng
Các trường hợp nhiễm Covid 19 nặng đều có hệ miễn dịch đặc trưng.

3.2. Có thể sản xuất ra các kháng thể mạnh

Các nhà nghiên cứu tại trường Columbia University, New York đã phân lập 61 kháng thể trung hòa, đơn dòng từ 5 bệnh nhân COVID-19 nặng. Trong đó, 19 kháng thể cho thấy đạt hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa nhiễm SAR-CoV-2 xâm nhập vào tế bào. Nghiên cứu sử dụng kháng thể ở liều thấp đã có thể bảo vệ chuột đồng vàng Syria khỏi nhiễm SARS-CoV-2. Đồng thời, 19 kháng thể này gắn lên một loạt vị trí trên protein gai nhọn của virus corona, có thể giảm khả năng đột biến của virus. Điều đó khẳng định chiến thuật dùng nhiều kháng thể tấn công nhiều vị trí của virus đem lại hiệu quả.

4. Những con số biết nói

Tính đến thời điểm 9h ngày 31.07.2020, thế giới ghi nhận tổng số ca mắc  là 17,445,482 người trong đó có 675,455 người tử vong. 

Theo thống kê tại 5 nước có tỷ lệ người nhiễm bệnh nhiều nhất bao gồm:

  • Mỹ: 4,628,137 người mắc; 155,000 người tử vong.
  • Brazil: 2,613,789 người mắc; 91,377 người tử vong.
  • Ấn Độ: 1,639,350 người mắc; 35,786 người tử vong.
  • Nga: 834,499 người mắc; 13,802 người tử vong.
  • Nam Phi: 482,169 người mắc; 7,812 người tử vong.
cập nhật số liệu tình hình nCoV ở Việt Nam
Bảng thống kê số liệu tình hình nCoV ở Việt Nam (tính đến 10h ngày 31.07.2020)

5. Những điều bạn cần làm

Trước diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 tại Việt Nam, Bộ Y tế đề nghị mỗi người dân chủ động, tích cực, phối hợp thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19:

  1. Đeo khẩu trang khi ra ngoài, khi tham gia các phương tiện công cộng.
  2. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn.
  3. Hạn chế đi đến nơi công cộng, khu vực tập trung đông người. Hạn chế tụ tập đông người khi không cần thiết.
  4. Cài đặt ứng dụng Bluezone để được cảnh báo nguy cơ lây nhiễm, giúp bảo vệ bản thân và gia đình.

Một cánh én sẽ chẳng thể làm nên mùa xuân. Nhưng nếu cả thế giới không chỉ riêng Việt Nam cùng đồng lòng, đại dịch sẽ nhanh chóng bị khống chế và đẩy lùi. Mỗi người cần phải tự ý thức bảo vệ bản thân và bảo vệ mọi người xung quanh, bằng cách tuân thủ các biện pháp phòng tránh nghiêm ngặt. 

Chuyên mục:
| Ngày đăng: - Cập nhật lần cuối: 03/08/2020

Chia sẻ thông tin hữu ích này cho mọi người trên:

1. Tang X et al. On the origin and continuing evolution of SARS-CoV-2. Europe PMC 2020
2. Weisblum et al. Escape from neutralizing antibodies by SARS-CoV-2 spike protein variants. Biorxiv 2020
3. Carolyn Crist. COVID-19 Antibodies Fade Quickly, U.S. Study Says. WebMD 2020
4. Krisch et al. COVID-19 antibodies may fade, but vaccine hopes have not. Livescience 2020.
5. Corbett et al. Evaluation of the mRNA-1273 Vaccine against SARS-CoV-2 in Nonhuman Primates. NEJM 2020
6. Hadjadj et al. Impaired type I interferon activity and inflammatory responses in severe COVID-19 patients. Science (2020).
7. Liu, L. et al. Potent neutralizing antibodies directed to multiple epitopes on SARS-CoV-2 spike. Nature (2020).
8. Patterson et al. Evidence of exposure to SARS-CoV-2 in cats and dogs from households in Italy. Biorxiv 2020
9. CDC. If you have pets.
10. Jackson et al. NEJM 2020.
11. https://www.who.int/bulletin/volumes/98/7/20-253591.pdf…

12. https://suckhoedoisong.vn/Covid-19-cap-nhat-moi-nhat-lien-tuc-n168210.html

Trang tin Y tế CHÍNH THỐNG
100% Biên soạn bởi BÁC SĨ, DƯỢC SĨ

Với số lượng bài viết lên đến hơn 10.000 bài, trang Tin y tế YouMed là một trong những lựa chọn hàng đầu cho những ai đang có nhu cầu tìm hiểu các kiến thức về sức khỏe. Nội dung đa dạng bao gồm: Cẩm nang y tế A-Z (Bệnh học, thuốc, dược liệu), các chuyên đề mang thai, sinh con, chăm sóc da, các tin mới nhất trong ngành y tế cùng hàng ngàn bí quyết sống khỏe mỗi ngày.
Tất cả bài viết của YouMed đều do các bác sĩ, dược sĩ viết và dẫn nguồn chính thống, đặc biệt, được bảo trợ bởi 2 hội là Hội Thầy thuốc trẻ TPHCM và Hội Dược học TPHCM nhằm đảm bảo độ tin cậy, giúp bạn không còn cảm giác bị nhiễu loạn và bối rối trước những thông tin sức khỏe tràn lan trên mạng.
YouMed hiểu rằng, những thông tin y khoa ngoài việc chính xác còn phải thân thiện và gần gũi với tất cả mọi người. Thế nên, chúng tôi luôn mong muốn mang đến các bài viết dễ đọc và dễ hiểu nhất. Xin lưu ý, các bài viết không nhằm thay thế cho chẩn đoán hoặc phương pháp điều trị của từng cá nhân.
YouMed cam kết sẽ luôn cho ra đời nhiều nội dung và bài viết hơn nữa, luôn lắng nghe những nhu cầu của độc giả và ngày càng hoàn thiện website, để xứng đáng trở thành một trong những trang Tin Y tế hàng đầu Việt Nam.

Bảo trợ thông tin

Hoi Duoc Hoc TPHCM

Hội Dược Học TP HCM

Hoi Thay Thuoc Tre TPHCM

Hội Thầy Thuốc Trẻ TP HCM